Friday, July 28, 2017

ၿပည္သူ၏၀န္ကိုထမ္းၿခင္း

အေမရိကလိုဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတက္ၿပီးႏိုင္ငံၾကီးေတြမွာ ၿပည္သူ့၀န္ထမ္းမ်ားတိုးခ်ဲ့ခန့္ထားၿခင္း၊ ရာထူးအေၿပာင္းအေရႊ့ ေတြ ေဒၚနယ္ထရမ့္အစိုးရက အကန့္အသတ္မ်ား အခိုင္အမာခ်မွတ္ၿပဌာန္းမွုမ်ားကို မၾကံဳစဖူးအၾကီးအက်ယ္ ေဆာင္ရြက္ ေနခ်ိန္ၿဖစ္ပါတယ္။ ၀န္ထမ္းမ်ားနဲ့အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအေဆာက္အအံုဟာအမ်ားၿပည္သူလူထုအေပၚ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးၿဖစ္ေနတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ကို ႏွစ္ပရိေစၦဒၾကာၿမင့္စြာမႏွစ္ၿမိဳ့ခဲ့တဲ့၊ ေဒၚနယ္ထရမ့္ အုပ္စုဟာ၊ ၎ တို့အစိုးရတက္ၿပီးၿပီးၿခင္း၊ အစိုးရ၀န္ထမ္းမ်ားကိုၾကီးစြာေသာ အဟန့္အတားကန့္သတ္မွုမ်ားေဇာက္ခ်လုပ္လာ ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရားေတြဟာ “အမ်ားၿပည္သူလူထုအေပၚ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးၿဖစ္ေန တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္”ဟာ အေမရိက အပါအ၀င္တိုးတက္ဖြံ့ၿဖိဳးတဲ့ႏိုင္ငံၾကီးေတြမွာ ဆန္းသစ္တဲ့အယူအဆသစ္မ ဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံေရးေခတ္အဆက္ဆက္မွာတက္လာသမွ် အစိုးရေတြကကတိက၀တ္ေတြထပ္တလဲလဲလုပ္ ၿပီး၊ မေၾကခဲ့တဲ့တာ၀န္ေတြၿဖစ္ေနပါ တယ္။ ၾကီးမားတဲ့ဘ႑ာေရးၿဖတ္ေတာက္မွုေတြလုပ္တိုင္း လူထုကိုတိုက္ ရိုက္၀န္ေဆာင္မွုေပးေနရတဲ့ အစိုးရ ဌာနၾကီးမ်ား (ဥပမာ- IRS, Immigration, Department of Motor Vehicle) စတဲ့ဌာန ေတြရဲ့ ၀န္နဲ့အားမမွ်တဲ့ ၀န္ေဆာင္မွုအားနည္းခ်က္ေတြေၾကာင့္၊ ၀န္ထမ္းမ်ားကို ၿဖတ္ ေတာက္ၿခင္းကိစၥ ဟာ ေနာက္တန္းကို ေရာက္မွန္းမသိေရာက္သြားၾကပံုရပါတယ္။
ဒါေပမဲ့အေမရိကႏိုင္ငံအပါအ၀င္ တိုးတက္တဲ့ဒီကေန့ႏိုင္ငံၾကီးေတြမွာ အေရးပါလွေသာ၀န္ထမ္းအၾကီးအကဲ (ဥပမာ - IRS, FBI) နဲ့ အစိုးရအၾကီးအကဲမ်ား (၀န္ၾကီးမ်ား)ခန့္အပ္ၿခင္းကိုသမၼတကတိုက္ရိုက္ၿပဳလုပ္ ေသာ္ လည္း၊ ေအာက္ေၿခအဆင့္ဆင့္ေသာ ၀န္ထမ္းအၾကီးအကဲမ်ားကို၊ လက္ေအာက္ခံအၾကီးအကဲအ ဆင့္ဆင့္ တို့ကသာတာ၀န္ခံၾကပါတယ္။ ရာထူးတိုးၿခင္း၊ အေရးယူၿခင္း၊ လစာနဲ့ခံစားခြင့္မ်ားကိုလည္း ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ ခြင့္မရွိပါဘူး။ အဲ့ဒီအလုပ္ကို Human Resource/ Human Capital (HR/HC) (လူ့စြမ္းအားအရင္း အၿမစ္) ဌာန ေတြကကိုင္တြယ္ၾကပါတယ္။ ဌာနတခုရဲ့စာေရး(သို့မဟုတ္) အရာရွိ၀န္ထမ္းခန့္မယ္ဆိုရင္၊ တစ္ဆင့္ၿမင့္ဌာန အၾကီးအကဲကတစ္ဦးခ်င္းေသာ္၎၊ အဖြဲ့လိုက္ေသာ္၎ (ရာထူးရဲ့အေရးပါမွုအေပၚမူတည္ၿပီး) လူေတြ့ေမးၿမန္း ၿခင္း (interview) လုပ္ပါတယ္။ ေလွ်ာက္ထားသူရဲ့ Resume/Curriculum Vitae ကိုေနာေၾက ေအာင္ေလ့လာ ၾကရပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ HR/HCရဲ့ပဏာမစိစစ္မွုမရွိဘဲ၊ အဲ့ဒီလူေတြ့ေမးၿမန္းၿခင္းအဆင့္ေရာက္မလာ ႏိုင္ပါ ဘူး။ အဲ့ဒီအရာရွိရဲ့ဆံုးၿဖတ္ခ်က္ကို၊ အၿခားဘယ္အစိုးရ/ ၀န္ၾကီး၀န္ကေလးမင္းတို့၀င္ေရာက္စြက္ဖက္လို့ မရပါ ဘူး။ စြက္ဖက္ၿခင္းလဲမရွိပါဘူး။ ထူးၿခားတဲ့အေၿခအေန ေၾကာင့္၊ အထက္အရာရွိ (သို့မဟုတ္) အၿခားလုပ္ ပိုင္ခြင့္ ရွိသူတစ္ဦးဦးက ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ရင္လည္း ၾကိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္တဲ့ ခိုင္မာတဲ့အေၾကာင္းၿပခ်က္ ေတြမွတ္ တမ္းမွတ္ရာၿပဳရပါတယ္။ အေမရိကႏိုင္ငံမွာ မွတ္တမ္း၀င္အစိုးရေဆာင္ရြက္အားလံုးတို့ဟာ က်မ္းကိ်မ္္ ထြက္ ဆိုဘိသကဲ့သို့ (under oath) ၿဖစ္တဲ့အတြက္ ေၾကာင့္၊ ေဆာင္ရြက္မွုမွန္သမွ်တို့ဟာ အမွာအယြင္းရွိခဲ့ရင္၊ (ကိုယ့္ေနာက္ကအရိပ္တခုလိုလိုက္ ေနတာေၾကာင့္) ဘယ္သူမွ အမွားမလုပ္ႏိုင္ၾကပါဘူး။ အဲ့ဒီအတြက္ ေၾကာင့္
အေမရိကနဲ့တိုးတက္တဲ့ႏိုင္ငံၾကီး မ်ားရဲ့ ၿပည္သူ့ေရးရာ၀န္ထမ္းကိစၥရပ္ၾကီးဟာ အတိမ္းအေစာင္း နည္းႏိုင္သမွ် နည္းတဲ့ လူရိုေသရွင္ရိုေသဘ၀မွာ ရွိေနဆဲပါ။ Public service ဆိုတဲ့ဂုဏ္ၿဒပ္ဟာအင္မတန္ၾကီးမား ပါတယ္။
