Wednesday, July 31, 2019

Rebecca Zahau (သို့မဟုတ္) အေၾကြေစာေလသူတစ္ဦး

ဒီေဆာင္းပါးကိုေရးဘို့ သင့္မသင့္ဆိုတာ က်ြန္ေတာ္ အၾကိမ္ၾကိမ္စဥ္းစားပါတယ္။ လူ့ဘ၀ဟာ ဆန္းၾကယ္မွုေတြ၊ မထင္မွတ္မွုေတြ၊ မယံုၾကည္ႏိုင္စရာအၿဖစ္ေတြ ေကာင္းတာလည္းရွိတတ္သလို၊ မေကာင္းတာေတြလည္း၊ မဖိတ္မေခၚၿဖစ္တတ္တယ္ ဆိုတဲ့ သြားေလသူဖခင္ၾကီးရဲ့စကားကို အမွတ္ရမိပါတယ္။ တခါတရံ အံ့ၾသစရာ ကံေကာင္းေထာက္မမွုေတြ ၿဖစ္တတ္ၾကံဳတတ္ၾကရသလို၊ မၿဖစ္ခ်င္ဆံုးအရာေတြဟာ အခ်ိန္အခါမဆိုင္း ဆိုင္းမဆင့္ ဗံုမပါ ေပၚေပါက္ ခံစားတတ္ၾကရပါတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးပါ မိန္းကေလးနဲ့ပါတ္သက္ၿပီး၊ သူၾကံဳေတြ့ခံစားခဲ့ရတဲ့ အၿဖစ္ဟာ၊ ၿပည္ပေရာက္ၿမန္မာ မိသားစု အတြက္၊ သင္ခန္းစာလည္းၿဖစ္ေလာက္မယ္၊ သိသင့္သိထိုက္တာေတြကိုလည္းၿပန္လည္  ေဖါက္သယ္ခ်ႏိုင္ေလာက္မယ္လို့ယူဆမိၿပီး ေဆာင္းပါးတပုဒ္ကို ေရးဖြဲ့ဘို့ ၾကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။
ၿမန္မာၿပည္ရဲ့ရခိုင္ရိုးမေတာင္တန္းအေနာက္ဖက္အႏၵိယၿပည္နယ္စပ္ ခ်င္းၿပည္နယ္၊ ဖလမ္းၿမိဳ့မွာေမြး ဖြားၿပီး၊ အေမရိကမွာၾကီးၿပင္းခဲ့တဲ့ Rebecca ဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ (၂၀၁၁)ခုႏွစ္ဇူလိုင္ (၁၃)ရက္ နံနက္ လင္းအားၾကီးအခ်ိန္မွာ၊ ကာလီဖိုးနီးယားၿပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း၊ San Diego ၿမိဳ့အနီးက  Coronado ၿမိဳ့မွာ ေသဆံုးခဲ့ ပါတယ္။ ေသဆံုးခ်ိန္မွာအသက္(၃၂)ႏွစ္သာရွိေသးတာေၾကာင့္၊ ငယ္ရြယ္ၿပီးဘ၀မွာ တိုးတက္ေကာင္းမြန္တဲ့ ဘ၀နဲ့ ရွင္သန္ၾကီးၿပင္းႏိုင္ခ်ိန္၊ အညြန့္တလူလူတက္ႏိုင္ခ်ိန္ေပါ ့။  ေသဆံုးခ်ိန္မွာ သူမေနထိုင္ရာအိမ္ ၾကီးရဲ့၀ရံတာမွာ ဆြဲၾကိဳးခ်ၿပီး၀တ္လစ္စလစ္ ၿမင္မေကာင္းဘြယ္ ေသဆံုးခဲ့တာေၾကာင့္၊ ကာလီဖိုးနီးယား ၿပည္နယ္သာမက၊ အေမရိကၿပည္ေထာင္စုတ၀ွမ္းမွာ ထူးဆန္း တဲ့ ေသမွုေသခင္းအၿဖစ္ သတင္းပ်ံ့ႏွံ့ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာေရာက္ၿမန္မာေတြနဲ့ပါတ္သက္ၿပီး ေကာင္း သတင္းမ်ားပ်ံ့ႏွံ့ဘို့ခဲယဥ္းေပမဲ့လည္း၊ မေကာင္း သတင္းေက်ာ္ေစာရာမွာ အားသာေလ့ရွိတဲ့အတိုင္း၊ ဒီသတင္းဟာ ေန့ခ်င္းညခ်င္းလို ေတာမီးေလာင္သလိုပ်ံ့ႏွံ့ခဲ့သလို၊ ေနာက္ဆက္တြဲ အၿဖစ္အပ်က္ေတြ ဟာ ခုလို ႏွစ္ပရိေစၦဒၾကာေပမဲ့ လည္း လူအမ်ားပါးစပ္ဖ်ားမွာ သတင္းလက္ဆင့္ကမ္းစရာ အၿဖစ္အ ပ်က္အၿဖစ္ဆက္လက္ရွိေနဆဲပါ။
Rebeccaရဲ့ေနာက္ခံဘ၀
တကယ္ေတာ့ Rebecca နဲ့မိဘသားခ်င္းမ်ားဟာ အေမရိကကို Nepalနဲ့ Germanyႏိုင္ငံတို့ ကေနတ ဆင့္လြန္ခဲ့တဲ့အႏွစ္(၂၀)ေလာက္ကေရာက္ရွိခဲ့အေၿခခ်ခဲ့ၾကတယ္လို့ ဆိုပါတယ္။ မ်က္စိ/မ်က္မွန္က်ြမ္း က်င္သူပညာရွင္အၿဖစ္ပညာသင္ၾကားတတ္ေၿမာက္ခဲ့သူ ၿဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္၊ အေမရိကလိုႏိုင္ငံမွာ ဘ၀လမ္းေၾကာင္းဖူလံုေၿဖာင့္ၿဖဴးေရးအတြက္ ပူပင္စရာမရွိေတာ့တဲ့ ဘ၀ကိုပိုင္ဆိုင္ထားသူတစ္ဦး လို့ဆိုရင္လည္းမမွားဘူးေပါ့ခင္ဗ်ား။ (၂၀၀၈)ခုႏွစ္မွာ သူမဘ၀ ကိုတဆစ္ခ်ိဳးေၿပာင္း လဲေစတဲ့ အၿဖစ္ ကိုေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ Arizonaၿပည္နယ္ မွာ ထိပ္တန္း၀င္ ေဆး၀ါးထုတ္လုပ္ေရး ကုမၸဏီၾကီး Medicis Pharmaceutical ရဲ့ပိုင္ရွင္ၿဖစ္တဲ့ သန္းၾကြယ္သူေဌး Jonah Shacknai နဲ့ ေတြ့ဆံုရည္ငံၿပီး၊ ကာလီဖိုးနီး ယားၿပည္နယ္ Coronado ၿမိဳ့ကို boyfriend ၿဖစ္သူ Jonah နဲ့အတူ ေၿပာင္းေရႊ့ၿပီး၊ သူ့ရဲ့ mansion အိမ္ေဂဟာၾကီးမွာ ေနထိုင္ ခဲ့တယ္လို့ဆိုပါတယ္။ ဘ၀ရဲ့ၿမင့္မားတဲ့ အေၿခေရာက္ခဲ့ခ်ိန္ေပါ့။
Rebeccaမေသဆံုးမွီ ရက္ပိုင္းအလို (၂၀၁၁) ဇူလိုင္လမွာ တစ္အိမ္ထဲေနတဲ့ (Jonah ရဲ့ယခင္အိမ္  ေထာင္နဲ့ရခဲ့တဲ့) (၅)ႏွစ္အရြယ္ကေလးငယ္ Max ဟာ ကစားရင္းကေနေလွခါးေပၚကလိမ့္က်ၿပီး၊ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္ဒါဏ္ရာအၿပင္းအထန္ရၿပီးေဆးရံုတင္လိုက္ရပါတယ္။ အဲ့ဒီအၿဖစ္အပ်က္အၿပီး ရက္အနည္းငယ္အတြင္းမွာ Rebecca ရဲ့ဆြဲၾကိဳးခ်တဲ့ၿမင္ကြင္းကို၊ အဲ့ဒီအိမ္မွာခဏေရာက္ေနတဲ့ Jonahရဲ့ညီၿဖစ္တဲ့ Adam ကစတင္ေတြ့ရွိၿပီးရဲကိုသတင္းေပးတိုင္ၾကားခဲ့တယ္လို့ဆိုပါတယ္။
