Affirmative Action ဆိုတဲ့ေ၀ါဟာရကို ၿမန္မာဂဇက္နဲ့ၿမန္မာတိုင္းရင္းေတြၿမင္ဘူးၾကားဘူးၾကပါလိမ့္ မယ္လို့ယူဆရပါတယ္။ အၿမဲတမ္းမဟုတ္ေတာင္တခ်ိန္တခါခါမွာ အမွတ္တမဲ့ေတြ့ဘူးၾကားဘူးတဲ့ေ၀ါ ဟာရတခုၿဖစ္ေပမဲ့ က်ြန္ေတာ္တို့ၿမန္မာေတြ သိပ္အေရးမထားၾကပါဘူး။ နားလည္ဘို့ခဲယဥ္းတဲ့ ေ၀ါ ဟာရတခုပါ။ ရွုတ္ေထြးလွတဲ့အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ေတြနဲ့ၿပည့္ႏွက္ေနရံုမက၊ ႏိုင္ငံေရးလႊမ္းမိုးရိုက္ခတ္ မွုေၾကာင့္ က်ြန္ေတာ္တို့ၿမန္မာေတြကိုသာမက၊ အေမရိကႏိုင္ငံမွာေမြးဖြားၾကီးၿပင္းၾကသူေတြအေတာ္ မ်ားမ်ားကေတာင္နားမလည္ႏိုင္ၾကပါဘူး။
ဒါေပမဲ့ဒီေ၀ါဟာရဟာ အေမရိကႏိုင္ငံသာမကကမၻာတ၀ွမ္းေနထိုင္ၾကသူၿမန္မာေတြအားလံုးနဲ့ တိုက္ ရိုက္သက္ဆိုင္ေနတယ္လို့ဆိုပါရေစ။ ဒါထက္ရွင္းေအာင္ေၿပာၿပရရင္ မိမိတို့ကိုယ္တိုင္ဟာ ေရာက္ေလ ရာမည္သည့္အရပ္ေဒသ/ႏိုင္ငံမွာလူနည္းစုၿဖစ္သြားၿပီဆိုတာနဲ့ Affirmative Action ဟာ မိမိတို့ရဲ့ေန့ တဓူ၀ဘ၀ေတြမွာ တိုက္ရိုက္ေသာ္၎၊ သြယ္၀ိုက္ၿပီးေတာ့ေသာ္၎သက္ဆိုင္ေနၿပီဆိုတာကိုမီးေမာင္း ထိုးၿပပါရေစ။ Affirmative Action ကို လူမ်ိဳးေရးႏွင့္လူတန္းစားခြဲ့ၿခားမွုဆန့္က်င္ေရး လို့ဘာသာၿပန္ဆို ရၿခင္းဟာအေကာင္းဆံုးေသာအဓိပၸါယ္ၿပန္ဆိုမွုတခုမဟုတ္ဆိုတာကိုေတာ့အရိုးသားဆံုး၀န္ခံပါရေစ။ သူ့ရဲ့ပဓါနက်တဲ့အႏွစ္သာရကေတာ့ သမိုင္းစဥ္ဆက္လူနည္းစုဘ၀နဲ့ေနထိုင္ခဲ့ၾကရသူေတြရဲ့အေပၚလူ မ်ိဳးၾကီးမ်ားၾကီးစိုးတဲ့ႏိုင္ငံရဲ့လႊမ္းမိုးမွုေၾကာင့္၊ တန္းတူရည္တူၿဖစ္တဲ့အခြင့္အလမ္းမ်ားတေၿပးညီမရရွိ မခံစားၾကရၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။ (Historically disadvantaged minority groups) အဲ့ဒီရုတ္ေလ်ာ့ဆံုး ရွံဳးၿခင္းကိုတိုက္ဖ်က္ကာကြယ္တဲ့အင္အားကို Affirmative Action လို့ေ၀ါဟာရၿဖစ္တည္ခဲ့တာ ဒီေန့ အထိပါဘဲ။
ဒါဆိုရင္ ဒီေလာက္ေကာင္းတဲ့ေပၚလစီကိုဘာၿဖစ္လို့ဒီေန့အထိၿငင္းခုန္ၾက၊ အားၿပိဳင္ေနၾကရသလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေမးစရာၿဖစ္လာပါတယ္။