က်ြန္ေတာ္တို့ၿမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ႏိုင္ငံတကာကၿပည္သူ့၀န္ထမ္းေတြေရြးခ်ယ္ၿခင္း၊ ခန့္အပ္ၿခင္း၊ အေရးယူၿခင္း၊ တို့နဲ့ေၿဖာင့္ေၿဖာင့္ၾကီးဆန့္က်င္တဲ့၊ ဗဟိုဦးစီးစနစ္နဲ့ တိုက္ရိုက္ခန့္တဲ့စနစ္ဆက္လက္က်င့္သံုးသက္ဇိုးရွည္ေနဆဲ ၿဖစ္ေနတာကိုေတြ့ရပါတယ္။ ၿပန္တမ္း၀င္အရာရွိ (Gazetted Officer) ရာထူးမ်ားကို ရာထူး၀န္အဖြဲ့ကကိုင္တြယ္ ေရြးခ်ယ္ၿပီး၊ Non-gazetted ရာထူးမ်ားကိုသက္ဆိုင္ရာ၀န္ၾကီးဌာနကတိုက္ရိုက္ကိုယ္တြယ္ေဆာင္ရြက္တဲ့ေယ် ဘူယ်၀န္ထမ္း၀င္ေပါက္ (in-put) ကေရွးရိုးၿဗိတိသ်ွစနစ္ကိုလိုက္နာဆဲပါ။ ယခုေဆာင္းပါးေရးေနဆဲအခ်ိန္မွာ တိုက္တိုက္ဆိုင္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္မွ “ၿမန္မာႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံ့၀န္ထမ္းၿပဳၿပင္ေၿပာင္းလဲမွုဆိုင္ရာမဟာဗ်ဴဟာ စီမံခ်က္ထုတ္ၿပန္ပြဲ”ဆိုင္ရာဖြင့္ပြဲအခန္းအနား မွာ မိန္ခြန္းေၿပာသြားတာကို (၂၀၁၇ ဇူလိုင္ ၁၂ ရက္) ထုတ္ သတင္းစာေတြမွာ ပလူပ်ံေအာင္ေတြ့ရပါတယ္။ တရိပ္ရိပ္က်ဆင္းေနတဲ့ ၿပည္သူ့၀န္ထမ္းမ်ားရဲ့စြမ္းရည္မ်ား၊ ထိန္းမႏိုင္ေအာင္ပ်က္စီးယို့ယြင္းေနတဲ့ စာရိတၱပိုင္း ဆိုင္ရာတို့ေၾကာင့္ အမ်ားလူထုက ၿပည္သူ့၀န္ထမ္းမ်ား အေပၚယံုၾကည္ကိုးစားမွုမွုဟာ ခုခ်ိန္မွာ အ၀ီဇိေအာက္ေရာက္ ေနပါတယ္။ အဂတိလိုက္စားမွုတိုက္ဖ်ာက္ေရးကို၊ ယခင္အစိုးရလက္ထက္(၂၀၁၃) စက္တင္ဘာမွာအာဏာ တည္ခဲ့တဲ့လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမွုဥပေဒကေန၊ (၂၀၁၄) ဇူလိုင္လမွာ “အဂတိလိုက္စားမွုတိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒ” ဟာ စာရြက္ေပၚမွာဘဲအသက္ရွင္လ်က္ ရွိပါ တယ္။ (၂၀၁၆)ႏွစ္ဦးပိုင္းမွာအာဏာရလာတဲ့ သမၼတဦးထင္ေက်ာ္ လက္ထက္မွာ ဒီအက်င့္ပ်က္ခ်စားမွုေတြကို လံုး၀ (လံုး၀) သည္းခံမွာမဟုတ္ေၾကာင္းေရြးေကာက္ပြဲကတိက ၀တ္အတိုင္း သံမဏိစည္းမ်ဥ္းထုတ္ၿပန္ခဲ့ပါ တယ္။ အဲ့ဒီေန၀င္မီးၿငိမ္းအမိန့္ေၾကာင့္ အစိုးရအရာရွိၾကီးမ်ား လာဘ္ ယူမွုေတြတန့္သြားၿပီး၊ ေနာက္ဆက္တြဲ အေနနဲ့ အစိုးရယႏၱရားၾကီးရပ္သြားသလိုၿဖစ္သြားပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ တည္ဆဲအစိုးရလက္ထက္မွာရွိၾကတဲ့ အၿမဲတမ္းအတြင္း၀န္ အပါအ၀င္၊ ညႊန္ၾကားေရးမွူးခ်ဳပ္၊ ဦးေဆာင္ညႊန္ၾကား ေရးမွူးနဲ့ ၀န္ထမ္းအဖြဲ့အစည္းအၾကီး အကဲမ်ားဟာ၊ အားထုတ္ၾကိဳးပမ္းၿခင္းအလ်င္းမရွိဘဲ၊ ေန့စဥ္မစဲအသဲသဲအလိုအေလ်ာက္၀င္လာတဲ့ (မလိုခ်င္ ေတာ့ေလာက္ေအာင္အေတာမသတ္ရေနတဲ့) လာဘ္ပါသက၀င္ေငြ မ်ားဟာ ၾသခ်ရေအာင္အင္မတန္ၾကီးမားတာ၊ ၿငင္းမရတဲ့လူသိရွင္ၾကားသာဓကေတြပါ။ သက္ေသတခုအေနနဲ့ ၿပရရင္ သူတို့ရဲ့သားသမီး အသိုင္းအ၀န္းကေန့ စဥ္သူေဌးသံုးသံုးႏိုင္တဲ့ေနထိုင္မွုဘ၀၊ ၿပည္ပသို့အကန့္အသတ္ မရွိေၾကးၾကီးေပးလယ္ပါတ္သြားလာႏိုင္မွု၊ တန္းဘိုးအၿမင့္မားဆံုးေသာ တကၠသိုလ္အဆင့္ၿမင့္ပညာမ်ားတြင္ပညာသင္ ၾကားႏိုင္မွုေတြက ထင္ရွားလွတဲ့ သာဓကေတြပါ။ လက္ရွိအၿမဲတမ္းအတြင္း၀န္/တာ၀န္ခံညႊန္ၾကားေရးမွူးခ်ဳပ္ တစ္ဦးရဲ့လစာဟာ (၅)သိန္း (US$ ၅၀၀) ပါဘဲ။ အဲ့ဒီအၿမဲတမ္းအတြင္း၀န္/တာ၀န္ခံညႊန္ၾကားေရးမွူးခ်ဳပ္တစ္ဦး ဟာ သူ့သားသမီးတစ္ဦးဦးကို အေမရိကလိုႏိုင္ငံၾကီးရဲ့(ေစ်းအသက္သာဆံုး)တကၠသိုလ္ၾကီးတခုမွာ တစ္လကို ပ်မ္းမွ် (US$၂၅၀၀) ေပးၿပီး၊ ဘယ္လိုေက်ာင္းထားႏိုင္ၾကပါသလဲ? လက္ရွိအၿမဲတမ္းအတြင္း၀န္/ တာ၀န္ခံ ညႊန္ၾကားေရးမွူးခ်ဳပ္တိုင္းဟာ ခုခ်ိန္မွာ အဲ့ဒီအသံုးစရိတ္ကို မ်က္ေစ့မွိတ္သုံးႏိုင္ၾကပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲ အေနနဲ့ၿမန္မာ့စီးပြားေရးဟာ ရပ္တန့္က်ဆင္းသြားပါတယ္။ အာဏာရ NLD ပါတီအၾကီးအကဲရဲ့လူသိရွင္ၾကား ထုတ္ေဖၚေၿပာဆိုခ်က္အရ၊