ဒီေသဆံုးမွုနဲ့ပါတ္သက္ၿပီး San Diegoခရိုင္ရဲအရာရွိ  Bill Gore က အဲ့ဒီႏွစ္ စက္တင္ဘာ(၂)ရက္ေန့ မွာ ဆြဲၾကိဳးက်ေသဆံုးမွုၿဖစ္ေၾကာင္းရွာေဖြစစ္ေဆးခ်က္မ်ားအေပၚအေၿခခံၿပီး၊ဆံုးၿဖတ္ေၾကၿငာခဲ့ပါ တယ္။ ထိုနည္းတူစြာဘဲ ေလွခါးေပၚကလိမ့္က်ခ်ိန္မွာလူၾကီးဆိုၿပီး Rebecca တစ္ဦးတည္းသာ ရွိခဲ့ေပမဲ့လည္း၊ မေတာ္တဆလိမ့္က်မွုသာၿဖစ္ေၾကာင္း၊ တင္ၾကိဳၾကံရြယ္နာက်င္ေစမွုတစံုတရာမရွိ  ေၾကာင္း တၿပိဳင္တည္းေၾကၿငာခဲ့ပါတယ္။ ေဆးရံုမွာတင္ထားတဲ့ ကေလးငယ္  Max ဟာလည္း ရရွိတဲ့ဒါဏ္ရာနဲ့ဘဲ ဇူလိုင္(၁၆)ရက္ေန့မွာ၀မ္းနည္းဘြယ္ကြယ္လြန္သြားခဲ့တယ္လို့ သိၾကရပါတယ္။ ဒီေၾကၿငာမွုေတြထုတ္ၿပန္ၿပီးမၾကာမတင္မွာဘဲ Rebecca ရဲ့ က်န္ရစ္သူမိဘသားခ်င္းေတြကို နစ္နာ ေၾကးအၿဖစ္ ေလ်ာေၾကးေငြ အေမရိကန္ေဒၚလာ (၅)သန္းအၿပင္ ေဒၚလာ (၁၆၇၀၀၀)ကိုလည္း မိဘမ်ားအတြက္ေပးေလ်ာ္ေစခဲ့ပါတယ္။ Rebecca ရဲ့ မိဘေမာင္ဘြားမ်ားက မွားယြင္းေသာေသဆံုးမွု (wrongful death lawsuit) ေတာင္းဆိုေငြေပၚမွာအေၿခခံၿပီး၊ ေသဆံုးစဥ္ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္မွာ အနား မွာရွိခဲ့တဲ့ Adamရဲ့ တာ၀န္မေက်မွုမ်ားအတြက္ဆိုတဲ့ ဂ်ရီလူၾကီးမ်ား(Jury verdict)အရေပးခဲ့တာ လို့ဆိုပါတယ္။
အေမရိကရဲ့တရားစီရင္ေရးစနစ္
ဒီေနရာမွာ အေမရိကႏိုင္ငံရဲ့စိတ္၀င္စားဘြယ္ေကာင္းတဲ့တရားစီရင္ေရးလုပ္ထံုးကို အနည္းငယ္ေဖၚၿပ လိုပါတယ္။ အေမရိကႏိုင္ငံရဲ့တရားစီရင္ေရးတရားခြင္မွာအမွုကိစၥၾကီးငယ္မဆိုJuryမ်ားရဲ့အခန္း က႑က အခရာက်လွပါတယ္။ ၿပစ္မွုကိစၥတခုရဲ့ တရားစြဲဆိုမွုေၿမာက္ၿပီဆိုတာနဲ့ တရားကိုယ္သက္ေသ (physical evidence) ကိုသက္ဆိုင္ရာပညာရွင္နဲ့သက္ေသမ်ားကထြက္ဆိုခ်က္ကိုအေၿခခံၿပီး၊ Juryေတြက အေၿဖရွာၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီအေၿဖရေအာင္ တရားသူၾကီးက တရားခြင္မွာေရြးခ်ယ္ထားတဲ့ သာမာန္ႏိုင္ငံသားေတြကို ၿပစ္ခ်က္ကိုရွာေပေတာ့လို့တာ၀န္ေပးၾကရပါတယ္။ အဲ့ဒီၿပစ္ခ်က္ကို Juryမဲ စနစ္နဲ့အဆံုးအၿဖတ္ၿပဳၿပီး၊ ဆိုခဲ့တဲ့physical evidenceကိုရေအာင္ရွာၾကရပါတယ္။ အဲ့ဒီၿပစ္ခ်က္ ဟာ ၿဖစ္မွုေၿမာက္မေၿမာက္ကို အဆံုးအၿဖတ္ၿပဳၿပီး၊ တရားသူၾကီးဆီJury ေတြကၿပန္တင္သြင္းၾက ပါတယ္။ ၿပစ္ခ်က္အၿဖစ္ရွာမေတြ့ရင္လည္း မေတြ့ေၾကာင္းကိုၿပန္တင္ၿပၾကရပါတယ္။ ဒီလမ္းေၾကာင္းတခုလံုးကို Prosecutorေတြattorneyေတြက လမ္းေၾကာင္းေပးၾကရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၿပစ္မွုေၿမာက္မေၿမာက္ကိစၥ မွာ၀င္စြက္ခြင့္မရွိၾကပါဘူး။
ေသမွုေသခင္း အၿဖစ္အပ်က္
Rebecca ရဲ့ေသမွုေသခင္းမွာအဓိကၿပႆနာကေတာ့physical evidence ကင္းမဲ့ၿခင္းပါဘဲ။ အဲ့ဒီ physical evidence  ကေတာ့ ဆြဲၾကိဳးခ်မွုမဟုတ္ရင္၊ တင္ၾကိဳၾကံရြယ္သတ္ၿဖတ္မွုေၿမာက္ဘို့၊ လက္  ေရာက္ၾကဴးလြန္သူ တရားခံ ဘယ္သူလဲဆိုတာကို အစအနရွာမရၿဖစ္ခဲ့ရတယ္လို့၊ ဥပေဒက်ြမ္းက်င္ ၾကသူေတြကေထာက္ၿပၾကပါတယ္။ Rebecca ေသဆံုးတာကိုပထမဦးဆံုးေတြ့ရွိသတင္းပို့တဲ့ Adam ေပၚမွာလည္းသံသယၿဖစ္ဖြယ္မ်ားရွိခဲ့ၾကေသာ္လည္းဘဲ၊ သံသယဆိုတဲ့အဆင့္ထက္ေက်ာ္လြန္ တဲ့ ၿဖစ္ႏိုင္ဘြယ္က်ဴးလြန္မွုသက္ေသသာဓက ရွာမေတြ့ခဲ့ၾကလို့ပါဘဲ။
 Rebeccaရဲ့ေသဆံုးမွုဟာ ဆြဲၾကိဳးခ်ၿခင္းမဟုတ္ဘဲ တစ္ဦးတေယာက္ကတင္ၾကိဳၾကံရြယ္သတ္ၿဖတ္ခဲ့မွု လို့ သူမရဲ့ညီမၿဖစ္သူ Mary Zahau သာမက ဥပေဒေရးရာက်ြမ္းက်င္သူ၊ ေသမွုေသခင္းေရးရာ က်ြမ္းက်င္သူ၊ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာနဲ့ forensic ပညာရွင္အေတာ္မ်ားမ်ားက၊ တထစ္ခ်ေကာက္ခ်က္ခ်ၾက ပါတယ္။ အဲ့ဒီအၿဖစ္အပ်က္ၿဖစ္ၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ပညာရွင္ပိုင္းဆိုင္ရာေလ့လာသံုးသပ္ခ်က္ေတြ၊ အၿဖစ္အပ်က္နဲ့ပါတ္သက္ၿပီးၾကားသိၾကသူေတြရဲ့ထြက္ဆိုခ်က္ေတြ အလွွ်ိဳလွိ်ဳေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ထူးၿခားတဲ့ေသမွုေသခင္းၿဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္အေမရိကတ၀ွမ္းလံုးသာမက၊ ဥေရာပ၊ ၿဗိတိန္၊ အာရွတခြင္ပါ သတင္းပ်ံ့လြင့္သြားပါတယ္။ Rebecca ရဲ့Boyfriend ၿဖစ္သူ Jonahကိုယ္တိုင္အဲ့ဒီႏွစ္ စက္တင္ဘာလအတြင္းမွာ (ထိုအခ်ိန္က) ၿပည္နယ္ဥပေဒခ်ဳပ္Kamala Harris (ယခုဆီးနိတ္အမတ္နဲ့ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ေရာက္အေရြးခံမည့္သူ) ဆီ စာေရးၿပီး မ်ားစြာေသာသံသယေတြကို ပေပ်ာက္ေစေရးအတြက္ ကူညီစံုစမ္းစစ္ေဆးေပးဘို့၊ လြတ္လပ္၍တရားမွ်တမွုရွိတဲ့ခံုဖြဲ့စစ္ေဆးဘို့  ေတာင္းခံခဲ့ေၾကာင္းသိရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဥပေဒခ်ဳပ္ရံုးက လက္ရွိအမွုအေနအထားအရ ၿပည္နယ္ ဥပေဒခ်ဳပ္မွ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ရန္မၿဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္းၿပန္ၾကားခဲ့တယ္ လို့ဆိုပါတယ္။ 
Rebecca ရဲ့ေသမွုေသခင္း ႏွင့္ မီဒီယာေလာက
ဒီေသမွုေသခင္းနဲ့ပါတ္သက္ၿပီး အထင္ကရ မီဒိယာထိပ္သီးမ်ားၿဖစ္တဲ့ Forbes, ID, Daily Beast, People Magazine, NBC News တို့မွာ သတင္းေဆာင္းပါးမ်ား၊ ထင္ၿမင္ယူဆခ်က္မ်ား၊ အခ်က္အ လက္ရွာေဖြေတြ့ရွိမွုေတြ ကို ေတာ္ေတာ္က်ယ္က်ယ္ၿပန့္ၿပန့္တင္ၿပခဲ့တယ္လို့ဆိုပါတယ္။  Rebecca ရဲ့ညီမသားခ်င္းေတြနဲ့ နီးစပ္ၾကသူ အားလံုးတို့က ဆြဲၾကိဳးခ်ေသဆံုးမွုလံုး၀မဟုတ္ဘဲ အသတ္ခံရတာ ၿဖစ္တယ္လို့ တညီတညြတ္တည္းဘဲ ေကာက္ခ်က္ၿပဳၾကပါတယ္။ ဥပေဒေၾကာင္းအရ တရားစြဲမွုေတြ စတင္ၿပဳလုပ္ လာၾကတယ္လို့ဆိုပါတယ္။ 
အထင္ရွားဆံုးနဲ့ အၾကီးမားဆံုး၊ အက်ယ္ၿပန့္ဆံုးေသာသုေတသီၿပဳစုစည္းတင္ၿပထားတဲ့ မီဒီယာ ထုတ္လႊင့္မွုကေတာ့ Oxygen Channel ရဲ့ “Death at the Mansion: Rebecca Zahau”ကို ၿပီးခဲ့တဲ့ ဂ်ြန္လဆန္းကထုတ္လႊင့္ခဲ့ၿခင္းပါဘဲ။ ဂ်ြန္(၁)ရက္ေန့ကစၿပီး အပါတ္စဥ္(၄)ပါတ္ဆက္တိုက္ထုတ္လႊင့္ခဲ့ တဲ့ ၿပသမွုမွာ သူမရဲ့ေသဆံုးမွုနဲ့ပါတ္သက္ၿပီးအေမရိကရဲ့ အထင္ကရပညာရွင္အသီးသီးတို့ဆီမွာ သက္ေသခံပစၥညး္ေတြ၊ ရွာေဖြခ်က္ေတြ၊ တရားရံုးထြက္ဆိုခ်က္ေတြ၊ မွတ္တမ္းမွတ္ရာေတြ ရဲ့ဆန္းစစ္ ခ်က္ေတြနဲ့အတူ စိတ္၀င္စားဖြယ္တင္ၿပထားတာကိုေတြ့ရပါတယ္။ ဒီမွတ္တမ္းတြဲကို နာမည္ၾကီး အစိုးရေရွ့ေနေဟာင္း Loni Coombs နဲ့ အေတြအၾကံဳရင့္က်က္ၿပီး နံမယ္ၾကီး ေသမွုေသခင္းေတြတရား ခံေဖၚထုတ္ရာမွာထင္ရွာတဲ့ ဂ်ာနယ္လစ္ Billy Jensenတို့ကဦးေဆာင္ေဆြးေႏြးတင္ၿပခဲ့တဲ့အတြက္ စိတ္၀င္စားစရာမွတ္တမ္းတြဲၾကီးပါလို့။
ဒီရွာေဖြေတြ့ရွိခ်က္မ်ားအခ်ိဳ့ ကို ၿမန္မာေဂဇက္ ပရိႆတ္ေလ့လာႏိုင္ၾကေစဘို့ ထုတ္ႏွုတ္တင္ၿပလိုက္ ပါတယ္။
(က) Rebeccaအပါအ၀င္းခ်င္းတိုင္းရင္းသားေတြရဲ့ေဒသမွာက်ြန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ အစိုးရ၀န္ထမ္းဘ၀နဲ့ သံုးႏွစ္နီးပါးေနထိုင္ခဲ့ဘူးတာမို့၊ ခ်င္းတိုင္းရင္းသားေတြရဲ့ဘာသာေရးယံုၾကည္မွုနက္ရွိဳင္းတာကို ဂရုၿပဳမိ ပါတယ္။ ခ်င္းတိုင္းရင္းသားေတြဟာ ညဏ္ရည္ထက္ၿမက္ၿပီး၊ ေခတ္နဲ့အမွီလိုက္ႏိုင္ၾကသူမ်ားပါ။ ေ၀းလံ ေခါင္ဖ်ားေဒသမွာေနၾကေပမဲ့ ႏိုင္ငံတကာေရာက္ၿပီးမၾကာခင္မွာဘဲ ေရာက္ရွိအေၿခခ်ေန ထိုင္ ရာေဒသေတြမွာသူမ်ားနည္းတူ လိုက္ေလ်ာညီေထြတန္းတူေနထိုင္ေၿပာဆိုဆက္ဆံႏိုင္ၾကတာဟာ ထူးၿခားတဲ့ အခ်က္ပါ။ ဒါေပမဲ့ ဘာသာေရးကိုင္းရွိဳင္းမွုအလြန္ၾကီးမားယံုမက၊ မိမိတို့ရဲ့ ဇာတိပ်က္ပ်ယ္ သိကၡာက်ေစမဲ့ အၿပဳအမူေတြကိုတင္းၾကပ္စြာထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ၾကသူေတြမို့၊ မိမိကိုယ္ကိုေသေၾကာင္းၾကံမွု ဆိုတာ ၿဖစ္ႏိုင္ဘြယ္မရွိယံုမက၊ ၀စ္လစ္စလစ္ အေနအထားနဲ့ မိမိကိုယ္ကို အဆံုးသတ္မယ္ဆိုတာ၊ စဥ္းစားစရာေတာင္မလိုတဲ့ အၿပင္ဘယ္နည္းနဲ့မွမၿဖစ္ႏိုင္ဘူးဆိုတာေသၿခာေနပါတယ္။
(ခ) ေသဆံုးမွုသတင္းရခ်င္း အခင္းၿဖစ္ပြားရာကိုသြားၾကတဲ့ ရဲအပါအ၀င္၊ အခ်ိဳ့သူမ်ားရဲ့ အေလာတ ၾကီးေကာက္ခ်က္ခ်မွုတခုၿဖစ္တဲ့ (honorable suicide)  အၿမင္လႊမ္းမိုးေနမွဳေၾကာင့္ စစ္ခ်က္ယူရာမွာ ၿပည့္စံုကုန္လံုတဲ့ စစ္ေဆးမွုမရွိခဲ့တာဟာ၊ ဆိုင္ရာရဲ့အားနည္းခ်က္တခုလို့ က်ြမ္းက်င္သူေတြက မွတ္ခ်က္ၿပဳၾကပါတယ္။ Rebecca ဟာ သူမေစာင့္ေရွာက္မွုအတြင္းမွာ မေတာ္တဆလိမ့္က်ေသဆံုး ခဲ့တဲ့ Max နဲ့ သံေယာဇဥ္အလြန္ၾကီးမားၿပီး၊ ခ်စ္ခင္တြယ္တာမွုရွိတယ္လို့နီးစပ္ သူေတြကေၿပာၿပၾက တဲ့အတြက္ေၾကာင့္သူမမွာ၊ စိတ္အလြန္ထိခိုက္ခဲ့ရေၾကာင္းေၿပာၾကပါတယ္။ ဒီအခ်က္ကိုေကာက္ခ်က္ ဆြဲၿပီး၊ သူမဟာ မိမိကိုယ္ကိုအဆံုးစီရင္ေၾကာင္း၊ ဆံုးၿဖတ္ခ်က္ၿပဳပါတယ္။ ဒါဟာ မွားယြင္းမွုတခုပါ။ တကယ္ေတာ့ သူမဟာ စိတ္ဓါတ္ခိုင္မာသူတစ္ဦးၿဖစ္ၿပီး၊ သူမေၾကာင့္ ကေလးေသဆံုးရတယ္ဆိုတဲ့ ဆိုတဲ့ physical evidenceတစံုတရာမရွိခဲ့ပါဘူး။ သူမကေနboyfriend Jonah နဲ့ Max အေပၚ သံေယာဇဥ္ရွိမွု ဟာ ေငြေၾကးမက္ေမာမွုေၾကာင့္ဆိုရင္ ကိုယ့္ကိုယ္အဆံုး စီရင္ဘို့၀န္မေလးတဲ့အၿပင္၊ လက္ရွိတင့္ေတာင့္တင့္တယ္ၿဖစ္တဲ့အၿဖစ္ကိုေရာက္လာစရာမရွိဘူးလို့ ဆိုခဲ့တဲ့ အတိပ္က၊ အၿပန္ အလွန္ Text message ကိုရဲက suicidal tendencyရွိသူအၿဖစ္လြဲမွား စြာ ေကာက္ခ်က္ခ်ခဲ့ပါတယ္။
(ဂ) မေသဆံုးမွီမွာ ေၿခကိုေရာလက္ေတြကိုပါၾကိဳးနဲ့တုပ္ခဲ့တဲ့အေနအထားကိုေလ့လာၾကည့္ရာမွာ၊ ေသ ဆံုးရန္ၾကံစည္သူတစ္ဦးရဲ့ ၾကိဳတင္ေဆာင္ရြက္ထားတာထက္၊ ပညာရွင္က်ြမ္းက်င္သူတစ္ဦးက စိမ္ေၿပနေၿပေဆာင္ရြက္ထားတာနဲ့ပိုတူတဲ့အတြက္ေၾကာင့္၊ သူမကိုယ္တိုင္လုပ္တာဘဲလား ဆိုတာကိုၾကီးစြာသံသယၿဖစ္ေစပါတယ္။
(ဃ) ေသဆံုးတဲ့ရုပ္အေလာင္းကို Adam ကၿဖဳတ္ခ်ၿပီးအသက္ကယ္ၿခင္းမ်ားလုပ္ခဲ့ေပမဲ့၊ စစ္တမ္း ယူသူရဲမ်ားက၊  Rebecca ရဲ့ DNAကိုသာရွာေတြ့ၿပီး၊ အၿခားမည္သူတစ္ဦးတေယာက္ရဲ့ သဲလြန္စ မေတြ့ရဘူးဆိုတဲ့အခ်က္ဟာ၊ မၿဖစ္ႏိုင္ဘြယ္ရာယံုတမ္းစကားၿဖစ္ေနပါတယ္။ အဲ့ဒီအၿပင္ ရုပ္အေလာင္းကိုၿပီးၿပည့္စံုတဲ့ sample မ်ားယူဘို့ပ်က္ကြက္ခဲ့တဲ့အတြက္၊ မွုခင္းက်ြမ္းက်င္ၾကသူေတြရဲ့ ၿပစ္တင္ေၿပာဆိုေ၀ဖန္မွုေတြေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သတင္းထြက္ခ်ိန္မွာေတာ့ အဲ့ဒီသဲလြန္စ  ေတြၿပန္ယူဘို့အခ်ိန္အေတာ္ေႏွာင္းသြားပါၿပီ။
(င) ရုပ္အေလာင္းကိုစတင္ေတြ့ရွိလို့ ရဲကိုအေၾကာင္းၾကားေခၚယူတဲ့ တယ္လီဖံုးေၿပာဆိုမွုစ ကားသံ  ေတြကို က်ြမ္းက်င္သူ အသံပိုင္းဆိုင္ရာမွုခင္းပညာရွင္မ်ားရဲ့ဆန္းစစ္ခ်က္မွာ၊ အခင္းၿဖစ္ရာေနရာမွာ Adam အၿပင္၊ အၿခားတစိမ္းတေယာက္နဲ့အၿပန္အလွန္ေၿပာဆိုၾကတဲ့သူစိမ္း တေယာက္ရဲ့အသံကို ဖမ္းယူမိတဲ့အတြက္၊ အဲ့ဒီသူစိမ္းဟာဘယ္သူလဲဆိုတာကို ေမးစရာၿဖစ္လာပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ Adam တစ္ဦးတည္းရွိတယ္ဆိုတဲ့ ထြက္ဆိုခ်က္နဲ့ကြဲလြဲေနပါတယ္။
(စ) အခင္းမၿဖစ္မွီညမွာRebecca ေနထိုင္ရာအိမ္ၾကီးကေန “ကယ္ပါ”ဆိုတဲ့အကူညီေတာင္းေအာ္သံ  ေတြၾကားရေၾကာင္း၊ အိမ္နီးခ်င္းအမ်ိဳးသမီးၾကီးတစ္ဦးက၊ မွတ္တမ္းဗီဒီယိုအရိုက္ခံၿပီး၊ တိတိက်က် ထြက္ဆိုခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခင္းၿဖစ္ခ်ိန္ညဘက္မွာ အိမ္ၾကီးမွာ Rebecca ရွိေနၿပီး၊ အေနာက္အိမ္မွာ Adam ရွိေနတာမို့၊ သံသယၿမွားဦးဟာAdam ဘက္ကိုဦးတည္ခဲ့ပါတယ္။
(ဆ) သက္ဆိုင္ရာက Polygraphic test ကုိ Adamဆီကရယူရာမွာ (စြဲခ်က္တခုအၿဖစ္ သက္ေသထူ ဘို့ဥပေဒေၾကာင္းအရခြင့္မၿပဳေသာ္လည္းဘဲ) က်ြမ္းက်င္သူေတြရဲ့ အဲ့ဒီစစ္ခ်က္မွတ္တမ္း graphic record ဟာ Adamရဲ့ ေရွ့ေနာက္မညီတဲ့ (အမွန္ကုိထြက္ဆိုၿခင္းမရွိတဲ့) ပညာရပ္ဆိုင္ရာ မွတ္ခ်က္ကို ၿပဳၾကပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ Polygraphic testတခုၿပဳလုပ္ရန္ စီစဥ္ေပမဲ့၊ အဲ့ဒီစမ္းသပ္စစ္  ေဆးမွု ကိုေၿဖရွင္းခ်က္တစံုတရာမရွိဘဲ ၿဖစ္မလာခဲ့ပါဘူး။ အဲ့ဒါဟာ ၾကီးမားတဲ့ ဥပေဒေၾကာင္းဆိုင္ရာ လြဲမွားမွုတခု လို့ ဥပေဒေၾကာင္းဆိုင္ရာပညာရွင္ေတြက မွတ္ခ်က္ၿပဳၾကပါတယ္။
(ဇ) ထူးၿခားတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ “She saved him can you save her” ဆိုတဲ့ ေဆးေရးစာကို ေသ မွုေသခင္းၿဖစ္တဲ့ ခန္းမတံခါးနံရံမွာ ေတြ့ရၿခင္းပါဘဲ။ ေသေၾကာင္းၾကံစည္သူေတြဟာ မိမိတို့နဲ့ပါတ္ သက္တဲ့ ေၿပာဆိုလိုတာေတြကို စာေရးသားထားခဲ့ေလ့ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ စာေရးသားတဲ့  ေကာက္ေၾကာင္းအေရးသားဟာ အခ်ိန္ပိုင္းအတြင္း မိမိကိုယ္ကိုေသေၾကာင္းၾကံလိုသူတစ္ဦးရဲ့ေရး ဟန္နဲ့ လားလားမွမကိုက္ညီဘူးလို့ ဆိုၾကပါတယ္။