ဒီေ၀ါဟာရအင္အားစုစတင္ေပၚေပါက္ခ်ိန္မွာ လူမ်ိဳးစုငယ္မ်ားအေပၚခြဲၿခားဆက္ဆံမွု၊ အခြင့္အေရးမ်ား တန္းတူမေပးမွု၊ လူ့ၿဖစ္လ်က္နဲ့လူသားမ်ားရရွိခံစားအပ္တဲ့ေမြးရာပါအခြင့္အေရးမ်ားဆံုးရွံုးမွုေတြ အတြက္မေၾကခ်မ္းႏိုင္ၾကသူေတြဆန့္က်င္ေတာ္လွန္ရာမွ ဒီေ၀ါဟာရေပၚေပါက္လာရတာပါ။ ဒီခြဲၿခား ဆက္ဆံမွုေတြေၾကာင့္ပညာသင္ယူခြင့္၊ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းနစ္နာမွု၊ ေန့တဓူ၀ကိစၥေတြမွာ တူညီတဲ့အခြင့္အလမ္းမ်ားမရရွိမွုေတြက လူသားတိုင္းေန့စဥ္ၾကံဳေတြ့ေနရသလိုခံစားေနၾကရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ေခတ္ေတြစနစ္ေတြႏိုင္ငံတကာမွာေၿပာင္းလာတာနဲ့အမွ် Affirmative Action ကိုအဓိပၸါယ္ဖြင့့္ ဆိုခ်က္ေတြခ်ဲ့ထြင္လာသလို၊ အဓိပါၸယ္ေကာက္ယူပံုေတြေၿပာင္းလဲလာပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ အခ်ိဳး က်ခြဲေ၀ရရွိမွုစနစ္ပံုစံေတြ၊ က်ား/မတန္းတူရည္တူေရး၊ အဆင့္ၿမင့္ပညာသင္ၾကားခြင့္၊ ေငြေရးေၾကးေရး နဲ့ ေနထိုင္စားေသာက္ေရးခြဲတမ္းေတြပံုစံၿပဳတာေတြပါထဲ့သြင္းခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီအတြက္မ်ားစြာေသာ အမ်ားက်ိိဳး/ကိုယ္က်ိဳးေရးဦးစားေပးၾကသူေတြရဲ့လြန္ဆြဲအားၿပိဳင္မွုေတြရွိလာပါတယ္။ Affirmative Action စတင္ေပၚေပါက္ခ်ိန္မွာ ေရပန္းစားၿပီးပ်ိဳတိုင္းၾကိဳက္တဲ့ႏွင္းဆီခိုင္ေ၀ါဟာရဟာ ခုခ်ိန္မွာေတာ့ အားေပးေထာက္ခံသူေတြသိသိသာသာေလ်ာ့နည္းလာေၾကာင္းလူထုစစ္တမ္းတြကအတိအက်ၿပဆို ေနတာေတြ့ရပါၿပီ။
လက္ရွိအခ်ိန္မွာကယ္လီဖိုးနီးယားအပါအ၀င္ၿပည္နယ္(၈)ခုကသာ လုပ္ခြင္၊ ပညာသင္ၾကားေရးနဲ့ အစိုးရလုပ္ငန္းေတြမွာ လူမ်ိဳးေရးကိုအေၿခခံတဲ့ခြဲတမ္းစနစ္ကိုကန့္ကြက္ထားပါတယ္။
ကိစၥကခုခ်ိန္မွာအေမရိကႏိုင္ငံအတြင္းၿမန္မာလူဦးေရအထူထပ္ဆံုးၿဖစ္တဲ့ ကယ္လီဖိုးနီးယားၿပည္နယ္ မွာ ဇာတ္လမ္းစပါၿပီ။ လာမဲ့ႏို၀င္ဘာ(၃)ရက္မွာ ကယ္လီဖိုးနီးယားၿပည္နယ္တြင္း ေနမဲေပးခြင့္ရွိသူၿမန္ မာတိုင္းရင္းသာတိုင္းဟာ Proposition (16) လို့ေခၚတဲ့ Affirmative Action လို့ေခၚတဲ့ဆႏၵမဲကိုသ ေဘာတူမတူမဲေပးၾကရပါေတာ့မယ္။ ဒီဆႏၵမဲဟာက်ြန္ေတာ္တို့ၿမန္မာတိုင္းရင္းသားအားလံုးရဲ့သား စဥ္ေၿမးဆက္တို့ရဲ့လက္ရွိနဲ့အနာဂါတ္ဘ၀ေတြကိုရုပ္လံုးေဖၚေပးမဲ့၊ အခြင့္ေရးခံစားခြင့္ရွိေရးမရွိေရး ကိုအဆံုးအၿဖတ္ေပးမဲ့ကိစၥမို့ အလြန္အေရးၾကီးေၾကာင္းပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ (၁၉၉၆)ခုႏွစ္က Proposition (209) အရကယ္လီဖိုးနီးယားက Affirmative Actionကိုဆန့္က်င္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ လူမ်ိဳးၿခား လူနည္းစုအမ်ားဆံုးရွိတဲ့ကယ္လီဖိုးနီးယားမွာေနထိုင္ၾကသူေတြက ဆန့္က်င္ခဲ့တာမို့အေၾကာင္းမဲ့ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ စာဖတ္သူေတြထဲ ဒြိဟ ၿဖစ္ႏိုင္စရာ၊ ေမးခြန္းေမးစရာေတြရွိလာမယ္ဆိုတာယံုမွားဘြယ္ မရွိပါ။ ဘာ့ေၾကာင့္ဒီအေၿခဆိုက္ရၿပီ လဲ။ လက္ရွိၿငင္းခံုေနၾကတဲ့ Affirmative Action ဟာအခ်က္(၃) ခ်က္ေပၚမွာအေၿခခံေနပါတယ္။
(က) လူမ်ိဳးစုအရခြဲတမ္းခ်ေပးမွုရဲ့ဥပေဒသအဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္၊
(ခ) လူမ်ိဳးစုငယ္ေတြအေပၚသက္ေရာက္ေနတဲ့ လူမွုစီးပြားေရးအရအက်ိဳးသက္ေရာက္မွု၊
(ဂ) ၿမန္မာအပါအ၀င္လူမ်ိဳးစုငယ္မ်ားႏွင့္လူၿဖဴလူမ်ိဳးစုၾကားပညာသင္ၾကားေရးဆိုင္ရာပိုင္ခြင့္အခြင့္ အေရးကြာဟမွု။
သမိုင္းေၾကာင္းခံ
Affirmative Action နဲ့ပါတ္သက္ၿပီး (၁၉၆၁)ခုႏွစ္မွာ ကြယ္လြန္သူသမၼတကယ္နယ္ဒီကအစိုးရလုပ္ ငန္းကိစၥေတြမွာလူမ်ိဳးေရးကိုအေၿခခံၿပီးခြဲၿခားဆက္ဆံအက်ိဳးခံစားခြင့္မေပးရဆိုတဲ့အစိုးရအမိန့္ကိုၿပ ဌာန္းခဲ့ပါတယ္။ (affirmative action to ensure that applicants are employed, and that employees are treated during employment, without regard to their race, creed, color, or national origin.) ဒီအမိန့္အရဒီေန့လူသိမ်ားတဲ့ “Equal Employment Opportunity Commission (EEOC)” ေပၚေပါက္လာရတာပါ။ တခါ သြားေလသူသမၼတဂ်ြန္ဆင္လက္ထက္ (၁၉၆၄)မွာ Civil Rights Act 1964 ဥပေဒေပၚထြက္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီဥပေဒက အေၿခခံဥပေဒ ပုဒ္မၾကီး