ယခင္အစိုးရကခန့္ထားခဲ့တဲ့ ဌာနအၾကီးအကဲေတြရဟာ ယခင္အစိုးရစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားအ ေပၚသစၥာဆက္လက္ရွိ ေနေသးမွု၊ မိမိတို့တရားမ၀င္ရရွိေနေသးတဲ့ လာဘ္ပါသကလက္ရွိအစိုးရရဲ့အမိန့္ေၾကာင့္၀င္ေငြေလ်ာ့နည္းသြား မွုေတြ ေၾကာင့္၊ “မလုပ္၊ မရွုပ္၊ မၿပဳတ္” လုပ္ရပ္ေတြေၾကာင့္ဆိုၿပီးေဖၚၿပခဲ့တာကိုၾကည့္ပါ။ တကယ္ေတာ့ ၿမန္မာ့ စီးပြား ေရးဟာ ဆိုခဲ့သလို“အထေႏွးတဲ့အဆင့္” သာမက၊ “ဖင္ထိုင္က်”တဲ့အဆင့္ေရာက္ေနပါၿပီ။ ဒီအခ်က္ကိုေဒၚ ေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကမီးေမာင္းထိုးၿပခဲ့ၿပီး၊ အစိုးရနဲ့ပါတီက ၿပင္းၿပင္းထန္ထန္အေရးယူေတာ့မွာၿဖစ္ေၾကာင္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေၾကၿငာခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကရဲ့ ႏိုင္ငံတကာအေပၚေထာက္ပံ့ကူညီေရးဟာ အလွမ္းေ၀းယံုမက၊ အခုအခ်ိန္မွာ ရွိဆဲမၿဖစ္စေလာက္အေထာက္အပံ့ (USAID လိုေထာက္ပံ့မွုေတြ)မၿဖတ္ေတာက္မေလွ်ာ့ခ်ဘူး လို့အာမမခံႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ အေမရိကရဲ့အေထာက္အပံ့ကိုေစာင့္ေနၾကတဲ့က်န္ဥေရာပနဲ့ ဖြံံၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံမ်ားရဲ့ အေထာက္အပံ့မ်ားဟာလည္း အမ်ားၾကီးဆုတ္ဆိုင္းသြားစရာရွိပါတယ္၊ (အက်ိဳးအၿမတ္ၿမက္ၿမက္ကေလးေတြ ၾကိမ္းေသေပါက္ရႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့စီးပြားေရးအကြက္အကြင္းရွိႏိုင္ပါမွ။) တဖက္ကလည္း အလွမ္းေ၀းေနေသးတဲ့ ၿပည္တြင္းတိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္မ်ားရဲ့ရာသက္ပန္အၿပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး၊ လူမ်ိဳးေရးနဲ့ဘာသာေရးမတည္ ၿငိမ္မွုေတြက အစိုးရကိုမၾကံဳစဖူးအၾကီးအက်ယ္စိမ္ေခၚေနပါတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားကလည္း စီးပြား ေရးကို ဦးစားေပးဘို့ လက္ရွိအစိုးရက အၾကီးအက်ယ္ပ်က္ကြက္ေနတယ္လို့ ၿပစ္တင္ေနခ်ိန္ၿဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရရဲ့လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြဟာေန့စဥ္သတင္းစာမွာ၊ အရင္အဆက္ဆက္ေသာ အစိုးရရဲ့ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ အတိုင္းအေၿပာင္းအလဲလံုး၀မရွိဆက္လက္က်င့္သံုးၾကရင္း “ပြဲတက္အစိုးရ” (celebrity administration) အၿဖစ္ နဲ့အထင္းသားၿမင္ေနရတံုးပါဘဲ။ ဒါေတြဟာၿငင္းမရတဲ့ လက္ေတြ့ၿဖစ္ေနတာေတြပါ။ ဒီႏွစ္ပရိေစၦဒၾကာပ်က္ စီးယို့ယြင္းမကပ်က္စီးေနတဲ့ ၀န္ထမ္းေလာကရဲ့ စာရိတၱနဲ့ စြမ္းေဆာင္ရည္ဟာ လူထုရဲ့ ကိုးစားမွု အနိမ့္ဆံုးဘ၀ ေရာက္ေနတဲ့အၿဖစ္ကို ၿပည္ေထာင္စုရာထူး၀န္အဖြဲ့ website မွာေဖၚၿပထားတာကို မူရင္းအတိုင္းေကာက္ႏွုတ္ ေဖၚၿပလိုက္ပါတယ္။
“ ႏိုင္ငံ့၀န္ထမ္းမ်ားႏွင့္ၿမန္မာၿပည္သူမ်ားအၾကား လက္ရွိဆက္ဆံေရးတြင္မၾကာခဏဆိုသလို၊ ပြင့္လင္းၿမင္သာ မွုမရွိမွု၊ အဂတိလိုက္စားမွု၊ တိုင္ၾကားမွု၊ တိုင္ၾကားမွုႏွင့္နစ္နာမွုတို့အတြက္ တုန့္ၿပန္ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္ၿခင္းမရွိမွဳ တို့ကိုေတြရပါသည္။ အစိုးရဌာနမ်ား၏လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားႏွင့္ လုပ္ထံုးလပ္နည္းမ်ားသည္ ရွုပ္ေထြးၿပီးရွင္းလင္း ၿပတ္သားမွု မရွိဟု အမ်ားၿပည္သူကရွုၿမင္ေလ့ရွိပါသည္။ ႏိုင္ငံ့၀န္ထမ္းမ်ားအေပၚယံုၾကည္ကိုးစားမွုမရွိဘဲ အေၿခခံ၀န္ေဆာင္မွုရရွိရန္အတြက္ လာဘ္ေပးရမွုမ်ားသည္ ၿဖစ္ရိုးစဥ္ၿဖစ္တစ္ခုကဲ့သို့ၿဖစ္ေနပါသည္။ ၿပည္သူ မ်ားမွ တိုင္ၾကားမွုမ်ား မည္သို့ၿပဳရမည္ကိုေသခ်ာစြာမသိဘဲ၊ အကယ္၍တိုင္ၾကားမွုမ်ားၿပဳလုပ္လ်င္လည္း အေရးယူေဆာင္ရြက္မွုမ်ားရွိပါမည္လားဟူေသာ သံသယမ်ားရွိေနၾကပါသည္။”
“UNDP မွ ၂၀၁၅ခုႏွစ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ ေဒသႏၱရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္အေၿခအေနေလ့လာမွုတြင္ ေၿဖဆို သူ(၅၉%)က ၎တို့သည္ (အစိုးရမွအခမဲ့ေပးသင့္ေသာ) ေဆး၀ါးမ်ားကိုရရွိရန္အတြက္ အစဥ္အၿမဲေငြေပးရ သည္။”
“ၿပစ္ဒဏ္ေပးမွုမ်ားရွိလ်င္လည္း အဂတိလိုက္စားမွုႏွင့္ညီမ်ွေသာ ၿပစ္ဒဏ္မ်ားခံရပါသလားဟုသေဘာထား အၿမင္စစ္တမ္းေမးၿမန္းေသာအခါတြင္လည္း အမ်ားစုက ‘တခါတရံ’ (၄၄%) ႏွင့္ ‘ရွားပါးသည္’ (၁၈%) ဟုေၿဖၾကပါသည္။”
လက္ရွိအစိုးရကယမန္ႏွစ္ၾသဂုတ္လကတည္းကအစပ်ိဳးခဲ့တဲ့ က်ယ္ၿပန့္တဲ့အဆင့္ဆင့္ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား၊ နယူးဇီလန္လိုၿပည္ပ ႏိုင္ငံေတြမွာရာထူး၀န္အဖြဲ့နဲ့တတ္က်ြမ္းမွုဆိုင္ရာပုဂၢိဳလ္မ်ားရဲ့ ေလ့လာေရးထြက္ေလ့လာ ခဲ့မွုေတြအေပၚ ကေန ေပၚေပါက္လာတဲ့ ဒီမဟာဗ်ဴဟာၿပဳၿပင္ေၿပာင္းလဲေရး နယ္ပယ္ၾကီး (၄) ခုကိုသတ္မွတ္ ခဲ့ပါတယ္။
