Saturday, October 28, 2017

အဘယ္ေၾကာင့္ ၿမန္မာေတြၿပည္ပထြက္ေဆးကုခံေနၾကသနည္း

“ေနေကာင္းလား” ဟူေသာစကား ၿမန္မာ့လူမွုဆက္ဆံေရးနယ္ပယ္တြင္ ခ်စ္စဖြယ္ပဋိသႏၱာရ မိတ္၀တ္စကား အၿဖစ္လည္းေကာင္း၊ မိမိတို့ႏွင့္ခင္မင္းရင္းစြဲမရွိခဲ့သူတို့ကိုပင္ ကနဦးေတြ့ဆံုၾကရာတြင္ မိတ္ဆက္၀တ္စကား အၿဖစ္ လည္းေကာင္း အသံုးၿပဳခဲ့သည္မွာ ႏွစ္ပရိေစၦဒအေတာ္ၾကာၿပီၿဖစ္သည္။ စာေရးသူတို့ငယ္စဥ္က နံမည္ ၾကီး စာေရးဆရာၾကီးတစ္ဦး၏ေဖၚညႊန္းခ်က္အရဆိုလ်င္၊ လူမ်ိဳးတိုင္းတို့သည္ မိမိတို့၏မိတ္၀တ္ ကနဦး ႏွုတ္ဆက္စကားတို့က မိမိတို့လူမ်ိဳးတို့၏လိုလားေတာင့္တခ်က္ကို လွစ္ဟေဖၚၿပေနသည္ဟု အဆိုရွိခဲ့သည္ကို မွတ္သားမိ ပါသည္။ Good morning ဟူေသာ ေလာက၀တ္စကားကိုဦးစြာေၿပာေလ့ရွိေသာ အဂၤလန္/ဥေရာ ပေဒသသားတို့၏ မနက္ခင္းေလာကေနေရာင္ၿခည္ကိုလိုလားေတာင့္တခ်က္ကိုေဖၚက်ဴးေနသကဲ့သို့ပင္။
က်န္းမာေရးႏွင့္ပါတ္သက္လ်င္ လူသားတို့အစိုးမရေသာ ကိစၥအၿဖစ္ ဆင္းရဲခ်မ္းသာမေရြးတို့က ေကာင္းစြာ နားလည္ၾကသည္။ သို့အတြက္ေၾကာင့္လည္း “က်န္းမာေရးသည္လာဘ္ၾကီးတပါး” ဟုဆိုၾကသည္ မဟုတ္ ပါလား။ ကိုယ္တိုင္လည္းဆရာ၀န္ၿဖစ္၊ လူနာလည္းၿဖစ္ခဲ့ေသာဘ၀ေတြကိုၿဖတ္သန္းခဲ့ရသည္မို့၊ အနာေရာဂါ ဖိစီးလာပါက၊ သမား/သူနာၿပဳတို့ကိုၾကီးစြာေသာအားကိုးၿခင္းကားလူသားတို့၏ဓမၼတာတစ္ရပ္ပင္။ စာေရးသူ ဆရာ၀န္ ၀န္ထမ္းဘ၀အၿဖစ္ၿမန္မာႏိုင္ငံေဒသအခ်ိဳ့တြင္တာ၀န္ထမ္းေဆာင္စဥ္က၊ ေဒသခံမ်ားက ေၿပာေသာ လိုလားခ်က္ဆႏၵမ်ားကိုအထူးသတိၿပဳမိပါသည္။ “ဆရာတို့ကဘဲ အတတ္ႏိုင္ဆံုးနဲ့အေကာင္းဆံုးၿဖစ္ေအာင္ကု ေပးၾကပါ။ ၿမိဳ့ၾကီးၿပၾကီးေဆးရံုၾကီးမ်ားကိုေတာ့မလႊဲပါနဲ့” ဟူေသာရင္ထဲကအာသီသမ်ားကို ေပၚေပၚထင္ထင္ တင္ၿပၾကသည္ကိုၾကားေယာင္မိသည္။ ၿမိဳ့ၾကီၿပၾကီးဆိုသည့္အတိုင္း ေနထိုင္တည္းခိုေရးကအစ ေဆးရံု၀န္ထမ္း မ်ားႏွင့္ဆက္ဆံေၿပာဆိုရမည့္အၿပင္ မၿမင္ႏိုင္ေသာကုန္က်မွုမ်ားကိုထိတ္လန့္ၾကသည္။ “ေသခ်င္ေသေပ့ေစ၊ ကိုယ့္ၿမိဳ့ကိုယ့္ရြာ၊ ကိုယ္အိမ္မွာဘဲ အေသခံမယ္”ဟုဘူးခံၾကေသာေခတ္သည္ရွိခဲ့၊ ရွိဆဲပင္။
သို့ေသာ္ၿငားလည္း ၿမန္မာႏိုင္ငံသားတို့၏ လူေနမွုဘ၀တို့သည္၊ ၿပီးခဲ့ေသာဆယ္စုႏွစ္ခုေလာက္ကစတင္ၿပီး အေၿပာင္းလဲၾကီးေၿပာင္းလဲခဲ့သည္။ တံခါးဖြင့္စီးပြားေရး၀ါဒႏွင့္အတူ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားသာမက၊ အေမရိကႏွင့္ ဥေရာပသို့ ေၿခဆန့္ခဲ့ၾကသည္မွာ၊ ယေန့ဆိုလ်င္ ပ်ားပန္းခတ္ေနၿပီ။ ယခင္ႏွစ္မ်ားစြာက ႏိုင္ငံရပ္ၿခားအေၿခခ်ေန ထိုင္ၾကသူ ၿမန္မာမ်ားက ၿမန္မာၿပည္ကိုၿပန္၍ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းမိတ္ေဆြမ်ားကိုေတြ့သည့္ေခတ္မွာသည္၊ ၿပည္ တြင္းေနၿမန္မာတို့က ကမၻာကိုအတန္တန္ေၿခဆန့္ၾကေလၿပီ။ ႏိုင္ငံၿခားသို့သြားဖူး၊ ေရာက္ဖူးခ်င္းကား ထူးဆန္း ေသာအရာမဟုတ္ေတာ့၊ ၿမိဳ့ေရာေတာေနလူတန္းစားတို့အတြက္ထမင္းစားေရးေသာက္ပင္ၿဖစ္ေနေပၿပီ။ ၿပည္ပေရာက္ၿမန္မာတို့ယခုအခါအၿခားႏိုင္ငံမ်ားသို့ေၿခဆန့္ရန္ေၿခတံုခ်တံုၿဖစ္ေနၾကရခ်ိန္တြင္၊ ၿမန္မာၿပည္ သားမ်ားက၊ ၿပည္ပႏိုင္ငံမ်ားသို့ အေခါက္ေခါက္အခါခါသြားလာႏိုင္ၾကေသာေခတ္ကိုရင္သတ္ရွုေမာ ၿမင္ေန ၾကရေပၿပီ။