(စ်)  Rebecca ဟာ Max မေတာ္တဆလိမ့္က်တဲ့ၿဖစ္စဥ္ရဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ စိတ္ထိခိုက္မွုၾကီးစြာရွိခဲ့တယ္ ဆိုတဲ့အခ်က္ကိုအမ်ားကနားလည္ထားၾကေပမဲ့၊ သူမကိုယ္ကိုသူမ ႏိုင္နင္းစြာထိန္းထားႏိုင္ခဲ့တယ္ လို့ သူမနဲ့နီးစပ္ၾကၿပီး၊ သူမနဲ့အၿမဲမၿပတ္အဆက္အသြယ္ရွိေနတဲ့ သူမရဲ့ညီမနဲ့ မိတ္ေဆြမ်ားအၿပင္၊ ဆိုင္ရာရဲနဲ့စစ္ေဆးၾကသူေတြက ၀န္ခံၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီစိတ္ေနစိတ္ထားဟာ ေနာက္ဆံုးသူမၿမင္ကြင္း ကေနေပ်ာက္ကြယ္ေသဆံုးခ်ိန္ထိရွိခဲ့တဲ့အတြက္၊ ေသေၾကာင္းၾကံမဲ့ေရွ့ေၿပးနိမိတ္ လကၡဏာတစံုတရာ မရွိခဲ့ေၾကာင္းကို အမ်ားကေၿပာၿပၾကပါတယ္။ ဒီ့အၿပင္သူမလုပ္စရာရွိတဲ့ကိစၥေတြအတြက္ အစီအမံေတြ ကိုစနစ္တက်လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာေတြရွိေနခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာေသေၾကာင္းၾကံၾကသူေတြရဲ့ေနာက္ဆံုးေန့
ရက္အ ခ်ိန္ေတြမွာရွိသင့္တဲ့ လကၡဏာေတြနဲ့ ေၿဖာင့္ေၿဖာင့္ၾကီးဆန့္က်င္ေနပါတယ္။
(ည) မွုခင္းၿဖစ္ပြားရာမွ ရွာေဖြထိန္းသိမ္းခဲ့တဲ့ ဒါးမွာ Rebeccaရဲ့ေသြးေတြကိုေတြ့ရေပမဲ့၊ Rebeccaရဲ့ ခႏၶာမွာဒါးဒါဏ္ရာမေတြ့ရဘူးလို့ဆိုပါတယ္။ ဒါဟာထူးၿခားခ်က္တခုၿဖစ္ေနယံုမက ၾကံစည္သူက အဓမၼ ၿပဳက်င့္တယ္လို့ က်ြမ္းက်င္သူေတြကဆိုပါတယ္။ စစ္ေဆးသူေတြက သူမရဲ့ခႏၶာမွာ သုတ္ပိုးမေတြ့ရဘူး လို့ဆိုထားေပမဲ့ ဥပေဒေၾကာင္းအရ မည္သည့္သြတ္သြင္းမွုမ်ိဳးကိုမဆို  (any bodily penetration) ကို အဓမၼၿပဳက်င့္ၿခင္းေၿမာက္တယ္လို့ဆိုထားပါတယ္။
(ဋ) ေသမွုေသခင္းမွာ လက္အိပ္အမ်ိဳးအစားအမ်ိဳးမ်ိဳးကိုေတြ့ရတဲ့အတြက္၊ ေသေၾကာင္းၾကံသူတစ္ဦး ဟာ ဘယ္အေၾကာင္းေၾကာင့္ လက္အိပ္ မ်ိဳးစံုကိုအသံုးၿပဳဘို့ အခ်ိန္ေပးခဲ့လည္းဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေမးစရာ တခုၿဖစ္ေနပါတယ္။
သင္ခန္းစာ
ဥပေဒမွာဆိုရိုးစကားတခုရွိပါတယ္။ “Lack of evidence is not an evidence of absence” ဆိုတဲ့အတိုင္းphysical evidence ရွာမေတြ့တိုင္းလည္း၊ သက္ေသမရွိေတာ့ဘူးလို့ တထစ္ခ် ေကာက္ခ်က္ဆြဲလို့မရပါဘူး။  Rebecca ရဲ့ေသမွုေသခင္းဟာ လူသတ္မွုလား (murder)၊ ေဖၚၿပခဲ့တဲ့ က်ြမ္းက်င္သူပညာရွင္မ်ားရဲ့ ဆန္းစစ္ခ်က္ မ်ားၿဖစ္တဲ့ အဓမၼၾကံစည္ရည္ကေနၿဖစ္ေပၚတဲ့အစေၿဖာက္ လူသတ္မွုလား(rape & murder)၊ ဒါမွမဟုတ္ တကယ္ဘဲၾကိဳး ဆြဲခ်သတ္ေသခဲ့တာလား (suicidal)  ဆိုတာကိုေတာ့ ခုထိ ဘယ္သူမွ ယတိၿပတ္မေၿပာႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေသတဲ့သူကေတာ့ ၿပန္ရွင္မလာ မွာမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ဘ၀ရဲ့တိုးတက္မွုကို ရွာၾကံၾကတဲ့ က်ြန္ေတာ္တို့လို့ ၿပည္ပေရာက္အေၿခခ်ေန ထိုင္ၾကသူၿမန္မာေတြဟာ မထင္မွတ္တဲ့ ဒီလိုအၿဖစ္မ်ိဳးေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္ၾကဘို့၊ အရာရာကိုေပါ့ေပါ့ ဆဆမယူဆၾကဘို့၊ သင္ခန္းစာယူတတ္ၾကဘို့ အလြန္ဘဲလိုအပ္ပါတယ္။ အေမရိကလိုတိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံၾကီးေရာက္ၿပီး၊ ကိုယ့္လူမ်ိဳးတိုင္းရင္းသားခ်င္းအတြက္ ၀ိုင္း၀န္းၾကရာမွာရံုးၿပင္ကန္းနားေရွာင္ ရွားလိုစိတ္၊ တာ၀န္ေရွာင္လိုစိတ္မထားဘဲ၊  ဒီႏိုင္ငံကႏိုင္ငံသားေတြလို၊ အမွန္တရားအတြက္ေရွ့ထြက္ ရဲ၊ မိမိသိတာ၊ နားလည္တာ၊ ယံုၾကည္ၾကတာေတြကို ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ ေၿပာရဲ၊ ရင္ဆိုင္ရဲၾကဘို့အထူးလို အပ္ေၾကာင္းပါလို့။
(ဥပေဒေၾကာင္းတို့ရဲ့သေဘာအတိုင္း ကာလေရြ့ေလ်ာတာနဲ့အမွ် ေသမွုေသခင္းၿဖစ္စဥ္ေတြဟာ  ေၿပာင္းလဲမွုရွိႏိုင္သလို၊ တရားကိုယ္ေၿပာင္းလဲခ်က္ေတြ၊ ယူဆေကာက္ယူခ်က္ေတြ၊ ထင္ၿမင္ယူဆခ်က္  ေတြေၿပာင္းလဲတတ္ပါတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးပါ ဆန္းစစ္ေ၀ဖန္ခ်က္ကို အတတ္ႏိုင္ဆံုးတိက်ေအာင္ အခ်ိန္းယူေလ့လာၿပီးေရးသားထားေပမဲ့လည္း လြဲမွားေကာင္းလြဲမွားႏိုင္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ သင္ခန္းစာယူတတ္ၾကဘို့နဲ့ ၿပည္ပေရာက္ၿမန္မာေတြ ဥပေဒေၾကာင္းကိစၥေတြမွာ တာ၀န္ေရွာင္လို စိတ္ ေတြေၿဖာက္ဖ်က္ႏိုင္တဲ့စိတ္ေမြးႏိုင္ၾကဘို့ ရည္ရြယ္ရင္းအမွန္ပါ။)

Image result for rebecca zahau at oxygen

Saturday, June 29, 2019

“DIY” ႏိုင္ၾကေသာ ၿမန္မာမ်ားအၿဖစ္ သ.ို့ ....

“ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး၊ ကိုယ္ထူကိုယ္ထ” ဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရနယ္ပယ္မွာ က်င္လည္ၾကီး ၿပင္းခဲ့ၾက တဲ့ ေမာင္မိုးညိဳတို့ ဘ၀ဟာ ၿပည္ပႏိုင္ငံမ်ားၿဖစ္တဲ့ အေမရိကလို ေနရာေတြမွာ ေၿပာင္းေရႊ့အေၿခခ်ၾက ၿပီ ဆိုတာနဲ့၊ “ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး၊ ကိုယ္ထူကိုယ္ထ” ဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရရဲ့ အၿမိဳက္အရသာ ကိုအလ်ွံပယ္ စတင္ၾကံဳေတြ့ ခံစားၾကရပါတယ္။ က်ြန္ေတာ္တို့ သိနားလည္တဲ့ “ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး၊ ကိုယ္ထူကိုယ္ ထ” ဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရဟာ ၿမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆိုရွယ္လစ္စနစ္ၾကီး ၾကီးစိုးခ်ိန္မွာ၊ ကမၻာ့ေလာကနဲ့ အဆက္ အသြယ္ၿဖတ္တဲ့ တံခါးပိတ္၀ါဒေပၚမွာအေၿခခံတဲ့၊ ေသြးထိုးလွံဳ့ေဆာ္ေရး ေၾကြးေၾကာ္မွူတခုသက္သက္ သာၿဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဆိုလိုတာက ႏိုင္ငံသားတို့ရဲ့ လူမွုကိစၥအ၀၀ကို အစိုးရက (ဆင္းရဲမြဲေတမွုေၾကာင့္) ကိုယ္အားကိုယ္ကိုးၾကပါ၊ ၿပည္ပႏိုင္ငံေတြမွာ ေကာင္းေကာင္းေနေကာင္းေကာင္းစားၾကတဲ့ဘ၀ကို အားမက်ၾကပါနဲ့ ဆိုတဲ့ ၀ါဒၿဖန့္ ကိစၥသက္သက္သာၿဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ၿမန္မာတိုင္းရင္းသားတိုင္းက “ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး၊ ကိုယ္ထူကိုယ္ထ”လို့ ဆိုရိုးရွိၾကလို့သာ ဆိုၾကေပမဲ့၊ ဘာမွန္းတိတိက်က်မသိ ၾကပါဘူး။ ခုေခတ္ဒီမိုကေရစီေခတ္ေရာက္ေတာ့ေရာ ဘယ္အေၿခရွိေနၿပီလဲလို့၊ ကြ်န္ေတာ္တို့ေမြးရပ္ ေၿမမွာေနၾကတဲ့ ၿမန္မာတိုင္းရင္းသားေတြရဲ့ဘ၀ကိုၿပန္ေလ့လာၾကည့္ေတာ့၊ (အထူးသၿဖင့္) ငယ္ရြယ္. သူ တက္သစ္စလူငယ္ေတြဟာ၊ တံခါးဖြင့္၀ါဒနဲ့အတူ ကိုယ္ဒူးကုိယ္ခြ်န္ လုပ္ခ်င္ကိုင္ခ်င္၊ စူးစမ္းခ်င္စိတ္  ေတြစတင္ေတြ့ေနရပါၿပီ။ ေကာင္းတဲ့လကၡဏာပါ။ ဒါေပမဲ့ မိဘသားခ်င္းရဲ့ မိရိုးဖလာအစြဲၾကီးလြန္းေန  ေသးတဲ့ ေလာင္းရိပ္ေအာက္ကသိပ္မထြက္ႏိုင္ၾကေသးပါဘူး။ ယဥ္ေက်းမွုနဲ့လူမွုစနစ္တို့ရဲ့ ေကာင္းတဲ့ စရိုက္လကၡဏာအၿမစ္တြယ္ဘို့ဟာ၊ တခါတရံမွာ ရာစုႏွစ္ေပါက္ေအာင္အခ်ိန္ယူေလ့ရွိတယ္လို့ သမိုင္း ဆရာတို့ကဆိုၾကပါတယ္။ 
ေမာင္မိုးညိဳ ဒီလေဆြးေႏြးလိုတဲ့ အေၾကာင္းအခ်က္ကေတာ့၊ ၿပည္ပေရာက္ၿမန္မာေတြ၊ မိမိတို့ က်င္ လည္က်က္စားယဥ္ပါးခဲ့ၾကတဲ့ “ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး၊ ကိုယ္ထူကိုယ္ထ” ဆိုတဲ့ ဆိုရိုးစကားကို၊ တိုး တက္တဲ့ ႏိုင္ငံၾကီးေတြမွာ၊ ေကာင္းစြာအၿမစ္တြယ္ေနၿပီၿဖစ္တဲ့ (DO-IT-YOURSELF)  “DIY”  ဆိုတဲ့ ေနထိုင္မွုဘ၀အၿဖစ္၊ လက္ခံၿပီး အသြင္ ေၿပာင္းေမြးစားယူၾကဘို့ အထူးဘဲလိုအပ္ေနၿပီိလို့ အၾကံ  ေကာင္းၿပဳၾကပါရေစ။ အၾကံေကာင္း ဆိုတဲ့စကားထက္၊ မကြယ္မေထာက္ေၿပာရရင္ေတာ့၊ ဒီစိတ္ ဓါတ္မေမြးလို့မၿဖစ္ေတာ့ဘူးလို့ အားမနာတမ္း၊ ေၿပာၿပပါရေစ။
ေမာင္မိုးညိဳတို့မိသားစု အေမရိကေရာက္ၿပီး၊ စတင္အေၿခခ်ၿပီးမၾကာခင္မွာဘဲ ၾကံဳေတြ့ရတဲ့ DIY အၿဖစ္အပ်က္တခုကိုေၿပာၿပပါရေစ။ ထံုးစံအတိုင္း ေၿပာင္းေရႊ့အေၿခခ်သူ ေမာင္မိုးညိုအတြက္၊ ေယာက္ ဖလုပ္သူက အိပ္ရာကုတင္အတြက္ home improvement storeတခုက၀ယ္လာေတာ့၊ ေမာင္မိုးညိဳ တို့ ထင္ေနတာက၊ အဲ့ဒီပရိေဘာဂေတြအိမ္ေပၚခ်ၿပီးတာနဲ့ ခ်က္ခ်င္းအသံုးၿပဳလို့ရၿပီ လို့ထင္ၾကတာကိုး။ လက္စသပ္ေတာ့ ဘယ္ဟုတ္လိမ့္မတံုး။ ကတ္ထူဘူးေတြထဲက တစစီဆြဲထုတ္ရတဲ့ ပရိေဘာဂအစိတ္ အပိုင္းေတြကို၊ အဲ့ဒါေတြနဲ့အတူပါတဲ့ လမ္းညႊန္စာအုပ္ၾကည့္ၿပီး၊ ေမာင္မိုးညိဳတို့လဲ ေယာက္ဖရဲ့အကူ အညီနဲ့ ကုတင္နဲ့ပရိေဘာဂေတြ ဆင္လိုက္ၾကတာေန၀င္မိုးခ်ဳပ္လို့ ေခြ်းၿပိဳက္ၿပိဳက္က်ပါေလေရာ။ တေနမကုန္ေတာင္ ေန့တပိုင္းေတာ့အသာေလးေပါ့။  Wow!မလြယ္လွပါလား freedomၾကီးရယ္။  မေနႏိုင္လို့ေယာက္ဖကို ေမးခြန္းေမးၾကည့္မိပါတယ္ - အလုပ္သမားေခၚၿပီးဆင္ခိုင္းရင္မရဘူးလားလို့။ ၾကက္သီးထဆရာအေၿဖပါ - “ရတာေပါ့။ တန္ရာတန္ေၾကးနဲ့ေလ။ ဒီလို DIYဆိုရင္၊ ပစၥည္းတန္ဘိုးနဲ့ ညီမ်ွတယ္” ဆိုဘဲ။ ေမာင္မိုးညိဳတို့ မိသားစု ပထမဆံုဘုရား တ,ရတဲ့အၿဖစ္ပါ။ ေအာ္- ဒါ့ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာတိုးတက္တဲ့ႏိုင္ငံၾကီးေတြက၊ က်ြန္ေတာ္တို့ၿမန္မာႏိုင္ငံက လုပ္အား (labor force)ကို မ်က္ေစ့က်ၾကတာ ဒါ့ေၾကာင့္ကိုးလို့ မွတ္ခ်က္ၿပဳမိပါတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္။ အေမရိကနဲ့ဖြံ့ၿဖိဳးၿပီး ႏိုင္ငံၾကီးေတြမွာ လုပ္အားခ် မတန္တရာေစ်းၾကီးလွပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လုပ္ငန္းရွင္အေတာ္မ်ားမ်ားက  imported labor လို့ေခၚတဲ့ ၿပည္ပႏိုင္ငံသားေတြရဲ့ လုပ္အားကို အထူးအားၿပဳၾကရတာ ဒီကေန့အထိပါ။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲ။ ရွင္းပါတယ္။ Imported labor ေတြဟာ -
(၁) ေစ်းေပါပါတယ္ (ၿပည္တြင္းကအလုပ္သမားေတြထက္စာရင္)။
(၂) အခြင့္အေရးစကားသိပ္မေၿပာပါဘူး။
(၃) က်ြမ္းက်င္တတ္ေၿမာက္မွုပိုင္းမွာ ၿပည္တြင္းက laborေတြထက္သာလြန္တာမ်ိဳးရွိေနပါတယ္။
(၄) ၿပႆနာသိပ္မရွာတတ္ဘူး။
(၅) အလုပ္ပိုၾကိဳးစားသလို၊ loyal ၿဖစ္တယ္။
ကဲ- imported labor ကို ဘာမမက္စရာရွိသတံုး။