(က) ႏိုင္ငံ့၀န္ထမ္းအုပ္ခ်ဳပ္မွုပံုစံသစ္ - ၀န္ထမ္းမ်ားအားဖယ္ဒရယ္ဒီမိုကေရစီၿပည္ေထာင္စုကိုထူေထာင္ လိုေသာသေဘာထားကိုထင္ဟပ္တဲ့ဦးတည္ခ်က္မ်ားရွိေစေရး နဲ့ ရာထူး၀န္အဖြဲ့လုပ္ငန္း/လုပ္ငန္းလုပ္ပိုင္ ခြင့္မ်ားခိုင္မာရွင္းလင္းေစေရး။
(ခ) အရည္အခ်င္းကိုအေၿခခံ၍စြမ္းေဆာင္ရည္ကိုဦးစားေပးေသာအေလ့အထေဖၚထုတ္ေရး။
(ဂ) ၿပည္သူဗဟိုၿပဳႏိုင္ငံ့၀န္ထမ္းမ်ားၿဖစ္လာေစရန္ေခါင္းေဆာင္ႏိုင္မွုႏွင့္စြမ္းရည္မ်ားၿမွင့္တင္ေရး။
(ဃ) ႏိုင္ငံ့၀န္ထမ္းက႑ပြင့္လင္းမွု၊ တာ၀န္ခံမွုႏွင့္တာ၀န္ယူမွုၿဖစ္ေစေရး။
ေဖၚၿပပါမဟာဗ်ဴဟာစာတမ္းကိုေလ့လာၾကည့္ရာမွာ က်ြမ္းက်င္မွုဆိုင္ရာေ၀ါဟာရမ်ားႏွင့္သာၿပည့္ႏွက္ေနၿပီး၊ အမ်ားၿပည္သူကို တိုက္ရိုက္အသိေပးေသာ ထင္သာၿမင္သာသည့္ အေၿပာင္းအလဲမ်ားကိုေဖၚၿပထားၿခင္းမရွိ ပါဘူး။ ေဆြးေႏြးစီစဥ္ၾကသူ stakeholders မ်ားအေနၿဖင့္ ေၿပာင္းလဲလိုေသာအခ်က္မ်ားရွိႏိုင္မွာမွန္ေသာ္လည္း၊ စာတမ္းတြင္တိတိက်က်ေဖၚၿပထားၿခင္းမရွိေသးပါဘူး။ သို့ေသာ္လည္းအခ်ိန္တိုကာလအတြင္း ဤအေၿပာင္း အလဲ ၾကီးခုၿဖစ္လာႏိုင္ေရးဟာ တကယ္ေတာ့မလြယ္ကူေသးသလို အားလံုးကသည္းခံၾကရမွာၿဖစ္သလို၊ လူထုေရာ အစိုးရကပါ ဥစၥာရင္လိုဥစၥာရင္ခဲေဆာင္ရြက္ၾကဘို့လိုပါတယ္။
အဓိကမီးေမာင္းထိုးၿပလိုတဲ့အခ်က္ကေတာ့ -
(က) လက္ရွိက်င့္သံုးေနတဲ့ ညႊန္ၾကားေရးမွူးခ်ဳပ္ေတြက တစ္ႏိုင္ငံလံုးမွာရွိတဲ့ ၿပန္တမ္း၀င္အရာရွိကဲ့သို့ေသာ ရာထူးမ်ား ရဲ့ခန့္ထားေရး၊ အေရးယူေရးေၿပာင္းေရႊ့ေရးေတြလုပ္ေနတာေတြကို၊ ဖ်က္သိမ္းဘို့လိုပါလိမ့္မယ္။
(ခ) ရာထူးဆိုင္ရာကိစၥမ်ားကိုကိုင္တြယ္က်င့္သံုးၿခင္းနည္းနဲ့ မိမိကိုယ္ကိုတန္ခိုးထြားေစမဲ့ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ ေတြ ဖယ္ရွားရပါမယ္။ ရာထူးဆိုင္ရာကိစၥမ်ားကိုင္တြယ္ခြင့္ကိုအေသဆုပ္ကိုင္ဖင္ခုထိုင္တဲ့စနစ္ၾကီးကိုဖ်က္သိမ္းရပါ မယ္။
(ဂ) HR/HC ကဲ့သို့ေသာသီးသန့္ဌာနမ်ားသတ္မွတ္ၿပီး၊ ရာထူးၾကီးငယ္၀င္ ေပါက္မ်ားအၿဖစ္သတ္မွတ္ရပါမယ္။ (ဃ) ရာထူး၀န္အဖြဲ့ကၿပန္တမ္း၀င္အရာရွိရာထူးမ်ားကိစၥကိုင္တြယ္ၿခင္းဟာ လက္ေတြ့မက်ေတာ့သလို၊ ေခတ္ နဲ့မညီေတာ့သလို ဖ်က္သိမ္းသင့္တဲ့ကိစၥပါ။ ရာထူး၀န္အဖြဲ့ဟာမိမိကိုယ္ကိုမိမိ HR/HC အၿဖစ္သတ္မွတ္၍၊ အစိုးရဌာနမ်ား၏ရာထူးခန့္ထားၿခင္းကိစၥမ်ားတြင္၀င္ေရာက္လႊမ္းမိုးစြက္ဖက္ၿခင္းထက္ေစာင့္ၾကည့္ဆန္းစစ္ေန ေသာအဖြဲ့အေနၿဖင့္သာရွိေနသင့္ပါတယ္။ တေန့တခ်ိန္မွာ အစိုးရ၀န္ထမ္းအားလံုးတို့ရဲ့ ၀င္ေပါက္ရာထူးထိန္း ညွိၿခင္း၊ ေပါင္းစပ္ညွိႏွိဳင္းၿခင္း၊ လစာ (pay) ႏွင့္ခံစားခြင့္မ်ား(benefits)မ်ားကိုစုစည္းၿဖန့္ေစၿခင္း၊ စသည္တို့ကို သာေဆာင္ရြက္တဲ့ Office of the Personal Management အဆင့္အၿဖစ္ဦးတည္သြားႏိုင္ရပါမယ္။ ၀န္ထမ္း ေရးရာဥပေဒကိုတြန္းအားေပးေစာင့္ၾကပ္တဲ့ဌာနၾကီးတခုပါ။ ရာထူးခန့္ထားေရးအဖြဲ့အေနနဲ့မရွိသင့္ေတာ့ပါ။
(င) မိမိအားခန့္ထားသူ (ရာထူးခန့္အပ္ သူတဆင့္ၿမင့္ အရာရွိ) ဟာမိမိလုပ္ရည္ကိုင္ရည္ကိုလုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ား နဲ့အၿမဲေလ့လာမွတ္တမ္းတင္ ဘို့လို အပ္ သလို၊ အဲ့ဒီ၀န္ထမ္းရဲ့ရာထူးတိုးေရး၊ အေရးယူေရးကိစၥအ၀၀ ကိုကိုယ္ တိုင္ေခါင္းခံဘို့လိုပါတယ္။ အဲ့ဒီ၀န္ထမ္း မေကာင္းရင္အဲ့ဒီအရာရွိမွာလည္းတာ၀န္ရွိတယ္ဆိုတဲ့ လုပ္နည္း လုပ္ဟန္ပါ။
အစိုးရရဲ့လက္ရွိရာထူးဆိုင္ရာကိုင္တြယ္က်င့္သံုးပံုကိုၾကည့္ရင္၊ မိမိရာထူးနဲ့ဆိုင္တဲ့လုပ္ေဆာင္ဘြယ္ရာကိစၥမ်ား ထက္၊ ၀န္ထမ္းမ်ားဆိုင္ရာကိစၥမ်ားကိုင္တြယ္ေနၾကရတာကို ခံုမင္ေနၾကတာအေသအခ်ာပါဘဲ။ ဒီအခြင့္အထူး ၾကီးကိုလက္လႊတ္မခံႏိုင္ၾကသလို၊ မရရွိၾကတဲ့သူေတြကလည္း အလုအယက္လိုခ်င္ၾကပါတယ္။ ေန့တဓူ၀ကိစၥ ေတြကိုၾကည့္ရင္အထက္အရာရွိေတြရဲ့အမိန့္ ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားကိုသာ အေလးစိုက္ၾကၿခင္းနဲ့က်န္အခ်ိန္ေတြမွာ ၀န္ထမ္းေရးရာကိစၥေတြကိုဖင္ခုထိုင္ၿပီး၊ မိမိတန္ခိုးအာဏာခိုင္ၿမဲတို့းပြားေရးကိုသာ အေလးထားၾကပါတယ္။ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မွုေတြကိုေတာ့ လူသိရွင္ၾကားနဲ့အမ်ားကခ်ီးက်ဴးႏိုင္ေခ်ရွိမယ္ဆိုမွသာေဆာင္ရြက္ပါတယ္။ လူထုအတြက္ေရရွည္တိုက္ရိုက္ အက်ိဳးၿပဳမဲ့ ကိစၥမ်ိဳးကိုအမုန္းခံၿပီး(အမုန္းခံၿပီး) ေယာင္လို့ေတာင္လုပ္မဲ့ပံု မေပၚပါဘူး။ ဒီလိုေရးသားတဲ့အတြက္စာေရးသူကို “ေ၀ဖန္ ေရးသမားသက္သက္၊ ကိုယ္သိပ္သိေနရင္ လာလုပ္ ပါလား” လို့ဆတ္ဆတ္ထိမခံၿပန္ရန္ေတြ့လိုၾကမယ့္ အနာေပၚဒုတ္က်သမားေတြရဲ့ၿဖစ္ႏိုင္ေခ်ဆိုစကားေတြကို လည္းၿမင္ေယာင္မိပါတယ္။ အဆိုးဆံုးကေတာ့ မိမိအားေပး အပ္ထားတဲ့ရာထူး/လုပ္ပိုင္ခြင့္ကိုကိုယ္ပိုင္ပစၥည္း သဖြယ္ အသံုးခ်ေနၾကၿခင္းပါဘဲ။ public service ရာထူး ဆိုတာ ကိုယ္ပိုင္ပစၥည္းမဟုတ္ပါ။ လူထုကပံ့ပိုးတဲ့ အခြန္အခကိုစားၿပီး၊ ၿပည္သူ့ကိုယ္စားအလုပ္အေက်ြးၿပဳၾကၿခင္းပါဘဲ။ ရာထူးေလးရွိတံုးကိုယ့္လုပ္ပိုင္ခြင့္ထဲက၊ စြမ္းစြမ္းတမံလုပ္ဖူးၾကသူေတြေတြ့ဖူးေပမဲ့၊ အလြန္ နည္းတာ အထင္အရွားပါ။ အနစ္နာခံတယ္ဆိုတာ ခုေခတ္ မွာလူရီစရာၾကီးၿဖစ္ေနပါတယ္။ လူထုရဲ့မ်က္ေစ့ထဲမွာ ကိုယ့္ရာထူးအာဏာကိုသံုးစြဲၿပီးကိုယ့္အသိုင္းအ၀န္း မိသားစုေကာင္းစားေရးကိုသာဦးတည္ၿခင္းဟာ၊ လူထုကေက်ြးတဲ့ထမင္းနဲ့လူထုကိုႏိုင့္ထက္စီးနင္းလုပ္တယ္ လို့ဘဲၿမင္ၾကမွာပါလို့။ ။

Wednesday, June 28, 2017

ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီေခတ္ (၃၃)ဦးအဖြဲ့မွသည္ ယေန့ေခတ္ ကိုယ္တိုင္ၿပဌာန္းခြင့္ တန္းတူရည္တူေရးဆီသို့



ယခုလက္ရွိေလွ်ာက္လွမ္းေနတဲ့ ဒုတိယပင္လံုဟာ ေခတ္ရဲ့ေတာင္းဆိုခ်က္တခုထက္ ပိုမိုအေရးပါတဲ့ ၿမန္မာ တိုင္းရင္းသားေပါင္စံုတို့ရဲ့ အႏၱိမေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ အိပ္မက္ၾကီးတခုပါ။ ၿပီးခဲ့တဲ့လကထုတ္ေ၀တဲ့သတင္းစာေတြမွာ ဖတ္လိုက္ရတဲ့သတင္းဟာ ျမန္မာ့သမိုင္းစာမ်က္ႏွာသစ္ကိုဖြင့္လွစ္လိုက္တဲ့ႏိုင္ငံေရး ေျပာင္းလဲမွုတခုဆိုရင္ မမွားပါဘူး။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္ဦးေဆာင္တဲ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဦးေဆာင္ အစည္းအေ၀းႀကီးက ျမန္မာ့သမိုင္းမွာ တႀကိမ္တခါမွ်မရရွိခဲ့ဘူးတဲ့ (အလြန္အေရးပါတဲ့) တိုင္းရင္းသားေခါင္း ေဆာင္စံုပြင့္ပြင့္လင္းလင္းခ်ၿပေဆြးေႏြးၾကဘို့သေဘာတူညီခ်က္တခုကိုရရွိလိုက္ျခင္းဘဲျဖစ္ပါတယ္။
အဲ့ဒါကေတာ့ - "ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္တန္းတူေရး နဲ့ ဖက္ဒရယ္မူ"ပါဘဲ။ ဒီေဆြးေႏြးမွုေခါင္းစဥ္ဟာ အရင္က လူသိရွင္ၾကား ထုတ္ေဖၚမေၿပာရဲေလာက္ေအာင္ ကန့္သတ္ခ်က္မ်ားစြာတို့ၾကားကေနလူးလြန့္ေပၚထြက္လာတဲ့၊ တိုင္းရင္းသားၾကီးငယ္မဟူတို့ရဲ့ ရင္ထဲကဆႏၵၾကီးတခုပါ။
တကယ္ေတာ့ အဲ့ဒီေဆြးေႏြးေရးသေဘာတူညီမွုမူေဘာင္ (framework) ဟာၿမန္မာ့တိုင္းရင္းသားနဲ့လက္နက္ ကိုင္အဖြဲ့အစည္းတိုင္းအတြက္ ထူးၿခားၿပီးေလးနက္မွုရွိသလို သမိုင္းရဲ့လမ္းမဆံုၾကီးတခုကိုေရာက္ၿပီဆိုတဲ့ နမိတ္လကၡဏာၾကီးတခုၿဖစ္သြားပါတယ္။
ဒီသေဘာတူညီခ်က္ဟာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေနာက္နဲ့ဥေရာပခရီးစဥ္ကျပန္ေရာက္ၿပီးခ်င္း၊ ရရွိခဲ့တဲ့ ျပည္နယ္ျပည္မ သေဘာတူညီမွုတခုျဖစ္တာေၾကာင့္၊ သူမရဲ႕ဖခင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း ဘိလပ္ကအျပန္ ပင္လံုစာခ်ဳပ္ကို အလ်င္အျမန္ခ်ဳပ္ဆိုႏိုင္ခဲ့တဲ့ သမိုင္းဝင္အျဖစ္အပ်က္နဲ့အလား တူေနပါတယ္။
ပင္လံုမွသည္ သက္ေသတည္
အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ၾကီးဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းရဲ့(၁၉၄၇)ခုႏွစ္ပင္လံုစာခ်ဳပ္ သေဘာတူညီခ်က္တခုၿဖစ္တဲ့၊ ၿပည္နယ္မ်ားခြဲထြက္ခြင့္ကို လူမ်ိဳးစုငယ္တိုင္းရင္းသားမ်ားအားလံုးတို့က အခြင့္အေရးတရပ္အၿဖစ္ ဒီကေန့မွာ ကိုင္စြဲေနၾကဆဲအေၿခအေနပါ။ လြတ္လပ္ေရးသည္သာပဓါနဆိုတဲ့အခ်က္ကိုမ်က္ေၿခမၿပတ္ဖို့ တိုင္းရင္းသား ေတြကိုစည္းရံုးေစ့ေဆာ္ခဲ့တဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းရဲ့ ၾကိဳးပမ္းမွုကို ၿမင္ေအာင္ၾကည့္တတ္ၾကဘို့လိုပါတယ္။ သူ့ကိုအကြက္ေက်ာ္ၿမင္တတ္သူတစ္ဦးအၿဖစ္၊ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္အားလံုးလိုလိုကို နားခ်ႏိုင္ခဲ့တာက