ဤသို့ဆိုလ်င္ ၿပည္တြင္းတြင္ေနၾကသူေတြၾကသူေတြ ယခုအခါၿပည္ပတြင္ေဆးစစ္ၿခင္း၊ ေဆးကုသၿခင္းမ်ားေရာ လုပ္ေနၾကၿပီလားဟုအေမးရွိခဲ့ေသာ္၊ “ခင္ဗ်ားနဲ့ေႏွာ္၊ ေခတ္ေနာက္က်န္လွေခ်လား” ဟုအေၿပာခံရမည္မွာ ေသၿခာသည္။ လြန္ခဲ့ေသာလမ္းစဥ္ပါတီေခတ္ၾကီးတြင္ “ၿပည္တြင္း၏အား၊ ၿပည္တြင္းမ်ာရွိသည္”ဟုေၾကြးေၾကာ္ ၾကသူလက္ဆုပ္စာ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္အၾကီးအကဲမ်ားသာၿပည္ပႏိုင္ငံၾကီးမ်ားတြင္ေဆးစစ္၊ ေဆးကုသၿခင္း တည္းဟူေသာေခတ္တစ္ခုရွိခဲ့ဘူးသည္။ ၿပည္သူအမ်ားက အစိုးရမွခ်ေပးေသာမရွိမဲ့ရွိမဲ့ေဆး၀ါးမ်ားၿဖင့္ၿပီးၿပည့္ စံုေသာ၊ ေဆးရံုမ်ားတြင္သာ၊ သက္ဆိုင္ရာဆရာ၀န္သူနာၿပဳတို့၏၊ တတ္က်ြမ္းမွုအေၿခအေနအရသာ၊ ေဆးကုသ ခြင့္ရွိခဲ့ သည္။ (၁၉၈၈)တပ္မေတာ္အစိုးရတက္လာခ်ိန္တြင္ၿပဌာန္းလိုက္ေသာတံခါးဖြင့္စီးပြားေရးမူ၀ါဒက ၿပည္ တြင္းေန ေၾကးေရတတ္မ်ားႏွင့္ နီးစပ္ရာေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းမ်ားကိုၿပည္ပတြင္ေၿမစမ္းခရမ္းပ်ိဳး ေဆးကုသၿခင္း ေဆးစစ္ၿခင္း၊ ကိစၥအ၀၀၏အရသာထူးမ်ားကိုစတင္ခံစားခြင့္ရွိလာၾကသည္။ ယင္းမွတဆင့္ ေငြေၾကးၾကြယ္၀ခ်မ္း သာလာၾက သူေတြလည္း ထစ္ကနဲရွိ ဘန္ေကာက္/စကၤာပူေလာက္ကေတာ့အနည္းဆံုးသြားေရာက္ ေဆးကု သခံၾကသည္။ ယခုအခါတြင္မူ ဘန္ေကာက္၊ စကၤာပူ၊ အိႏၵိယစေသာႏိုင္ငံမ်ားတြင္သာမက၊ ဂ်ပန္၊ ဥေရာပ၊ အေမရိက ႏိုင္ငံ မ်ားသို့ (မိမိတို့တတ္ႏိုင္ရင္တတ္ႏိုင္သလို) ေဆး၀ါးကုသၿခင္း၊ ေဆးစစ္ၿခင္းကိစၥအေထြေထြ ကိုတာ၀န္ယူခ်ိတ္ ဆက္ေပးေသာ၊ ပြဲစားကုမၸဏီမ်ားအလ်ွိဳလ်ွိဳေပၚလာၿပီဟုသိရသည္။ ခ်မ္းသာၾကသူေတြကံ ေကာင္းၿပီး ကံေကာင္းရင္းဟုဆိုရမည္လား။ ယင္းေဆးရံုမ်ားသို့ ေလယာဥ္စင္းလံုးငွား၍သြားကုႏိုင္ေသာအဆင့္ အထိပင္ေရာက္ေနၾကၿပီဟုၾကားေသာအခါ ေမာင္မိုးညိဳတေယာက္ ကိုယ္နားကိုယ္မယံုႏိုင္ေအာင္ပင္ ၿဖစ္ရသည္။ တတ္ႏိုင္ၾကပါေပ့။
ထူးၿခားခ်က္ကား ဤသို့ၿပည္ပသို့ထြက္ေဆးကုေဆးစစ္ခံၾကသူေတြမွာ၊ အစိုးရထိပ္ဆံုးပိုင္းအရာရွိၾကီးမ်ား၊ ေငြေၾကးခ်မ္းသာၾကသူမ်ားသာမက၊ သာမာန္လူတန္းစားမ်ားပင္ေၿခလွမ္းေနၾကၿပီဟူေသာအခ်က္ပင္။ အဘယ္ေၾကာင့္နည္း။ စာေရးသူသက္တမ္းထက္၀က္မွ်ေဆးေလာကတြင္က်င္လည္ခဲ့သည္မို့၊ ၿမန္မာဆရာ၀န္ မ်ား၏ေဆးကုသမွုအရည္အေသြးကိုအေတာ္အထင္ၾကီးမိသည္။ ၿမန္မာၿပည္ေပါက္ဆရာ၀န္မ်ားေလာက္ လူနာႏွင့္ထိေတြ့မွု၊ အေတြ့အၾကံဳရွိမွုကို၊ အၿခားႏိုင္ငံၾကီးမ်ားရွိဆရာ၀န္မ်ားကမမွီသည္မွာေသၿခာသည္။ ေဆးရံုသာမ general practice မွာပါေန့တဓူ၀ရွိသည္မို့၊ အေတြ့အၾကံဳကေသးႏိုင္ဘြယ္မရွိသည္မွာထင္ရွားလွ သည္။ ၿပည္ပတြင္ေၿပာင္းေရႊ့အေၿခခ်ေသာ ၿမန္မာသမားေတာ္ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ၾကီးတစ္ဦး၏ ေဖါက္သည္ခ်မွုကို သြားသတိရသည္။ သူတာ၀န္က်ေသာေမြးကင္းစကေလးခြဲစိတ္ေဆာင္ရွိ ပါေမာကၡသမားေတာ္ၾကီးက၊ သူ့ထက္ အဆင့္မ်ားစြာနိမ့္ေသာတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနရေသာအဆိုပါၿမန္မာဆရာ၀န္၏ ရင္ခ်င္းဆက္ခြဲစိတ္ကုသေအာင္ ၿမင္မွုကို၊ မယံုတ၀က္၊ ယံုတ၀က္ႏွင့္ရင္သပ္ရွုေမာနားေထာင္သည္ဟူသတတ္။ အဆိုပါ ပါေမာကၡၾကီးဆိုလ်င္ ယင္းခြဲစိတ္မွုမ်ိဳးကို ကိုယ္တိုင္လုပ္ဘို့ေ၀းေရာ၊ ၿမင္ေတာင္မၿမင္ဘူးဟုဆိုသည္။ အဆိုပါၿမန္မာဆရာ၀န္ၾကီး၏ မိမိထက္ experience နဲသူပါေမာကၡလက္ေအာက္တြင္ေခါင္းငံု့ခံၿပီး၊ လုပ္ခဲ့ရေသာ ရင္နင့္ဘြယ္ဘ၀စၿမံဳၿပန္ခဲ့ သည္ကို ၿပန္ေၿပာင္းသတိရမိသည္။
သို့ဆိုလ်င္အဘယ္ေၾကာင့္ ၿမန္မာေတြ မိမိတို့ႏိုင္ငံဆရာ၀န္မ်ား၏လုပ္သက္အေတြ့အၾကံဳၾကိးမားမွုကို မ်က္ ကြယ္ၿပဳၿပီး ၿပည္ပႏိုင္ငံမ်ားသို့ေၿခဆန့္ၿပီး ေဆးကုသမွုကိုလုပ္လာၾကၿပီနည္း။ ၿဖစ္ႏိုင္သည္မွာ လူတို့၏သဘာ ၀ အတိုင္း ကိုယ့္အိမ္ကၾကက္ကိုကိုယ္မစားလိုေသာ သေဘာကိုယိုးစြပ္ရမည္လား။ ၿပီးခဲ့ေသာကာလအပိုင္း အၿခားမ်ားအတြင္းက၊ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အပါအ၀င္ ေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ့တို့ ၿပည္တြင္းေဆးရံုမ်ားတြင္သာ ေဆး၀ါးကုသမွုခံယူေသာသတင္းမ်ားၾကားရသည္။ မိမိၿပည္တြင္းကေဆးရံု၊ ဆရာ၀န္မ်ားကိုအားကိုးေစလိုေသာ အာသီသကိုၿပလိုရင္းေၾကာင့္ဟုယူဆရသည္။ ထစ္ကနဲရွိၿပည္ပထြက္ေဆးကုခံလိုၾကသူေတြကို၊ ႏိုင္ငံအၾကီး အကဲတို့က ဘရိတ္အုတ္ခ်င္ပံုရသည္။ သို့ေသာ္လည္းသြားေရာက္ၾကသူေတြထဲဆရာ၀န္မ်ားပင္ပါယံုမက၊ ၿပည္ပ ေဆး၀ါးကုသမွုကိုသာအားကိုးယံုၾကည္လာေသာဦးေရကား ဒီေရအလား တေန့တၿခားတိုးပြားလာ သည္ကို ေတြ့ရသည္။ ယင္းတို့၏ေၾကာင္းၿခင္းရာကိုေလ့လာၾကည့္ရာတြင္ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကိုေတြ့ရသည္။
(က) ၿမန္မာ့ေဆးကုသမွူေလာကတြင္ guidelines ႏွင့္ monitoring system ကင္းမဲ့ၿခင္း။
(ခ) တေန့တၿခားအၿပိဳင္အဆိုင္ၿဖစ္လာေသာ အထူးကုသမွုဆိုင္ရာဆရာ၀န္မ်ား၏အခ်င္းခ်င္းၿပိဳင္ဆိုင္မွု၊
(ဂ) ၿမန္မာႏိုင္ငံဆရာ၀န္အသင္းမွာလည္းသာေရးနာေရးအဆင့္သာသာလုပ္ငန္းလည္ပါတ္မွုမ်ားသာ ၿပဳလုပ္ႏိုင္မွု၊ စဥ္ဆက္မၿပတ္ပညာသင္ဖြံ့ၿဖိဳးေရးသင္တန္းမ်ားသည္လည္း အတိုင္းအတာတခုအထိသာ ရွိေနေသးသည္။ က်ယ္ၿပန့္ၿခင္းမရွိ။ ပင္စင္စားဆရာ၀န္ၾကီးမ်ားကဦးေဆာင္ၾကသည္မို့ေခတ္အၿမင္တြင္ ေနာက္က်ေနၾကၿပီေလာဟုမသိႏိုင္။
(ဃ) ကိုယ္ပိုင္ေဆးကုေဂဟာေဆးရံုမ်ားႏွင့္ပါတ္သက္ေသာ ဥပေဒၿပဌာန္းခ်က္မ်ားသက္၀င္မွုအလ်င္းမရွိမွု၊ ယင္းပုဂၢလိကေဆးရံုမ်ားသည္ပင္လ်င္ဖြင့္ခါစတြင္အရည္အေသြးေကာင္းမ်ားရွိေသာ္လည္းအခ်ိန္ကာလၾကာသည္ႏွင့္အမွ်အစိုးရေဆးရံုမ်ားကဲ့သို့ အရည္အေသြးမ်ားတရိပ္ရိပ္က်ဆင္းၾကသည္။
(င) ေဆး၀ါးႏွင့္ေရာဂါရွာေဖြေရးဓါတ္ခြဲလုပ္ငန္းမ်ား၏ဥပေဒမ်ားအသက္ကင္းမဲ့မွု၊
(စ) ၿပင္ပပုဂၢလိကေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားသာမကအစိုးရေဆးရံုမ်ား၏ ကုသမွုဆိုင္ရာကိစၥမ်ားကိုကိုင္တြယ္ရန္ တာ၀န္ရာတြင္တန္းတူစစ္ေဆးအေရးယူၿခင္းမရွိယံုမက၊ အေလးထားၿခင္းမရွိမွု၊ အမွုအခင္းၿဖစ္မွအေရးယူၿခင္း သာရွိၿပီး၊ ပံုမွန္ကြင္းဆင္းစစ္ေဆးၿခင္း၊ ကာကြယ္ေရးအစီအမံမ်ားသက္၀င္မွုမရွိၿခင္း။
(ဆ) ၿမန္မာႏိုင္ငံေဆးေကာင္စီ ႏွင့္ Medical ethic council ကဲ့သို့ေသာအဖြဲ့မ်ားမွာ တိုင္ၾကားမွုကိုသာအေရး ယူၿခင္း၊ ၀န္ထမ္းေရးရာလမ္းေၾကာင္းၿဖင့္အေရးယူမွုသာရွိၿပီး၊ အမည္ခံသက္သက္အဆင့္သာရွိေနေသးမွု။
(ဇ) ေဆးပညာႏွင့္ႏွီးႏႊယ္အဖြဲ့အစည္းမ်ားတြင္ပါ၀င္ေနၾကသူမ်ားမွာ ပြဲတက္ celebrity အဆင့္သာရွိေနေသးၿပီး၊ အဖြဲ့၀င္မ်ားကိုယ္တိုင္ပင္၊ အဖြဲ့၏သေဘာတရားလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကိုေၾကညက္နားလည္ၿခင္းကင္းမဲ့မွု၊