Title VI နဲ့ VII တို့ကိုေရာင္ၿပန္ဟပ္ထင္ရွားေစပါတယ္။ အဲ့ဒီဥပေဒနဲ့ေကာ္မရွင္ၾကီးတို့ရဲ့ေစာင့္ၾကပ္မွုေအာက္မွာ ဖက္ဒရယ္အစိုးရအဖြဲ့အစည္းတိုင္းဟာ ဥပေဒၿပဌာန္းခ်က္ကိုတေသြမတိမ္းလိုက္နာၾကရတာဒီေန့ အထိပါ။ ခ်ဲ့ထြင္လာတဲ့ဥပေဒရဲ့ၿပဆိုခ်က္အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုပံုေတြဟာ ေနာက္ပိုင္းမွာပိုမိုရွုတ္ေထြးလာယံု မကအစြန္းေရာက္အားၿပိဳင္မွုေတြ၊ တရားခြင္တက္ေရာက္မွုေတြရွိလာပါတယ္။
ပထမဦးဆံုးနဲ့အထင္ရွားဆံုးတရားခြင္မွုတခုကေတာ့ကယ္လီဖိုးနီးဟားမွာ(၁၉၇၈)ခုႏွစ္ကစတင္ၿဖစ္ခဲ့ တာပါ။ Regents of the University of California v. Bakke, 1978 ကိစၥမွာ Allen Bakke ဆိုသူလူၿဖဴတစ္ဦးကို University of California ေဆးေကာလိပ္မွာတက္ေရာက္ခြင့္ကိုၿငင္းပါယ္ရာက စခဲ့တာပါ။ တကၠသိုလ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖြဲ့က(၁၆%)ေသာလူနည္းစုေတြအတြက္ကိုလူမ်ိဳးစုငယ္ေတြအ တြက္ အထက္မွာေဖၚၿပတဲ့တည္ဆဲဥပေဒအရခြဲတမ္းခ်စနစ္အရ Allen ဟာအၿခားတက္ေရာက္ခြင့္ရွိ သူလူမ်ိဳးစုငယ္တစ္ဦးဦး(သူ့ထက္အမွတ္score နည္းတဲ့) ကိုေနရာဖယ္ေပးရတာပါလို့ေစာဒကတက္ခဲ့ ပါတယ္။ အဲ့ဒီအမွုကဖက္ဒရယ္ တရားရံုးခ်ဳပ္ကိုေရာက္ရွိသြားတဲ့အခ်ိန္မွာ၊ လူၿဖဴၿဖစ္တဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ထဲ့သြင္းစဥ္းစားၿခင္းဟာလည္း အေၿခခံဥပေဒကိုေသြဖီရာေရာက္ၿပီး၊ လူတန္းစားခြဲနည္းအၿဖစ္ အဓိပၸါယ္သက္ေရာက္ေစတဲ့အတြက္ Allen ကိုအႏိုင္ေပးခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္ကစၿပီး တကၠသိုလ္ ေကာလိပ္မ်ားဟာ လူတန္းစားခြဲၿခားၿခင္း မရွိဆိုတဲ့ race-neutrality အၿဖစ္သက္ေသမထူႏိုင္သေရြ့ ခြဲၿခားေနရာေပးၿခင္းမၿပဳရဆိုတဲ့ တာ၀န္ကို တာ၀န္ယူၾကဘို့ေနာက္ဆက္တြဲတာ၀န္ရွိလာၾကပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာအၿခားအားၿပိင္မွုေတြနည္းမ်ိဳး စံုနဲ့ရွိခဲ့ပါတယ္။ အဓိကအားၿပိဳင္မွုကေတာ့အဆင့္ၿမင့္ ပညာသင္ၾကားခြင့္ၿဖစ္တဲ့ေကာလိပ္ေကာင္းေတြ မွာတက္ေရာက္သင္ၾကားခြင့္ကိစၥပါ။
လက္ရွိအေၿခအေန