သာဓကၾကီးတခုအၿဖစ္ထင္ထင္ရွားရွားေတြ့ရႏိုင္ပါတယ္။ အဲ့ဒီၿဖစ္စဥ္ကို သမိုင္းရဲ့ေပ်ာ့ကြက္အၿဖစ္ တခ်ိဳ့ေသာ သူေတြက လက္ညွိဳးထိုခ်င္ၾကပါတယ္။ နားလည္ထားၾကဘို့က သမိုင္းေရစီးေၾကာင္းရဲ့ေၿပာင္းလဲမွုၿဖစ္စဥ္၊ ႏိုင္ငံသားနဲ့အခ်ဳပ္အၿခာအာဏာတို့ရဲ့ေတာင္းဆိုမွုေတြအရ ႏိုင္ငံေရးၿဖစ္ေပၚေၿပာင္းလဲမွုေတြ ကို အေမွ်ာ္အၿမင္ ၾကီးသူ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ေတြက ဦးေဆာင္လမ္းနဲ့ပံုေဖၚေပးၾကရပါတယ္။ ဦးေဆာင္သူေတြက လမ္းလြဲခဲ့ရင္ ၿပည္သူ တရပ္လံုးက ရာစုမဟုတ္ေတာင္ဆယ္စုေတြနဲ့ခ်ီၿပီး၊ ခံစားၾကရပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ယဥ္ေက်းမွု၊ ပထ၀ီသဘာ၀နဲ့ အရင္းအၿမစ္မ်ားရဲ့ဆက္စပ္ေနမွုေတြက လက္ရွိ ေၿမာက္ၿမားလွစြာေသာ လူမ်ိဳးစုၾကီးငယ္ အားလံုးကို အခုအခ်ိန္မွာ စုစည္းေနေစတဲ့ရွည္လ်ားတဲ့သမိုင္းေၾကာင္းၾကီးကိုထြင္ခဲ့ၿပီးပါပေကာလား။ တိုင္းရင္းသားအားလံုးတို့ရဲ့ ဘ၀လိုအပ္ခ်က္က မ်ိဳးကြဲတိုင္းရင္းသားဘာသာၿခားတို့နဲ့အၿပန္အလွန္မွီတင္းေန ထိုင္ၾကဘို့၊ လြတ္လပ္စြာကူးလူးဆက္ဆံၾကဘို့ လိုအပ္တာနဲ့အညီ၊ မိမိဖာသာတသီးတသန့္ေနထိုင္ၾကဘို့ဆိုတဲ့ ေခတ္ေနာက္ၿပန္သမိုင္းေၿပာင္းၿပန္လွန္ဘို့ သိပ္ၿပီးမလြယ္ေတာ့တဲ့ေခတ္အခါကိုေရာက္ေနၾကပါၿပီ။
ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီေခတ္ ၿပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးၾကိဳးပမ္းခ်က္
(၁၉၆၂) ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီအာဏာရယူစဥ္က ၿမန္မာလြတ္လပ္ေရးသမိုင္းစာမ်က္ႏွာတိုင္းမွာ အတူလက္ တြဲခဲ့ၾကတဲ့ ရဲေဘာ္ရဲဘက္မ်ားရဲ့ ႏိုင္ငံထူေထာင္ေရးအၾကံေကာင္းညဏ္ေကာင္းမ်ား၊ သေဘာထားမ်ားကိုတီး ေခါက္ၾကည့္လိုတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးေန၀င္းဟာ ဇႏၷ၀ါရီ ၁၉၆၃ မွာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ေပးၿပီး၊ ထိုစဥ္ကအင္အားအၾကီးဆံုးလက္နက္ကိုင္ဆန့္က်င္သူ ဗမာၿပည္ကြန္ၿမဴနစ္ပါတီ ေခါင္းေဆာင္ေတြကိုသူ့ထံဖိတ္ၾကားခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီဖိတ္ၾကားခ်က္ေတြမွာ သခင္စိုးဦးေဆာင္တဲ့အဖြဲ့၊ ရွမ္းလြတ္ ေၿမာက္ေရး၊ ရခိုင္ကြန္ၿမဴနစ္ပါတီ၊ ကခ်င္လြတ္လပ္ေရးေကာင္စီ၊ ေကအင္ယူ၊ မြန္ၿပည္သစ္၊ မဒညတအဖြဲ့ စသည္တို့ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္က လြတ္လပ္ေရးရၿပီး၊ အယူ၀ါဒေၾကာင့္တေယာက္နဲ့တေယာက္ေက်ာခိုင္း ၾကေပမဲ့လည္း၊ တေယာက္နဲ့တေယာက္ၿပန္ဆံုၾကတဲ့အခါ၊ မ်က္ေရမဆယ္ႏိုင္ေအာင္ဖက္လွဲတကင္း ႏွုတ္ဆက္ ၾက၊ လက္ေဆာင္ေတြအၿပန္အလွန္ဖလွယ္ၾကနဲ့၊ တႏိုင္ငံလံုးက ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ၾကီးစြာနဲ့ စစ္မွန္တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ကို ေတာင္တခဲ့ၾကတာပါ။ (၁၉၆၃) ႏို၀င္ဘာ မွာ သခင္ႏုအပါအ၀င္၊ ေခတ္အဆက္ဆက္ကအထင္ကရႏိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္ၾကီး (၃၃) ဦးကိုလည္းဖိတ္ေခၚၿပီး၊ ေဆြးေႏြးပြဲေတြေဆြးေႏြးလိုက္ပါတယ္။ ထင္သလိုႏိုင္ငံအက်ိဳး ၿပဳတည္ေဆာက္ေရး ကိစၥေတြအရာမထင္ခဲ့ပါဘူး။ အရင္ကပုဂၢိဳလ္ေရးအာဃာတေတြ၊ ငယ္ၾကိဳးငယ္နာေတြ ေၿပာင္သလိုပ်က္သလိုေၿပာရင္းက၊ ကေတာက္ကဆေတြအေတာ္ၿဖစ္ခဲ့တယ္လို့ လက္လွမ္းမွီသူေတြဆီက တဆင့္ၾကားခဲ့ပါတယ္။ တည္ၿမဲ ဖဆပလ ဦးေက်ာ္ၿငိမ္းအဖြဲ့က ၿပည္နယ္ခြဲထြက္ေရးလံုး၀လက္မခံဘဲ ဗီယက္နမ္၊ ထိုင္းႏိုင္တို့လို ႏိုင္ငံကိုေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္နဲ့ထူေထာင္ဘို့အဆိုၿပဳပါတယ္။ သခင္ႏုကေတာ့ သူ့ဆီဗိုလ္ခ်ဳပ္ ၾကီးေန၀င္းက အာဏာၿပန္အပ္ၿပီးသူကေနတရား၀င္လႊတ္ေတာ္ေခၚၿပီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္းကိုအာဏာ ၿပန္လႊဲေပး မယ္လို့ဆိုပါတယ္။ (၁၁)ဦးေသာပုဂၢိဳလ္ေတြက ႏိုင္ငံကိုဆိုရွယ္လစ္စနစ္ထူေထာင္ၿပီးစီမံကိန္းစီးပြားေရးစနစ္ကို အၾကံၿပဳပါတယ္။ (၁၈)ဦးေသာသူတစုကေတာ့ ပါတီစံုစနစ္နဲ့အေမရိကၿပည္ေထာင္စုကဲ့သို့ ခရီးသြားခ်င္တဲ့ သေဘာထားကိုေပးၾကပါတယ္။