DIY ေပၚေပါက္လာရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းခံတခုမွာ ဒီလိုကုန္က်စရိတ္ကိုကာမိေစတဲ့(တနည္း) ပစၥည္းေရာင္းခ်ရာမွာ သက္သာတဲ့ပစၥည္းေတြကိုစက္နဲ့ထုတ္ၿပီး၊ တပ္ဆင္ရာမွာကုန္က်စရိတ္ကို၊ စားသံုးအသံုးၿပဳသူရဲ့ တာ၀န္အၿဖစ္ေၿပာင္းလဲလိုက္ၾကတာဟာ၊ တိုးတက္တဲ့ ေရာင္းကုန္ေလာကရဲ့  marketing strategy ၿဖစ္သလို၊ cost-effective လဲၿဖစ္သြားပါတယ္။ တိုးတက္တဲ့ေခတ္ၾကီးမွာ human labor force  ေလွ်ာ့ခ်ၿဖတ္ေတာက္ႏိုင္ေလ၊ ကုန္ထုတ္လုပ္ခစရိတ္သက္သာေလပါဘဲ။ ဒါဟာ business strategy ရဲ့ မရိုးႏိုင္တဲ့ နည္းဗ်ဴဟာတခုပါ။
ဆိုေတာ့- DIY ကို သမိုင္းမွာ (၁၉၁၂)ေလာက္တံုးကအိမ္ရာမြမ္းမံၿပင္ဆင္မွုအၿဖစ္နဲ့စတင္ခဲ့တယ္လို့ Wikipedia ကဆိုထားၿပီး၊ (၁၉၅၀) ၀န္းက်င္ေလာက္မွာ အိမ္ရာမြမ္းမံၿပင္ဆင္မွု၊ အေသးစားၿပဳၿပင္ တည္ေဆာက္မွုအပါအ၀င္၊ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး၊ ကိုယ္ထူကိုယ္ထ လုပ္ၾကရတဲ့ကိစၥေတြမွာ တရား၀င္က်ယ္က်ယ္ၿပန့္ၿပန့္သံုးလာၾကပါတယ္။ အေၾကာင္းရင္းခံကေတာ့-
(က) တည္ထြင္ဖန္တီးမွုနဲ့ မိမိဖာသာတည္ေဆာက္ရမွုတည္းဟူေသာ ၀မ္းသာပီတိစိတ္ကို ရရွိေစဘိုု့၊
(ခ) ေပ်ာ္ရႊင္ဘြယ္ လုပ္ငန္းေလးတခု ရရွိဘို့၊ နဲ့
(ဂ) ကုန္က်စရိတ္ကို ကာမိေစဘို့၊ - တို့ဘဲၿဖစ္ပါတယ္။
ေမာင္မိုးညိဳတို့ စခဲ့တဲ့အထက္ကအၿဖစ္အပ်က္ကေပးတဲ့ သင္ခန္းစာကို ခုခ်ိန္ ေမာင္မိုးညိဳတို့  ေကာင္း ေကာင္းၾကီးရရွိေနၾကပါၿပီ။ ကိုယ္ကေပါက္ဖြားလာတဲ့သားသမီးမ်ားအတြက္ကေတာ့ အထူးေၿပာဘြယ္ မရွိေပါ့။ အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ‘သို့ေလာ၊ သို့ေလာ’ နဲ့ မခ်င့္မရဲ၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုစိတ္မခ်၊ မယံုၾကည္တဲ့ စိတ္ဓါတ္၊ ကို အေမရိကေရာက္ၿမန္မာေတြ၊ အၿပီးတိုင္ခ၀ါခ်ၾကဘို့ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါ မၿဖစ္မေနေၿပာင္းယူရမဲ့ စိတ္ဓါတ္ပါ။ မကြယ္မေထာက္ေၿပာရရင္၊ ၾကိဳက္သည္ၿဖစ္ေစ၊ မၾကိဳက္သည္ ၿဖစ္ေစ၊ ေၿပာင္းယူၾကရမဲ့ အေၿခခံစိတ္ဓါတ္ေတြပါ။
အေသးအမႊားကိစၥေလးေတြၿဖစ္တဲ့ ပရိေဘာဂ အိမ္ရာအေသးစားမြမ္းမံၿခင္းၿပဳၿပင္ၿပင္ဆင္ထိမ္းသိမ္း ၿခင္းအပါအ၀င္ ဆိုတဲ့အေလ့အထကို က်ြန္ေတာ္တို့ၿမန္မာေတြ ယဥ္ပါးရမဲ့ေခတ္ကာလထဲေရာက္လာ ပါၿပီ။ ဒါတင္လားဆိုေတာ့ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ မိမိမိသားစုေရးကိစၥ၊ ေငြေရးေၾကးေရး၊ ပညာေရးကအစ၊ လူမွုေရးနယ္ပယ္ရဲ့ ခ်ဲ့ထြင့္နက္ရွိုင္းရွုတ္ေထြးလာတဲ့ ေခတ္ေပၚေၿပာင္းလဲမွု ယဥ္ေက်းမွုေရစီးေၾကာင္းမွာ မိမိတို့ကိုယ္တိုင္ လိုက္ပါေနမိၾကဘို့ အခ်ိန္ေရာက္မွန္းမသိေရာက္လာပါၿပီ။ အဲ့ဒီေရစီးေၾကာင္းၾကီးထဲ မွာ မိမိတို့ကိုယ္တိုင္ပါေနၿပီလားဆိုတာသတိၿပဳဆင္ၿခင္ၾကပါ။ မေရာက္ေသးရင္၊ အခ်ိန္မေႏွာင္း မွီေရာက္ေအာင္လုပ္ၾကပါ။ မေရာက္ေသးရင္ေတာ့ ေခတ္မ်က္ေၿခၿပတ္သူေတြအေနနဲ့ ပါတ္၀န္းက်င္နဲ့ သာမက၊ မိမိ မိသားစုအတြင္းမွာပါ အက်င္ခံဘ၀ (self-isolation) ၿဖစ္မွန္းမသိၿဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။ မယံုမရွိၾကပါနဲ့။ဆိုပါေတာ့- ကိုယ့္သားသမီးေတြအထက္တန္းပညာ၊ (သို့မဟုတ္) ေကာလိပ္တက္ဘို့ ၿပင္ဆင္ခ်ိန္ (ဒါမွမဟုတ္) ေကာလိပ္ေရာက္ခ်ိန္မွာ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ကပါ ေကာလိပ္ေတြရဲ့ကိစၥ အ၀၀ မွာပါ၀င္ပါတ္သက္ေနမိၾကဘို့လိုပါတယ္။ သားသမီးေတြ ေကာလိပ္ပညာေရးအတြက္ ေခ်းေငြကိစၥ (student loans) ေတြအေၾကာင္းေနာေၾကေနၾကဘို့ လိုပါတယ္။ ဆိုလိုတာက ေခတ္လူငယ္ေတြရဲ့ အဓိက ပံ့ပိုးကူညီမွုဟာ မိဘေတြရဲ့ ဘ၀ေငြေၾကးဖူလံုမွုေပၚမ်ားစြာမူတည္တာေၾကာင့္၊ မိဘေတြရဲ့ financial background ကိုအားကိုးၿပဳၾကရပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီလိုေငြေရးေၾကးေရးကအစ၊ ပညာသင္ၾကားေရး ကိစၥေတြမွာ၊ ေဒါင့္အကြက္တိုင္းမွာ ကိုယ့္သားသမီးရဲ့ကိစၥေတြမွာ ပါ၀င္ပါတ္ သက္ေနမိၾကဘို့လိုပါတယ္။ ေၿဗာင္ေၿပာရရင္၊ ကိုယ့္သားသမီးက တခြန္းေၿပာရင္၊ ကိုယ္ကႏွစ္ခြန္း ၿပန္ေၿပာႏိုင္မွ ေတာ္ကာက်မဲ့  ေခတ္ပါ။ မေၿပာႏိုင္လို့ကေတာ့ ကိုယ္ကသူမ်ားအႏွပ္ခံရၿပီလို့မွတ္ၾကပါ။ ၿမန္မာမိဘေတြမအ,ၾကပါနဲ့။ 
ဒါေတြဟာခုေဆာင္းပါးမွာ ေဆြးေႏြးတဲ့ေခါင္းစဥ္ၿဖစ္တဲ့ DIY ရဲ့ အေရးပါတဲ့ အခန္းက႑ေတြပါ။ 
တိုးတက္ထြန္းကားတဲ့ ႏိုင္ငံၾကီးေတြမွာ တေန့တၿခားခ်ဲ့ထြင္လာတဲ့ DIY ရဲ့ နယ္ပါယ္ၾကီးကိုေလ့လာ ၾကည့္ၾကရေအာင္။
(က) အစားအေသာက္ (တစ္ခါစား readymade food packs) ေတြကို အခ်ိန္ကုန္၊ ဗာဟီရနည္းနည္း ႏွင့္ အစာတစ္နပ္ၿပီးၿခင္း။
(ခ) မိမိဖာသာ စာအုပ္ထုတ္ေ၀ၿဖန့္ခ်ိၿခင္း (self-publishing)၊ စကားေဟာေၿပာၿခင္း (podcasting & telecasting)၊ ဗီဒီယိုၿဖန္ခ်ိၿခင္း (Youtube streaming)
(ဂ) ပါတ္၀န္းက်င္ထိမ္းသိမ္းၿခင္းကိုအားေပးေသာ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္မ်ား၊ စြန့္ပစၥည္းၿပန္အသံုးခ်ၿခင္း (recycle, reuse and reduce – 3R’s)၊
(ဃ) လက္ၿဖစ္အႏုလက္ရာပစၥည္းတီထြင္ေရာင္းခ်ၿခင္း၊ ေၾကာ္ၿငာၿခင္း (crafting, knitting, crochet, sewing, handmade jewelry and ceramics)၊
(င) ကိုယ္ပိုင္မူဖန္တီးတီထြင္မွုမ်ား၊ စီးပြားၿဖစ္ၿပဳလုပ္ၿခင္းမ်ား (inventing, creation, copyright, patency, etc.)