ကမၻာေက်ာ္ Pew Research ရဲ့ ၂၀၁၉၊ ေဖေဖၚ၀ါရီလသုေတသနၿပဳခ်က္အရေကာလိပ္၀င္ခြင့္ ေတြကို စဥ္းစားရာမွာ Affirmative Actionကိုသံုးၿပီး လူမ်ိဳးစုခြဲတမ္းမၿပဳသင့္လို့ သေဘာထားဆႏၵရွိသူစစ္တမ္း အရ -
(က) ၇၃%က လူမ်ိဳးစုအရခြဲတမ္းမၿပဳလုပ္ေရး။
(ခ) ဒီထဲမွာ (၇၈%) ကလူၿဖဴေတြပါ။
(ဂ) အာရွသားဦးေရ (၈၅%)ကလည္းမၿပဳလုပ္ေရး။
(ဃ) Democrats (၆၃%) ကလည္းမၿပဳလုပ္ေရး။
(င) Republicans (၈၅%) ကလည္းမၿပဳလုပ္ေရး။
တခါအဲ့ဒီထုတ္ၿပန္ခ်က္မွာဘဲအေမရိကႏိုင္ငံတ၀ွမ္းမွာ လူမ်ိဳးေရးကိစၥဟာအၾကီးအက်ယ္ဆံုးထိလြယ္ရွ လြယ္ၿပႆနာၿဖစ္ေနေၾကာင္း(၆၅%)က၀န္ခံၾကပါတယ္။ (၅၉%)က လူၿဖဴတေယာက္ၿဖစ္ရတဲ့အ တြက္အေမရိကမွာရရွိခံစားခြင့္ပိုမိုေကာင္းမြန္သာလြန္ေၾကာင္းၿပၾကပါတယ္။ စိတ္၀င္စားစရာကေတာ့ Asians (၇၃%)ကအဲ့ဒီအခ်က္ကိုေထာက္ခံထားပါတယ္။ (၅၆%)ေသာ္ၿပည္သူကလူမ်ိဳးေရးကိစၥကို လက္ရွိသမၼတထရမ့္ကကိုင္တြယ္ရာမွာအားနည္းေၾကာင္းေထာက္ၿပခဲ့ၿပီး၊ သမၼတေဟာင္းအိုဘားမား လက္ထက္မွာ လူမ်ိဳးေရးကိုင္တြယ္မွုအားနည္းေၾကာင္း(၂၇%)သာရွိခဲ့ေၾကာင္းႏွိုင္းယွဥ္ထားပါတယ္။
Pew Research က (၂၀၁၇ စက္တင္ဘာ)ထုတ္ၿပန္ခ်က္မွာ Asian လူဦးေရတိုးႏွုန္းဟာ (၂၀၀၀)နဲ့ (၂၀၁၅)ခု ႏွစ္အၾကား (၇၂%)ရွိခဲ့ၿပီး ၿမန္မာတိုင္းရင္းလူဦးေရဟာတိုးတက္မွုအရွိဆံုးႏွဳန္းရွိတယ္လို့ဆို ပါတယ္။ အဲ့ဒီအတြက္လာမဲ့ (၂၀၅၅)ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ Asians လူဦးေရဟာအေမရိကမွာ Hispanic ကိုေက်ာ္ၿဖတ္ၿပီး ၿဖစ္လာႏိုင္ေၾကာင္းေဟာကိန္းထုတ္ထားၿပီး၊ (၃၈%)ေသာimmigrants ေတြဟာ Asians ေတြၿဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။ ဒီအထဲမွာလက္ရွိၿပည္ပဖြားၿမန္မာတိုင္းရင္းသားဦးေရ(highest foreign-born share)ဟာ (၈၅%)ရွိေၾကာင္းစိတ္၀င္စားဘြယ္ေတြ့ရပါတယ္။ ထို့အၿပင္ပ်မ္းမွ်ႏွစ္ ပါတ္လည္၀င္ေငြဟာ ၿမန္မာတိုင္းရင္းသားေတြထဲမွာ ($၃၆၀၀၀)ရွိတယ္လို့ဆိုပါတယ္။ (၂၀၁၅)စစ္ တမ္းအရ အေမရိကတႏိုင္ငံလံုးကတကၠသိုလ္ဘြဲ့ရသူ(၁၉%)ရွိခ်ိန္မွာ၊ Asiansေတြက(၃၀%)ရွိၿပီး၊ ၿမန္မာတိုင္းရင္းသား (၁၇%)ကအေမရိကႏိုင္ငံကဘြဲ့ေတြရရွိထားပါတယ္။ ဒီအေၿခခံကိန္းဂဏန္းေတြ ေဖၚၿပရတဲ့အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ ေနာင္လာမဲ့အနာဂါတ္မွာတိုးပြားလာမဲ့ အေမရိကေရာက္ၿမန္မာေတြ အတြက္ အနာဂါတ္မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြအတြက္ မွန္ကန္တဲ့ Affirmative Action အဆိုၿပဳခ်က္ရွိေနဘို့လို ပါတယ္။
Affirmative Action ႏွင့္ပါတ္သက္၍လက္ရွိအဆိုၿပဳခ်က္ႏွင့္ထဲ့သြင္းစဥ္းစားသင့္ေသာအခ်က္မ်ား
ကယ္လီဖိုးနီးယားၿပည္နယ္တြင္းမွာေနထိုင္ၾကသူၿမန္မာမ်ားအတြက္လာမဲ့အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲမွာ Proposition (16) အတြက္ထိုက္သင့္တဲ့အေထာက္အကူၿဖစ္ႏိုင္စရာအခ်က္မ်ားကို တင္ၿပေပးပါမယ္။
(၁) ဒီဥပေဒအသက္၀င္ၿခင္းေၾကာင့္ၿပည္နယ္ဘ႑ာမွာတိုက္ရိုက္နည္းနဲ့အေၿပာင္းအလဲသက္ေရာက္မွု မရွိႏိုင္ေပမဲ့ ဆိုင္ရာေဒသအလိုက္မွာေတာ့ ေၿပာင္းလဲမွုနယ္ပယ္ကိုလိုက္ၿပီးသြယ္၀ိုက္ေသာနည္းအား ၿဖင့္သက္ေရာက္မွုရွိႏိုင္ပါမယ္။(Fiscal responsibility)
(၂) လက္ရွိအသက္၀င္ေနေသးတဲ့ၿပည္နယ္အေၿခခံဥပေဒအရ၊ လူမ်ိဳးေရးကိုအေၿခခံၿပီးလူမ်ိဳးစုခြဲတမ္း ေနရာသတ္မွတ္ၿခင္းအလ်င္းမရွိတဲ့အတြက္၊ ကိုယ္ၾကိဳးစားလို့အရည္အခ်င္းရွိရင္ကိုယ္ရမယ္ဆိုတဲ့သ ေဘာရွိေနပါတယ္။ Proposition (16) အတည္ၿဖစ္ရင္ခြဲတမ္းစနစ္ရွိသြားပါမယ္။ ဒါေပမဲ့ဖယ္ဒရယ္ရဲ့ တည္ဆဲဥပေဒအရ လူမ်ိဳးစုငယ္ၿဖစ္တဲ့အတြက္မတရားေဇာင္းနင္းနစ္နာေစႏိုင္တာကိုတားဆီးပညတ္ ထားတဲ့တားၿမစ္ခ်က္ရွိေန ေၾကာင္းပါ။ သို့ေသာ္လည္းလူမ်ိဳးစုငယ္ေတြအတြက္ေကာလိပ္မ်ားက ပံ့ပိုးေထာက္ပံ့တဲ့အကူassistance programေတြေဖၚေဆာင္ေပးထားပါတယ္။ diversity ကိုဦးစားေပး အမွတ္ေပးပါတယ္။
(၃) Proposition (16) ကက်ား/မတန္းတူေရးနဲ့ လုပ္ခြင့္အပါ၀င္ခံစားခြင့္တန္းတူေရးကိုဦးစားေပးထား ၿပီး၊ ခြဲတမ္းစနစ္ကိုေတာ့မက်င့္သံုဘူးလို့ၿငင္းထားပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ လက္ရွိထရမ့္အစိုးရ ေၾကာင့္လူၿဖဴ/မဲၿပႆနာၾကီးထြားလာမွု၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအဖိႏွိပ္ခံရမွု၊ အစိုးရလုပ္ခြင္ေတြcontract ေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကိုေနရာမေပးမွုေတြကိုတြန္းလွန္ဘို့အတြက္ေပၚေပါက္လာရတဲ့ အဆိုၿပဳခ်က္ပါ။