(စ်) ေန့ညမစဲတသဲသဲေသာေဆြးေႏြးပြဲမ်ား၊ workshop/seminar မ်ားတြင္ေဆြးေႏြးခ်က္မ်ားသည္၊ စာတမ္း စာအုပ္မ်ားအတြင္းသာ က်န္ရွိၿပီးလက္ေတြ့ေလာကတြင္ သက္၀င္မွုအလ်င္းမရွိမွု၊
(ည) ဌာနဆိုင္ရာက်န္းမာေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားက က်ဘန္းကိစၥရပ္မ်ားေပၚတြင္အေၿခခံၿပီး၊ အစီအမံမ်ားက ေဘးသို့ေရာက္မွန္းမသိေရာက္ေနသည္ကိုလ်စ္လ်ဴရွုေနၾကမွု၊
(ဋ) အထူးႏွီးႏြယ္လာသာဆိုင္ရာဆရာ၀န္ပညာရွင္မ်ားအခ်င္းခ်င္း case study discussion အလ်င္းမရွိ ကင္းမဲ့ ၿခင္း။ မိမိတာ၀န္ယူရေသာလူနာႏွင့္ပါတသက္၍အထူးၿပဳဘာသာရပ္ဆရာ၀န္မ်ားအခ်င္းခ်င္း ညွိႏွိဳင္းေဆြးေႏြး ေသာစနစ္ (inter-specialty consultation system) လံုး၀မရွိၿခင္း။
ဤအခ်က္မ်ားသည္ လက္ရွိၿမန္မာ့ေဆးေလာက professionals မ်ားကိုတိုက္ရိုက္ေသာ္လည္းေကာင္း သြယ္ ၀ိုက္၍ေသာ္လည္းေကာင္း ထိုးႏွက္ဖ်က္ဆီးေနေသာအေၾကာင္းခ်င္းရာမ်ားပင္။
လက္ရွိေဆးေလာကသားတို့တြင္အစိုးရေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားတြင္တာ၀န္ယူၾကသူေတြမွာ ပါေမာကၡ/ကထိက ဟူေသာ လူရိုေသရွင္ရိုေသဂုဏ္ထူး၀ိေသသမ်ားကို အစိုးရကေပးအပ္ထားၿခင္းကား၊ ၿပည္သူတို့အေပၚသင့္ တင့္ေလ်ာက္ပါတ္ေသာ ကုသမွုေပးရန္လိုအပ္သလို၊ မိမိတို့တာ၀န္က်ရာေဆးရံုေဆးခန္းမ်ားတြင္အင္အား ၿပည့္/အခ်ိန္ၿပည့္တာ၀န္ထမ္းၾကဘို့လိုပါသည္။ ၿပည္သူ့ဘ႑ာရိကၡာကရေသာလစာနည္းသည္ပင္ၿဖစ္ေစကာမူ၊ မိမိတို့၏ “သမားေတာ္”ဟူေသာဂုဏ္ၿဒပ္ကိုၿပန္ငဲ့ကြက္ၾကဘို့ေတာ့လိုမည္ထင္ပါသည္။ ခက္သည္ကား ကုသမွု ဆိုင္ရာက်န္းမာေရးဌာနၾကီးတခုယခုအခါရွိေနပါလ်က္၊ ေဆး၀ါး၊၀န္ထမ္းေရးရာ၊ အေထာက္အပံ့မ်ား စီမံခန့္ခြဲ ၿခင္းမွလြဲ၍အဆိုပါဌာနၾကီးက၊ ဆရာ၀န္မ်ား၊ ေဆး၀န္ထမ္းမ်ား၏ကုသမွုဆိုင္ရာguidelines/ monitoring ၿပဳလုပ္ရန္ ပ်က္ကြက္ေနၿခင္းေလာ၊ အမုန္းခံလုပ္ၾကရမည္ကိုသိသၿဖင့္တမင္မသိက်ိဳးက်ြံ ေနေန သည္ေလာဟူသည့္အခ်က္ကို၊ တာ၀န္ရွိသူတို့ကိုယ္တိုင္သာသိပါလိမ့္မည္။ ေဆး၀ါးကုထံုးဆိုင္ရာလမ္းညႊန္ တည့္မတ္မွုယႏၱရားၾကီးကားၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္အထိန္းအကြပ္မဲ့ပ်က္ယြင္းၿခင္းမကပ်က္ယြင္းေနသည္ကို၊ ဤၿပည္ပ ထြက္ေဆးကသမွုခံယူၾကသူေတြ တေန့တၿခားတို့ပြားလာၿခင္းက၊ အထင္အရွားသက္ေသထူ ေန သည္ကား ၿငင္း၍မရပါ။ မိမိတို့ႏွင့္နီးစပ္ရာဆရာ၀န္မ်ား၊ က်န္းမာေရးဌာနဆိုင္ရာအၾကီးအကဲမ်ားပင္လ်င္ အခ်င္းခ်င္း လက္တို့၍ ၿပည္ပသြားေဆးစစ္/ကုၾကဘို့ တိုးတိုးတမ်ိဳး ေၿဗာင္တဖံုေၿပာဆိုေနၾကသည္မွာမဖံုးႏိုင္ မဖိႏိုင္ဘ၀သို့ ဆိုက္ဆိုင္ၿမိဳက္ၿမိဳက္ၾကီးေရာက္ေနေပၿပီ။
ဒါဆိုလ်င္ၿပည္ပေဆးရံုမ်ားတြင္ေဆးကုသၿခင္းကဘာအက်ိဳးထူးမ်ားရွိသနည္း။
(က) ေငြကုန္ေၾကးက်လုပ္ႏိုင္လ်င္ တိက်ေသာကုထံုး guided treatment plan ကိုရရွိပါမည္။
(ခ) မေနႏိုင္မထိုင္ႏိုင္လက္ေဆာင္ေပးခ်င္သည္ကလြဲ၍ အဆက္အသြယ္ရွာရၿခင္း၊ လာဘ္ေပးရ ၿခင္းဒုကၡမွ ကင္းပါသည္။
(ဂ) ဆရာ၀န္၏ကုသမွုဆိုင္ရာေဆြးေႏြးခြင့္ကိုအၿပည့္အ၀ရရွိပါမည္။