(စ) အိမ္တြင္းၿဖစ္ စားေသာက္ဖြယ္ရာမ်ားၿပဳလုပ္နည္းနိႆယမ်ား (homemade recipe)၊
(ဆ) မိမိတစ္ကိုတိုင္တတ္က်ြမ္းမွုနည္းပညာ (သို့မဟုတ္) ဘြဲ့ရတစ္ဦးကဲ့သို့တတ္ေၿမာက္က်ြမ္း က်င္ၿခင္း (self-learning, vocational learning through accredited college or vocational schools)၊
(ဇ) လုပ္ငန္းေဆာင္တာကိစၥအ၀၀ကို၊ ဆိုင္ရာလုပ္ငန္း (သို့မဟုတ္) အစိုးရဌာနမ်ား၏ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားကို စနစ္တက်အခ်ိန္ယူေလ့လာၿခင္း၊ ေဆြးေႏြေမးၿမန္းၿခင္း၊ လိုအပ္ေသာသင္ တန္းမ်ားတက္ေရာက္ၿခင္း (internet ေခၚ online courses မ်ားအပါအ၀င္) self-studyနည္းမ်ားၿဖင့္ သင္ၾကားေလ့လာမွတ္ယူ၍ အသံုးခ်ၿခင္း၊ ကူညီၿခင္း၊ အၾကံညဏ္ေပးၿခင္း၊ စသည္တို့ကိုၿပဳလုပ္ၿခင္း၊
(စ်) ေငြေရးေၾကးေရး၊ မိသားစုစီးပြားေရးႏွင့္ ၀င္ေငြထြက္ေငြ ဘတ္ဂ်က္အေသးစားမ်ားကို၊ စနစ္တက္ေလ့လာ၍ ကိုယ္တိုင္လည္းအသံုခ်ၿခင္း၊ မိမိ မိသားစုမိတ္ေဆြမ်ားကို၊ မိမိတို့အသိပညာကို မွ်ေ၀အသံုးခ်ရန္အားေပးၿခင္း (pay-it-forward of your knowledge)၊
(ည) အိမ္တြင္းအေသးစားၿပုၿပင္မြမ္းမံ ထိမ္းသိမ္းၿခင္း၊ (cleaning, replacing old items, furnishing, recycling, minor plumbing, computer and network-based devices, TVs and electronics upgrades and installation, etc.)
(ဋ) internet/online ေငြေၾကးေရာင္း၀ယ္ၿခင္းမ်ိဳးၿဖစ္ေသာ cryptocurrency၊ အိမ္ခန္းရက္အနည္း ငယ္ငွားၿခင္း၊ (AirBNB)၊ ဘဏ္ေငြေရားေၾကးေရး၊ ေငြလႊဲၿခင္း၊ ေငြသြင္းၿခင္း၊ လက္မွတ္၀ယ္ၿခင္း၊  (online banking and check deposit)၊ ယာဥ္ငွား(Uber/Lyft/Grab)၊ ေငြေရးေၾကးေရးကိစၥႏွင့္တကြ အလွူခံၿခင္း၊ အလွူထည့္၀င္ၿခင္း ႏွင့္ ေလာငး္ကစားကိစၥမ်ား (online casinos)၊ ပစၥည္းအေရာင္းအ၀ယ္ၿပဳၿခင္း (online order/reservations)
(ဌ) handphones ေခၚ cell phones ေတြဟာ ဖံုးဆက္ရံုသက္သက္ကိုယ္ပိုင္ပစၥည္း မဟုတ္ေတာ့ ပါဘူး။ လက္ကိုင္ဖံုးကို ကိုယ့္ရဲ့ေမြးရာပါပစၥည္းသဖြယ္ လက္မလႊတ္ႏိုင္သူေတြ မ်ားလာပါၿပီ။ အဲ့ဒီလက္ကိုင္ဖံုးရဲ့ဖန္သားၿပင္ေပၚ လက္ညွိဳးတေထာက္အတြင္း မိမိဘ၀ေန့တဓူ၀ကိစၥအေတာ္မ်ားမ်ား ကိုေကာင္းေကာင္းၾကီးကိုင္တြယ္ႏိုင္တဲ့ေခတ္အခါၾကီးကိုေရာက္ေနပါၿပီ။ အၿခားသူတစ္ဦးတေယာက္ရဲ့ အကူအညီတစံုတရာမပါဘဲ မိမိလက္ကိုင္ဖံုးတခုတည္းနဲ့ တင္ DIY ေတြ က်ယ္က်ယ္ၿပန့္ၿပန့္လုပ္ႏိုင္  ေနပါၿပီ။ မယံုႏိုင္စရာတေန့တၿခားထြန္းကားလာတဲ့ နည္းပညာေလာကၾကီးပါ။
-      စတာေတြဟာ ေန့စဥ္နဲ့အမ်ွခ်ဲ့ထြင္လာတဲ့ DIY ရဲ့ နယ္ပယ္ၾကီးပါ။

က်ြန္ေတာ္တို့ၿမန္မာေတြ (အထူးသၿခင့္ အေမရိကအပါအ၀င္ ႏိုင္ငံတကာေရာက္ ၿမန္မာေတြ - ခဏတာဘဲၿဖစ္ၿဖစ္၊ တသက္လံုးအေၿခခ်ေနထိုင္ၾကသူေတြ အားလံုးပါ) မအ,ၾကပါနဲ့။ သူမ်ားအႏွပ္ မခံၾကရပါေစနဲ့။ ကိုယ့္သားသမီးနဲ့ နီးစပ္သူေတြက အထင္ေသးအၿမင္ေသးမၿဖစ္ၾကေအာင္ၾကိဳးစား ၾကပါ။ အေသးအမႊားကိစၥကအစ ကိုယ္တိုင္လုပ္ႏိုင္ေအာင္DO-IT-YOURSELF ႏိုင္ၾကပါေစလို့။      ။
page4image92049152page4image92049344page4image92049536page4image92049728