(၄) လက္ရွိအေၿခအေနမွာ အေမရိကေရာက္ၿမန္မာေတြဟာ ၾကိဳးစားရင္ ၾကိဳးစားတဲ့အေလ်ာက္ေကာ လိပ္ေကာင္းေတြတက္ခြင့္ရေနၾကပါတယ္။ ၿမန္မာလူဦးေရဟာလက္ရွိမွာ Asians ေတြရဲ့အေသးငယ္ ဆံုးအစိတ္အပိုင္းအၿဖစ္သာရွိေနေသးၿပီး၊ ခုရာစုအတြင္းမွာသိသာထင္ရွားတဲ့လူဦးေရတိုးႏွဳန္းရွိေနေသး ေပမဲ့ ၾကီးမားတဲ့ေၿပာင္းလဲမွုမရွိႏိုင္ေသးဘူးလို့ၿမင္ပါတယ္။
(၅) Racism ဟာလက္ရွိအခ်ိန္မွာ အေမရိကမွာအဓိကေနရာမွာရွိတဲ့လူမ်ိဳးေရးမုန္းတီးမွုၿပႆနာၿဖစ္ ေနပါတယ္။ အထူးသၿဖင့္ Covid-19ေၾကာင့္လူမ်ိဳးေရးပစ္မွတ္အၿဖစ္သတ္မွတ္ခံေနရခ်ိန္မွာ၊ ၿမန္မာ ေတြဟာၾကားညပ္မွန္းမသိၾကားညပ္ေနပါတယ္။ “You, Asians go back home!” ဆိုတဲ့လက္ညွိဳး ေငါက္ေငါက္ထိုးအေၿပာခံရတာေတြ၊ လုပ္ခြင္နဲ့စာသင္ေၾကာင္းမွာမသိမသာဘဲၿဖစ္ၿဖစ္၊ သိသိသာသာ ဘဲၿဖစ္ၿဖစ္အခ်င္းခ်င္းခနဲ့ခံရတာေတြ၊ လူမ်ိဳးေရးမ်က္ေစ့နဲ့အၾကည့္ခံရတာေတြ၊ အိမ္တြင္း/ေရွ့မွာ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ေစာ္ကားေၿပာဆိုေတြ၊ အမွတ္အသားၿပဳတာေတြ ေရေရလည္လည္ခံေနရခ်ိန္ပါ။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ၿမန္မာႏိုင္ငံဟာ immigrant visaပိတ္ပင္ခံရတဲ့အာရွႏိုင္ငံ(၂)ခု (ေနာက္တခုက ေၿမာက္ကိုရီးယားပါ) ထဲကတခုၿဖစ္ေနပါတယ္။ က်ြန္ေတာ္တို့ၿမန္မာေတြထဲမွာ Republican GOPကို ေထာက္ခံၾကသူေတြလည္း၊ လက္ရွိသမၼတကိုမ်က္ေစ့မွိတ္ေထာက္ခံေနၾကရေပမဲ့၊ ရင္ထဲကေတာ့အ ေတာ္ခံစားေနၾကရတဲ့အခ်ိန္ပါ။ ဒါေတြကိုေထာက္ၾကည့္ရင္ လူမ်ိဳးေရးကိစၥဟာၿမန္မာ ေတြေပၚမွာသိ သာတဲ့သက္ေရာက္မွုရွိေနပါတယ္။