လြတ္လပ္းေရးရၿပီးပထမဆံုးသမိုင္း၀င္အဲ့ဒီၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲဟာသက္ဆိုးမရွည္ခဲ့ပါဘူး။ လူညီၿပီးလက္ ေတြ့က်တဲ့ ဘံုသေဘာတူညီခ်က္မခ်မွတ္ႏိုင္ခဲ့ယံုမက၊ အရင္ကဆိုးတူေကာင္းဖက္ လက္တြဲၿပီး ႏိုင္ငံလြတ္လပ္ ေရးၾကိဳးပမ္းမခဲ့တာေတြ ေဘးခ်ိတ္ၿပီး၊ တေယာက္နဲ့တေယာက္အၿပီးတိုင္ေက်ာ္ခိုင္းခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲ့ဒီပ်က္ၿပား ခဲ့တဲ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးၾကိဳးပမ္းခ်က္ကေန ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးေန၀င္းဟာ သခၤန္းစာတခုကိုရလိုက္ပံုရွိပါတယ္။ အဲ့ဒီသခၤန္းစာ ကေတာ့ ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ကိုၿမန္မာ့နည္းၿမန္မာ့ဟန္လို့ေခၚတဲ့ မိမိတို့ႏိုင္ငံ လိုအပ္ခ်က္နဲ့လိုက္ေလ်ာညီေထြမဲ့ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို မိမိဖာသာမိမိဘဲ ေဖၚထုတ္ေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ၾကီးပါဘဲ။
(၂၁)ရာစု ဒုတိယပင္လံု၏စိမ္ေခၚမွုမ်ား
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဦးေဆာင္တဲ့ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ့ခ်ဳပ္ေရြးေကာက္ပြဲေအာင္ႏိုင္မွုဟာ (၂၀၁၆) မွာ လြတ္လပ္ၿပီးအမွ်တဆံုးဒီမိုကေရစီအစိုးရေပၚထြန္းခဲ့ပါတယ္။ ဒီလမ္းစေပၚထြန္းလာေစမွုကို မေရာက္ေရာက္ ေအာင္ ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္ခဲ့တဲ့စစ္တပ္တၿဖစ္လဲ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးသိန္းစိန္အစိုးရရဲ့ လမ္းဖြင့္ေပးမွုကို လည္း မလြဲမေသြ အသိအမွတ္ၿပဳရမွာၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ (၂၀၀၈)အေၿခခံဥပေဒရဲ့ၿပဌာန္းခ်က္မ်ားက အရပ္သား စစ္စစ္အစိုးရသစ္ရဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအခြင့္အာဏာကိုအၾကီးအက်ယ္ကန့္သတ္လို့ေနပါတယ္။ လႊတ္ေတာ္အဆင့္ ဆင့္နဲ့အစိုးရအဖြဲ့အဆင့္ဆင့္တို့မွာ တပ္မေတာ္က (၂၅%)ပါ၀င္ေနရာယူေနမွု၊ အေၿခခံဥပေဒရဲ့အဓိက ၿပဌာန္းခ်က္မ်ားကို၊ တပ္မေတာ္က သေဘာမတူသေရြ့ၿပင္ဆင္ခြင့္မရရွိမွု၊ တပ္မေတာ္ရဲ့ ႏိုင္ငံအေရးအရာကို ထိန္းသိမ္းခြင့္ကိုတရား၀င္ၿပာဌာန္းထားမွု နဲ့ တပ္မေတာ္ကိုသီးၿခားလြတ္လပ္စြာလည္ပါတ္လွုပ္ရွားခြင့္အခြင့္ထူး ၾကီးတရပ္တရား၀င္တည္ေနမွု တို့ဟာ၊ ႏိုင္ငံသား၊ တိုင္းရင္းသားေပါင္းစံု နဲ့ လက္နက္ကိုင္မ်ားအၾကား ယံုၾကည္မွုတံတိုင္းၾကီးၿခားရံေနဆဲၿဖစ္ေနပါတယ္။ ပိုမိုးဆိုးရြားေစတဲ့အေၿခအေနေတြကေတာ့ ရိုဟင္ဂ်ာတိုင္း ရင္းသားမ်ားအၿဖစ္တရား၀င္လက္ခံရန္ ႏိုင္ငံသားအမ်ားအၿပားကၿငင္းဆန္ေနေသးတာေတြ၊ ဘာသာေရး ႏွင့္လူမ်ိဳးေရးအစြန္းေရာက္၀ါဒီမ်ားရဲ့ေသြးထိုးပုန္ကန္မွုမ်ား ကႏိုင္ငံတကာႏိုင္ငံေရးမ်က္ႏွာစာမွာ၊ မ်က္ႏွာမလွ စရာ အမဲကြက္ၾကီးမ်ားအၿဖစ္ၾကီးထြားေနၿခင္းဟာ၊ ႏိုင္ငံထူေထာင္ေရးမွာ ၾကီးစြာေသာ အေႏွာက္အရွက္မ်ား ၿဖစ္ေနဆဲပါ။ လူမ်ိဳးစု (၁၃၅)စုလို့မ်က္ေစ့ပိတ္ၿပီး၊ က်န္တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္သစ္မ်ားကို လက္ခံရန္ ၿငင္းဆန္ ေနတဲ့ လူမ်ိဳးၾကီးတရားေသ၀ါဒီမ်ားဟာလည္း၊ အတားအဆီးမ်ားအၿဖစ္ၾကံ့ၾကံ့ခံေနၾကဆဲပါ။
ႏိုင္ငံတကာက၀င္ေရာက္ႏိုင္မဲ့ တတ္သိနည္းပညာႏွင့္ပံ့ပိုးမွုအေထာက္အပံ့ေတြဟာ လည္းအဲ့ဒီအစြန္းေရာက္ အယူ၀ါဒီေတြရဲ့လက္ခ်က္ေတြနဲ့ ‘က’ၾကီးေရ ‘က’ အဆင့္ကေနမတက္ေသးတာအထင္အရွားပါ။ မၿငိမ္းခ်မ္းေသး သေရြ့၊ ကိုယ့္ပိုက္ဆံကိုယ္မေပးခ်င္၊ မရင္းႏွီးမၿမွဳပ္ႏွံၾကတာေတြကို အၿပစ္ေၿပာလို့မရပါဘူး။ “ကိုယ္ထူကိုယ္ထ” ေၾကြးေၾကာ္ခ်က္နဲ့ ကမၻာ့အဆင္းရဲ့ဆံုးႏိုင္ငံဘ၀အထိစ်န္ေလ်ွာခဲ့ရတဲ့ သမိုင္းေနာက္ေၾကာင္းခံကို လူထုက ေမ့စၿပဳေနၾကပံုပါဘဲ။
တကယ္ေတာ့ ယခင္သမၼတဦးသိန္းစိန္လက္ထက္မွာ ၿပင္ပပုဂၢိဳလ္ပညာရွင္ေတြ၊ ၿပည္ပအကူအညီ ေတြစတင္ ဖိတ္ေခၚၿပီး၊ တၿပည္လံုးအၿပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး စခဲ့တာဟာ ၿမန္မာ့သမိုင္းမွာအၾကီးမားအက်ယ္ၿပန့္ဆံုး ရင္ၾကား ေစ့ေရးၾကိဳးပမ္းမွုၿဖစ္တယ္ဆိုတာကို အသိအမွတ္ၿပဳရမွာၿဖစ္ပါတယ္။ စစ္တပ္တၿဖစ္လဲ အစိုးရကဦးေဆာင္တဲ့ ေဆြးေႏြးပြြဲမို့ ပါ၀င္ၾကသူ stakeholders ေတြၾကားမွာမယံုတ၀က္ယံုတ၀က္နဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးခရီးစဥ္ထင္သ ေလာက္ ခရီးမေပါက္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့အေၿခခိုင္တဲ့ ေဆြးေႏြးေရးလမ္းေၾကာင္းကိုေတာ့အေသအၿခာ ခ်ေပးႏိုင္ခဲ့ပံုရပါတယ္။