(ဃ) ကုသမွုတိုင္းအတြက္ပညာရပ္ဆိုင္ရာ specialty ခ်င္းညွိႏွိဳင္းမွု၊ ကြင္းဆက္မၿပတ္ၿခင္းေၾကာင့္၊ ကုထံုး ႏွင့္ပါတ္သက္၍၀ိ၀ါဒၿဖစ္ႏိုင္ေၿခအလြန္နည္းပါသည္။
(င) ေဆးရံုးအသံုအေဆာင္ပစၥည္းေဆး၀ါးမွန္ကန္တိက်မွုႏွင့္ပါတ္သက္၍ဆိုဘြယ္ကိစၥမရွိၿခင္း။
(စ) ဟိုဆရာ၀န္ၾကီးေကာင္းႏိုးႏိုး၊ ဒီဆရာ၀န္ၾကီးေကာင္းႏိုးႏိုးဟူေသာရင္ေမာရေသာ၏ဒုကၡကင္းၿခင္း။
ဆရာ၀န္မ်ားကိုၾကိၾကပ္အုပ္ခ်ဳပ္ရေသာ ၿမန္မာ့က်န္းမာေရးဌာနၾကီးမွ ဆရာ၀န္မ်ားအေပၚစီမံအေရးယူရ ၿခင္း မည္မွ်ခက္ခဲရေၾကာင္းထိုအစိုးရမင္းအရာရွိတို့ေကာင္းစြာသိၾကပါ၏။ သို့အတြက္ေၾကာင့္လည္းဌာနတာ၀န္ ယူၾကသူတို့အစပိုင္းတြင္ လက္၀ါးေစာင္းထက္လိုၾကေသာ္လည္း၊ ကာလၾကာသည္ႏွင့္အမွ် အမုန္းမခံၾကေတာ့။ ယခုေခတ္အခါတြင္ဆရာ၀န္မ်ားေၾကာက္ရေသာ ကိစၥၾကီး(၂) ခုသာရွိပါသည္။
(၁) Facebook အပါအ၀င္လူမွုကြန္ယက္မ်ားတြင္ မိမိတို့ေဆး၀ါးကုသမွုေဆးရံုမ်ားႏွင့္ပါတ္သက္ေသာ ကေလာင္သြက္မွုမ်ားကိုေၾကာက္ရေသာဒုကၡ၊ ႏွင့္
(၂) မိမိတို့အထက္အရာရွိမင္းအဆင့္ဆင့္တို့က ညိဳညင္အေရးယူမွုမွကင္းေ၀းေရးအတြက္ ေန့စဥ္ႏွင့္အမွ် ေလ့လာအကဲခတ္ ေနရေသာ ဒုကၡ ဟူ၍သာရွိပါသည္။ က်န္သည္ကေတာ့ “ငါၿမင္းငါစိုင္း၊ စစ္ကိုင္းေရာက္ ေရာက္”ပင္။
ၿမန္မာႏိုင္ငံသည္ တံခါးဖြင့္၀ါဒႏွင့္အတူ ဒီမိုကေရစီေရးလမ္းေၾကာင္းေဖါက္ခဲ့သည္မွာ (၁၉၉၀)ေနာက္ပိုင္း တည္းကၿဖစ္သည္။ တစ္ေသြးတစ္သံတစ္မိန့္လႊမ္းခဲ့ေသာကနဦးကာလတခုရွိခဲ့ေသာ္လည္း၊ မိမိၾကမၼာမိမိခ်ယ္ လွယ္ခြင့္ရၿပီၿဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္မွ တာ၀န္ရွိဌာနအၾကီးအကဲမ်ားကို လူထုဘ၀အဆင့္ၿမွင့္တင္ေရးအတြက္အဏာကုန္ေပးထားၿပီးၿဖစ္သည္။ တာ၀န္ရွိသူတို့ လုပ္ရမည့္အလုပ္ တစ္ခုသာရွိသည္ဟုၿမင္ပါသည္။ အမုန္းခံၿပီးရဲရဲလုပ္ၾကေရးၿဖစ္သည္။ ၿမန္မာ့ေဆးေလာက၏အၿပစ္အနာအဆာ တို့သည္ ေန့ခ်င္းညခ်င္းႏွစ္ေပါက္မကပင္ၾကာပါလိမ့္မည္။ သို့ေသာ္ လူထုက ခုကတည္းကအစပ်ိဳးလုပ္ေနၿပီ ဆိုသည္ကိုၿမင္ခ်င္ၾကၿပီ။ ေဆး၀ါးကုသၿခင္းကိစၥအ၀၀ကိုၾကပ္မတ္ေနမည့္ Health Maintenance Organization မ်ားေပၚထြက္လာေရးသည္သာ တစ္ခုတည္းေသာ ထြက္ေပါက္ၿဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတကာ တြင္စံၿပဳရေသာ အေဆာက္အအံုမ်ိဳးၿဖစ္သည္။ ပို၍အေရးၾကီးသည္မွာအစိုးရက ထိုအဖြဲ့အစည္းမ်ိဳးတြင္ ၀င္ေရာက္ခ်ယ္လွယ္ၿခင္းမွလက္ေရွာင္ၾကဘို့ပို၍ပင္အေရးၾကီးပါသည္။
အစိုးရဆိုသည္မွာ လူထု၏လူမွုေရးတည္းဟူေသာအေဆာက္အအံုစနစ္ၾကီးကိုပ်ိဳးေထာင္ကာကြယ္ေပးရန္ (၁၀၀%) တာ၀န္ရွိပါသည္။ လူမွုေရးဟူသည္မွာက်န္းမာေရး/ပညာေရးကအစ မိသားစုဘ၀လံုၿခံဳေရး (social
security) ကိုဆိုလိုသည္။ ဆင္ေခ်ေပးရမည့္ကိစၥ၊ အခ်ိန္မဟုတ္ေတာ့ပါ။ ေ၀းေ၀းၾကည့္ရန္မလိုပါ။ မိမိတို့အိမ္နီး ခ်င္းႏိုင္ငံမ်ား၏က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွုအေဆာက္အအံုကိုၾကည့္ၾကပါ။
လူထုက အားကိုးရေသာ guiding priciples မ်ားႏွင့္ၿပီးၿပည့္စံုေသာေဆးကုသမွုစံနစ္ၾကီးတခုကိုေတာင့္တ ၿခင္းမ်ားစြာၿဖင့္ ေမွ်ာ္မွန္းေ၀ဖန္ေရးသားပါသည္။ အမွန္အတိုင္းေ၀ဖန္ထားသည္မို့ စိတ္ခုၿခင္းကင္းၾကပါေစ။

Friday, September 29, 2017

စတုတၳမ႑ိဳင္ၾကီးတြင္ အက်ေနရာယူေနၿပီၿဖစ္ေသာ Online ေပၚမွ လူမွုကြန္ယက္မ်ား