(၆) ဒီအတြက္ Affirmative Action ကိုစဥ္းစားရာမွာ ပညာေရးအဆင့္ၿမင့္ရရွိႏိုင္မွုနဲ့လူမွုစီးပြားေရးတိုး တက္ရရွိႏိုင္မွုအခြင့္အေရးတို့ဟာ တခုနဲ့တခုေရာင္ၿပန္ဟပ္ေနေပမဲ့၊ ဥပေဒၿပဌာန္းသတ္မွတ္ခ်က္နဲ့ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုမွုကက်ြန္ေတာ္တို့ၿမန္မာေတြအေပၚေတာ္သက္ေရာက္ႏိုင္ပါတယ္။ (၂၀၁၂)ခုႏွစ္ National Bureau of Economic Research ရဲ့သုေတသနၿပဳထုတ္ၿပန္ခ်က္အရ University of California တကၠသိုလ္ေတြမွာလူမ်ိဳးစုငယ္တက္ေရာက္ခြင့္ဦးေရႏွစ္စဥ္တိုးတက္မွု (၄.၄%)ရွိၿခင္းေန ၿခင္းဟာ Affirmative Action တားဆီးထားလို့လို့ဆိုပါတယ္။ သို့ေသာ္လည္း Hoover Institute ရဲ့ စစ္တမ္းမွာေတာ့လုပ္ခြင္နဲ့စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ လူၿဖဴလူလတ္တန္းစားေတြဟာ သူတို့ရဲ့ပညာ ေနာက္ေၾကာင္းဘယ္လိုပင္ရွိေသာ္ၿငားလဲဘဲ၊ အၿခားလူမ်ိဳးစုငယ္ေတြထက္ေနရာေကာင္းရေနေၾကာင္း ေထာက္ၿပထားပါတယ္။
Affirmative Action ဟာအေမရိကလိုႏိုင္ငံၾကီးေတြမွာသာမက၊ အၿခားႏိုင္ငံေတြမွာရွုတ္ေထြးေပြလီ ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအရိပ္မဲလႊမ္းမွုကအဓိကအေၾကာင္းအရာပါ။ က်ြန္ေတာ့အၿမင္ကေတာ့ လက္ရွိ ကယ္လီဖိုးနီးယားၿပည္နယ္ရဲ့ Affirmative Actionတားဆီးထားမွုဟာ အေမရိကေရာက္ၿမန္မာေတြ အတြက္တိုက္ရိုက္သက္ေရာက္မွုမရွိေသးပါ။ ေနာင္ၿမင္သာေလာက္တဲ့အနာဂါတ္မွာလည္းထင္ရွားသိ သာတဲ့သက္ေရာက္မွုမရွိႏိုင္ေသးပါ။ Proposition (16) အသက္၀င္လာရင္ေရာဘယ္လိုသက္ေရာက္ မွုရွိႏိုင္မလဲဆိုတာမသိႏိုင္ပါ။ ဒီအဆိုၿပဳခ်က္ဟာ လက္ရွိအေမရိကမွာၿဖစ္ပြားေနတဲ့လူမ်ိဳးေရးေၾကာင့္ လုပ္ခြင္စီးပြားေရးကိုဆန့္က်င္လိုတဲ့အေၿခခံေပၚမွတင္သြင္းၿခင္းၿဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ၿမန္မာတိုင္းရင္း သားလူငယ္မ်ားပညာေရးကိုဘယ္လိုသက္ေရာက္မယ္ဆိုတာမသိႏိုင္ပါ။ ခြဲတမ္းစနစ္ကိုမသံုးဘူးလို့ဆို ထားေပမဲ့ ဘယ္ပံုစံနဲ့သြားမလဲဆိုတဲ့အခ်က္ကို သိႏိုင္ဘိူ့အလြန္ခဲယဥ္းပါတယ္။
အေရးၾကီးတာကေတာ့ က်ြန္ေတာ္္ တို့ၿမန္မာတိုင္းရင္းသားေတြထဲမိမိတို့ကိုယ္ကိုမိမိတို့ Democrats (သို့မဟုတ္)Republicanဘယ္လိုဘဲသတ္မွတ္ပါေစ၊ ပကတိမ်က္စိညဏ္အၿမင္ကိုသံုးၿပီး Proposition (16) ကိုေထာက္ခံေရးမေထာက္ခံေရးကို နက္နက္နဲနဲစဥ္းစားၾကပါလို့။. ။