သမၼတဦးထင္ေက်ာ္ နဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို့လက္ထက္ မွာေတာ့ ဆိုခဲ့တဲ့လမ္းေၾကာင္းေပၚကေန ပိုမိုလက္ေတြ့က်ႏိုင္မဲ့၊ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြၾကားအားမနာတမ္းဆႏၵထုတ္ေဖၚခြင့္၊ ေဆြးေႏြးခြင့္ေတြ ခ်ေပးတာေတြကိုၾကည့္ရင္၊ အစိုးရသစ္ရဲ့ရင္ထဲကသေဘာထားထပ္တူမွုကိုၿပညႊန္းေနပါတယ္။ အလြန္က်ယ္ ၿပန့္ၿပီး၊ sensitive ၿဖစ္တဲ့ကိစၥေတြကိုေတာင္ဘြင္းဘြင္းေဆြးေႏြးခြင့္ေတြေပးတဲ့အခ်ိန္မွာ၊ ၿပည္နယ္မ်ားခြဲထြက္ ေရးကိစၥဟာ ေနာက္တန္းကိုေရာက္သြားပံုရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မယံုၾကည္ႏိုင္ေသးတဲ့အၿဖစ္ကေတာ့၊ တပ္မေတာ္ ရဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာေပၚအတားအဆီးမဲ့လႊမ္းမိုးခ်ဳတ္ကိုင္ႏိုင္မွု ဆိုတဲ့ အခ်က္ၾကီးပါဘဲ။ Trust လို့ေခၚတဲ့အၿပန္ အလွန္ယံုၾကည္လမ္းစတံခါး၀ေတာ့ေရာက္မွန္မသိေရာက္သြားပါၿပီ။ အဲ့ဒီေဆြးေႏြးပြဲမွာ သေဘာတူညီခ်က္မူ (၃၇)ခုလက္မွတ္ထိုးႏိုင္ခဲ့တယ္လို့ဆိုေပမဲ့ အဲ့ဒီသေဘာတူညီခ်က္မ်ားဟာေယဘူယ်က်ၿပီးေတာ္မ်ားမ်ားေသာ အခ်က္မ်ားဟာ၊ သာမာန္အခ်က္မ်ားဘဲၿဖစ္ေနပါေသးတယ္။ အဓိကက်တဲ့ “ကိုယ္ပိုင္ၿပဌာန္းခြင့္တန္းတူရည္တူမွု နဲ့ ဖက္ဒရယ္မူ” ကို သေဘာတူမွုမရခဲ့ၾကပါဘူး။ သက္ဆိုင္ရာအစိုးရေၿပာေရးဆိုခြင့္ရပုဂၢိဳလ္မ်ားရဲ့ထုတ္ေဖၚ ေၿပာ ၿပခ်က္မ်ားအရ၊ ၿပည္နယ္မ်ားအလိုက္မိမိဖာသာအေၿခခံဥပေဒမ်ားေရးဆြဲခြင့္ဆိုတဲ့မဟာအခြင့္ အေရးခံစားခြင့္ ၾကီးဟာ၊ ၿပည္နယ္ မ်ားခြဲထြက္ေရးကိစၥရပ္ၾကီးဇီ၀ိန္ခ်ဳတ္ေရးနဲ့ဆက္စပ္ေနတာမို့၊ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုအခ်ိဳ့က လက္နယ္သဖြယ္ ဆက္လက္ကိုင္ေဆာင္ထားခ်င္ေသးတဲ့အာသီသလကၡဏာေတြၿပေနေသးပါတယ္။
ေနာက္ဆက္တြဲအေတြးစေတြထဲမွာ-
(က) ျမန္မာျပည္သူအမ်ားက တန္းတူရည္တူမွုရဲ႕အနက္အဓိပၸါယ္ကိုအတိုင္းအတာဘယ္ေလာက္အထိသေဘာ ေပါက္ႏိုင္မလဲ။
(ခ) တပ္မေတာ္ရဲ႕အားတက္သေရာ္ပါဝင္ႏိုင္မွု။
(ဂ) တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ိဳးစုအားလံုးက မွ်တေသာ federal principlesမ်ားရဲ႕အေျခခံသေဘာတရားကိုလံုး ေစ့ပါေစ့နားလည္ႏိုင္မွုနဲ့ ။ အႂကြင္းမဲ့လိုက္နာႏိုင္မွုအတိုင္းအတာ။
(ဃ) အစြန္းေရာက္လူမ်ိဳးေရးနဲ့ဘာသာေရးဝါဒီမ်ားရဲ႕ ပါဝင္ႏိုင္မွုက႑။
(င) အာဏာရNLD အပါအဝင္ ႏိုင္ငံေရးနဲ့လူထုလူတန္းစားအေခ်ျပဳ အဖြဲ့အစည္းအားလံုးတို႔ရဲ႕ "ကိုယ့္ၾကမၼာ ကိုယ္ဖန္တီး ခြင့္" ဆိုတဲ့ရာစုတခုနီးပါး လူထုနဲ့ (အထူးသျဖင့္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိးဳစုငယ္တိုင္းရဲ႕ အႏၲိမ ေတာင့္တခ်က္ႀကီး) အေၾကာင္းထဲထဲဝင္ဝင္နားလည္ႏိုင္တဲ့အတိုင္းအတာ - စသည္တို႔အေပၚအေျခတည္ေနပါတယ္။
ဒီသမိုင္းမွတ္တိုင္ဟာ ျမန္မာတိုင္းရင္းသားဘာသာလူမ်ိဳးစံုအားလံုးတို႔အတြက္ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစု ၾကည္ ရဲ႕ ရင္တြင္းက ပကတိေစတနာ အရင္းခံျဖစ္သလို၊ တစ္ႏွစ္လည္သား အစိုးရရဲ႕ထူးျခားတဲ့ေအာင္ျမင္မွု ေျခလွမ္းတခုအမွန္ပါ။
ေသၿခာတဲ့အခ်က္ကေတာ့ ယခင္က ဖက္ဒရယ္ဆိုတိုင္းခြဲထြက္ေရးလို့အၿမင္ရွိၾကသူေတြအားလံုးလိုလိုက၊ ဒီကေန့မွာ အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရးဆိုတဲ့ အေပါင္းလကၡဏာသေဘာထားၿပသလို့ေနပါၿပီ။ ဒီထက္ပိုအေရး ၾကီးတဲ့အခ်က္က၊ တိုင္းရင္းသားၾကီးငယ္မဟူနဲ့လူတန္းစားအမ်ားကလက္သင့္ခံထားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ့ ၾကီးရင့္လာတဲ့ဘ၀သက္တမ္းကိုမ်က္ေၿခမၿပတ္သတိခ်ပ္ၾကဘို့ဆိုတဲ့ သတိစကားပါ။                         ။

သူမရဲ႕ခက္ခက္ႀကုိးပမ္းေနတာေတြဟာ သူမတသက္တာအတြင္း ရေတာင့္ရခဲတဲ့
ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ေဆာင္မွုကို တိုင္းရင္းသားအားလံုးနဲ့ stakeholders
အားလံုးတို႔ကျမင္ေအာင္ၾကည့္ၿပီး ခရီးဆံုးတိုင္ ပန္းတိုင္ထိေရာက္ေအာင္
အတူလက္တြဲၿပီး ရေအာင္ယူႏိုင္ၾကပါေစ။