လူမွုဆက္ဆံေရးေခတ္သစ္နယ္ပယ္ၾကီးတြင္ အက်ယ္ၿပန့္ဆံုးထိုးေဖါက္ ေရပန္းစားေနေသာ လူမွုဆက္ဆံေရး ၾကားခံနယ္ၾကီးတခုကိုၿပပါဆိုလ်င္ Facebook ကို လူတိုင္းကလက္ညွိဳးထိုးၾကမည္မွာမလြဲေပ။ ယင္းႏွင့္အတူ Twitter, Instagram ႏွင့္ တို့တြင္ “Like” ႏွင့္ “Follow” ၾကသူေတြကစကၠန့္ႏွင့္မၿခားၾကီးမားက်ယ္ၿပန့္စြာ ေနရာယူေနၾကၿပီၿဖစ္သည္။ ေခတ္လူငယ္မ်ားတင္လားဆိုေတာ့၊ သက္လတ္/သက္ၾကီး၊ က်ား/မပ်ိဳအိုမေရြး သာမက လူတန္းစားစံုအလႊာစံုတို့သည္ ဤလူမွုကြန္ယက္မ်ားတြင္ မိမိတို့ေန့တဓူ၀ေတြးေခၚ၊ ထိေတြ့ၾကံဳဆံုၾက သမွ်ကို အတားအဆီးမရွိ တင္ၿပၾကသည္။ ေလ့လာသူပညာရွင္မ်ားကေကာင္းသည့္ရွုေထာင့္မွေထာက္ခံၾက သူမ်ားရွိၾကသလို၊ ေ၀ဖန္သတိေပးမွုမ်ိဳးစံုတို့လည္းရွိသည္။ အဓိကကား မိမိတင္ၿပေဆြးေႏြးေသာ Posts မ်ား သည္ မိမိႏွင့္တကြ၊ မိမိႏွင့္ ထိစပ္ေနေသာလူမွု၀န္းက်င္ ႏွင့္ ဖတ္ရွုၾကမည့္ ကမၻာတ၀ွမ္းမွ ပရိႆတ္ ကိုပုတ္ ခတ္ထိခိုက္မိၿခင္း၊ ဒြိဟ ၿဖစ္ေစမည့္ သေဘာထားမ်ားေပးၿခင္းစသည္တို့ကိုေရွာင္ရွားၾကရန္ ေယ်ဘူယအားၿဖင့္ သေဘာထားၿပဳ တားၿမစ္ထားသည္။
အေမရိကႏိုင္ငံ၏လက္ရွိသမၼတေဒၚနယ္လ္ထရမ့္၏ ေန့စဥ္ရက္ဆက္ Twitter ေရးသားမွုသည္ အစိုးရတည္ၿငိမ္ မွုကိုမ်ားစြာထိခိုက္ေနသည္သာမက၊ လူထုႏွင့္အတိုက္အခံတို့၏ အၿပင္းအထန္ထိုးႏွက္ေ၀ဖန္မွုေတြကို ခံေနရ ခ်ိန္ၿဖစ္သည္။ မိမိ၏စိတ္သ႑ာန္တြင္အရွိကိုအရွိအတိုင္းေဖၚက်ဴးရန္၀န္မေလးသူတစ္ဦးအၿဖစ္ လူၾကိဳက္မ်ား ၍ ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရလာသူတစ္ဦးၿဖစ္သည္မို့၊ သူ့အားမ်က္ေစ့မွိတ္ေထာက္ခံေသာ လူတန္းစား အလႊာ popular base ကားအေၿခခိုင္မာေတာင့္တင္းဆဲၿဖစ္သည္ကိုေတာ့ အမွန္အတိုင္းၿမင္ေတြ့ၾကဘို့လိုသည္။ သူ၏ ရဲရဲေတာက္အမိန့္ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ားၿဖစ္သည့္၊ အာရပ္ႏိုင္ငံအခ်ိဳ့မွာ၀င္ေရာက္လာမည့္ ခရီးသည္မ်ား ကိုပိတ္ဆို့ ေရး၊ သန့္စင္ေသာအစားထိုးစြမ္းအင္မ်ားေဖၚထုတ္မွုကိုရပ္ဆိုင္းၿပီး၊ ေရနံႏွင့္သဘာ၀ဓါတ္ေငြ့ထုတ္လုပ္မွုကို ၿပန္ဖြင့္လွစ္ၿခင္း၊ နယ္စပ္ကုန္သြယ္မွုမ်ားႏွင့္ကုန္ထုပ္လုပ္မွုမ်ားႏိုင္ငံမွစြန့္ခြာမွုကိုရပ္ဆိုင္းႏိုင္မည့္ အစီအမံမ်ား ကိုတင္းၾကပ္စြာၿပဳလုပ္ၿခင္းစေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို၊ ကန့္ကြက္မွုမ်ားစြာၾကားက ၿဖစ္ေၿမာက္ေအာင္ (သူ၏အာဏာစက္အတြင္းမွ) ေဆာင္ရြက္ၿခင္းတို့ကို၊ လူမ်ားစုဟုတ္မဟုတ္မေသၿခာေသာ္လည္း၊ လူနည္းစု ေၾကးေရတတ္ႏွင့္ဘြဲ့ရပညာတတ္မဟုတ္သည့္လူတန္းစားမ်ားက ေထာက္ခံၾကပံုရသည္။ သူ၏ Twitter သည္ အစိုးရ၏အေရးၾကီးေသာအဆံုးအၿဖတ္မ်ားကို ေရွ့ေၿပး နိမိတ္မ်ားသဖြယ္ လူထုကၿမင္လာၾကသည္။ အစိုးရ၏အေရးပါေသာက႑ၾကီးမ်ား ကို အစိုးရအဖြဲ့၀င္မ်ားကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး၊ သူ၏မိသားစု အသိုင္းအ၀န္း လက္တဆုပ္စာေဆြးေႏြးပြဲမ်ားမွသည္ ၿပဌာန္းႏိုင္ၿခင္းကို၊ သူ့အား ေထာက္ခံၾကသူေတြက သေဘာအက်ၾကီး က်ေနၾကသည္။ “အစိုးရ” ဟူေသာ အရာသည္ လူထုအတြက္၀န္ ၀န္ထထုပ္၀န္ပိုးၾကီးဟု အယူသီးၾကသူေတြ ၿဖစ္သၿဖင့္၊ အစိုးရလုပ္ငန္းမ်ားရပ္ဆိုင္း သြားခ်င္ရပ္ဆိုင္းေပ့ေစ (government shutdown)၊  မိမိတို့ကမမွုဟု ေၿပာင္ေၿပာင္တင္းတင္းေၾကၿငာသည္အထိ လက္ရဲဇက္ရဲရွိေသာ သမၼတပင္။ အေမရိကလူထုကသာမက ကမၻာကပါ လက္ဖ်ားခါရေလာက္ေသာ သမၼတအၿဖစ္ၿမင္ေတြ့ၾကရ သည္။ သူ့အားအာဏာရွင္ (dictator) တစ္ဦး၏လုပ္ကိုင္ပံုအၿဖစ္ မသိမသာေၿပာဆို ေ၀ဖန္ေရးသားလာၾကရာမွ၊ ယခုအခါေၿပာင္ေၿပာင္တင္းတင္း ပင္ေၿပာဆိုလာၾကေပၿပီ။ သူ၏ လူမွုကြန္ယက္အတြင္း ေၿပာဆိုမွုတို့ကသူ၏စိတ္တြင္း သ႑ာန္ကိုထင္ထင္ရွား ရွားၿပေနၿပီၿဖစ္သၿဖင့္ (Tyranny) အၿဖစ္အေမရိကား သည္မၾကာမွီေရာက္လာဘြယ္ရွိ သည္ဟု ၿမင္လာၾက သည္။  ကမၻာ့အလယ္တြင္ ႏိုင္ငံတကာ အတြက္အေမရိကမွ ေငြေရးေၾကး ေရး၊ နည္းပညာ ႏွင့္စစ္ေရးအကူ အညီမ်ားကို အမ်ားဆံုးေပးခဲ့ရ ေသာ အၿဖစ္မ်ားကို အေမရိကၿပည္သူေတြၿငီးေငြ့ စၿပဳသည္မွာ ထင္ရွားလွသည္။ လူမွုကြန္ယက္မ်ားတြင္မၿမင္ခ်င္ အဆံုးေတြ့ေနရေသာ “လူၿဖဴမ်ားၾကီးစိုးေရးမဟာ၀ါဒ” ၿပန္ေခါင္းေထာင္လာကာ လူမွုကြန္ယက္မ်ားတြင္ ေတာမီးပမာၿပန့္ႏွံ့လာၿပီမို့၊ အေမရိကန္သမိုင္း(White Supremacy) ေပ်ာက္ကြယ္သြား ၿပီဟုဆိုၾကသူ သမိုင္းပညာရွင္မ်ား၏ ႏွုတ္ကိုဆိတ္သြားေစခ်ိန္ၿဖစ္သည္။ အဓိ ကရုဏ္းမ်ား၊ ဆန့္က်င္ဆႏၵၿပပြဲ မ်ားႏိုင္ငံအ၀ွမ္းၿပဳလုပ္ကန့္ကြက္ေသာ္လည္း၊ သမၼတကိုယ္တိုင္ကႏွုတ္ဆိတ္ ေနယံုမက၊ ဆန့္က်င္ၾက သူေတြ ကိုပင္ ၀ါးလံုးရွည္ၿဖင့္ ေ၀ဖန္ထိုးႏွက္လိုက္ေသးသည္။ ဤအခ်က္ကိုၾကည့္ၿပီး ၎၊ သူ၏ေတြးေခၚေၿပာဆိုမွုမ်ား၊ မိမိကိုယ္ကိုတရားလြန္ၾကြား၀ါမွုမ်ားေၾကာင့္၊ စိတ္ေရာဂါေ၀ဒနာခံစားေနရသူ တစ္ဦးအၿဖစ္၊ မိမိသမၼတကိုပင္ စြပ္စြဲ ရန္၀န္မေလးသူေတြ့အသ်ွိဳသ်ွိဳေပၚထြက္လာသည္။ မိမိေရြးေကာက္ပြဲ ေအာင္ႏိုင္ေရးအတြက္ ရုရွသမၼတ ပူတင္ ႏွင့္ ရုရွႏိုင္ငံႏွင့္ႏွစ္ႏိုင္ငံေရႊလမ္းေငြလမ္းေဖါက္ရန္လိုေၾကာင္းၾကိမ္ဖန္ မ်ားစြာ၊ လူမွုကြန္ယက္တို့တြင္ တိုက္တြန္း မွုတို့ေၾကာင့္ သူ၏ Republican ပါတီၾကီးကိုယ္တိုင္ပမဖံုႏိုင္မဖိႏိုင္ တန္ၿပန္ေ၀ဖန္မွုေတြ ေတြ့လာ ရသည္။ ႏိုင္ငံေရးလုပ္သက္လံုး၀မရွိခဲ့သူတစ္ဦးၿဖစ္ၿခင္းေၾကာင့္၊ မီဒီယာ ႏွင့္လူမွု ကြန္ယက္တို့က ထိုးႏွက္တိုက္ ခိုက္မွုကို ဆတ္ဆတ္ထိမခံ တုန့္ၿပန္ေၿပာဆိုမွုမ်ားကို သူ့လက္စြဲေတာ္ Twitter တြင္ ေန့စဥ္ရက္ဆက္ေဖၚၿပေန ဆဲ ၿဖစ္သည္။ Fire to fire ဟူေသာသူ၏လက္ထံုးမူကို သူ၏ေနာက္လိုက္တို့ကမီးဇာၿမွင့္ၿခင္းၿဖင့္ အားေပးၾက သည္။
ၿမန္မာႏိုင္ငံအေနာက္ဖက္တံခါး၀ ရခိုင္ေဒသတြင္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ဦးပိုင္းမွစ၍ပိုမိုၿပင္းထန္ေသာလူမ်ိဳးေရးအဓိက ရုဏ္းမ်ားမွသည္၊ ေမယုေတာင္ေၾကာတြင္ Al-Queda ႏွင့္ ISIS မ်ား၏ စစ္သင္တန္းစခန္းမ်ားအေၿခခ် စြဲေနမွုက ၿမန္မာ့သမိုင္းကိုတမ်ိဳးတဖံုေၿပာင္းလဲသြားေစသည္ ကိုေတြ့ရသည္။ ၿပီးခဲ့ေသာ ၾသဂုတ္ (၂၅) ရက္အတြင္းအဆို ပါ ေဒသတ၀ိုက္ၿဖစ္သည့္ ေမာင္းေတာတြင္ နယ္စပ္လံုၿခံဳေရးစခန္းမ်ားကို အဆိုပါေသာင္းၾကမ္းသူမ်ားက တိုက္ ခိုက္ခဲ့သၿဖင့္ ၿမန္မာအစိုးရ၏လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ့၀င္မ်ားအမ်ားအၿပားက်ဆံုးခဲ့ရသည္။ လူမ်ိဳးေရးမုန္းတီးမွု ႏွင့္ ဘာ သာသာႆနာေရးလြန္ဆြဲေသာရန္ပြဲတို့သည့္ လူ့သမိုင္းတြင္ရာစုသာမက ေထာင္ႏွင့္ခ်ီ၍ တည္တန့္ေနတတ္ ေၾကာင္း သမိုင္းကသာဓကထင္ရွားစြာၿပထားသည္မဟုတ္ပါလား။ ၿမန္မာ့အေနာက္ဖက္မ်က္ႏွာစာလူမ်ိဳးေရး ၿပႆနာ သည္ မေန့တေန့ကမွေပၚေပါက္လာေသာကိစၥမဟုတ္။ ႏွစ္ရာစု သံုးပံုႏွစ္ပံုရွိခဲ့ေပၿပီ။ ၿငိမ္သြားလ်င္ ခဏတာပင္။ ဘာမွ်အေရးမၾကီးေသာကိစၥေလးကစ၍ အဓိကရုဏ္းတို့ေပၚေပါက္တတ္သည္မို့၊ ၿမန္မာတိုင္း ရင္းသားအမ်ိဳးသမီးငယ္တစ္ဦးအား ဘာသာၿခားတစ္ဦးကရက္စက္စြာက်ဴးလြန္ေစာ္ကားခဲ့မွုက ၿမန္မာတစ္ ႏိုင္ငံလံုး၏အမ်က္ေဒါသကိုႏွိဳးဆြလိုက္ သည္ကစခဲ့သည့္ၿပႆနာၾကီးပင္။ လူမွုကြန္ယက္ကမၻာ၏အင္အားၾကီးမားမွုက ဤသတင္းကို ကမၻာတ၀ွမ္းသို့ တမဟုတ္ခ်င္းၿပန့္ေစခဲ့သည္မဟုတ္ ပါလား။ ဘဂၤါလီပဲေၿပာေၿပာ၊ ရိုဟင္ဂ်ာလို့ဘဲ မည္သို့ပင္သမုတ္ၾကေသာ္ လည္း တကယ္ၿပႆနာကိုအစေဖၚသူ ကား၊ ဤလူမ်ိဳးၿခားမ်ားကစခဲ့ပံုေပၚသည္။ Facebook အပါအ၀င္ လူမွုကြန္ယက္မ်ားတြင္၊ ၿမန္မာႏွင့္ၿပည္ပကမၻာ တလႊားေနၾကသူတို့ကဘာသာေရး တိုက္ခိုက္မွုမ်ားတြင္၊ ၀က္၀က္ကြဲလက္စြန္းၿပမွုေတြမၿမင္ခ်င္အဆံုးေတြ့ရ သည္။ လူထုကစိတ္ၾကိဳက္ေရြးေကာက္ထားသူ၊ လူရိုေသရွင္ ရိုေသေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုယ္တိုင္က၊ ရိုဟင္ဂ်ာဟူေသာအေခၚအေ၀ၚမ်ားကို ရပ္ဆိုင္းၿပီး၊ သက္ဆိုင္ရာစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ မ်ား၏ အၾကံၿပဳခ်က္မ်ားဆက္လက္အေကာင္အထည္ေဖၚေရးကို အာရံုစိုက္ေရး ေၿဖာင္းဖ်ေၿပာဆိုမွူမ်ားကိုပင္ အေလးအနက္မထားႏိုင္ေတာ့ေအာင္ၿဖစ္သြားသည္။
လူမ်ိဳးဘာသာေရးတိုက္ခိုက္မွုမ်ားသည္ ေဒသႏွင့္ၿပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုပ်က္ၿပားေစသည္သာမက၊ လက္ရွိ ဦးစားေပးသင့္ေသာ ႏိုင္ငံၿပန္လည္ထူေထာင္ေရးကိုမ်ားစြာ အေႏွာက္အယွက္ၿဖစ္ေစသည္ ကို သက္ဆိုင္သူ မ်ားကနားလည္ၾကေသာ္လည္း၊ လူမွုကြန္ယက္အတြင္းအၿပန္အလွန္တိုက္ခိုက္ၾကမွု၊ သတင္း ၿဖန့္ေ၀ၾကမွုမ်ား ကၿပႆနာကိုအေတာမသတ္ေစဘဲ၊ လူသားခ်င္းမုန္းတီးမွုကိုၾကီးထြားလာေစသည္။ ယခင္ကတမိသားစုတည္း၊ လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္အခ်င္းခ်င္း၊ သူငယ္ခ်င္းအခ်င္းခ်င္း၊ ေဆြမိ်ဳးခ်င္းခ်င္း မေၿပာႏိုင္မေခၚႏိုင္၊ စိတ္၀မ္းကြဲၾကေသာ အၿဖစ္မ်ားေရာက္ကုန္ၾကသည္။
အမွန္တကယ္ေတာ့ လူမ်ိဳးဘာသာေရး သေဘာမတူညီမွုမ်ားေၾကာင့္ မိသားစုႏွင့္နီးစပ္သူခ်င္းမ်ားစိတ္၀မ္းကြဲ ေစမွု ကိုကင္းရွင္းေအာင္ ေနထိုင္ဆက္ဆံၾကဘို့လိုပါသည္။ လူမွုကြန္ယက္မ်ားတြင္ အေႏွာင့္အသြားမလြတ္ ေသာတင္ၿပမွုမ်ားကို ေရွာင္ရွားၾကဘို့လိုသည္။
စာေရးသူ၏ကိုယ္ပိုင္သေဘာထားကိုတင္ၿပရေသာ္ -
(က) မိမိတင္ၿပလိုေသာအေၾကာင္းခ်င္းရာသည္ ခိုင္မာေသာစိစစ္မွုရွိသည္မရွိသည္ဆိုၿခင္းထက္၊ ႏိုင္ငံ၏ၿပယုဂ္ ကိုအေကာင္းဘက္ကိုဦးမတည္ဘဲ အဆိုးဘက္ကိုဦးတည္မည္ဆိုပါက post လုပ္ၿခင္းကိုေရွာင္ရွားသင့္ပါသည္။
(ခ) လက္ရွိၿမန္မာႏိုင္ငံ၏ၿဖစ္စဥ္မ်ားသည္၊ ေသြးစည္းညီညြတ္ေရးႏွင့္ဖက္ဒရယ္ေရးလမ္းစဥ္ကို အစိုးရကဦး ေဆာင္လ်က္ၾကီးစြာေသာအဟန့္အတားမ်ားၾကားမွလမ္းေၾကာင္းသစ္ေဖါက္ေနရခ်ိန္ၿဖစ္ပါသည္။ အထက္တြင္ ေဖၚၿပခဲ့ေသာကမၻာ့ဒီမိုကေရစီဘိုးေအ အေမရိက ကဲ့သို့ေသာ ရာစု(၂)ခုေက်ာ္တြင္လက္ရွိၿဖစ္ေပၚ ေနေသာ ႏိုင္ငံေရးအရွုပ္အေထြးမ်ာႏွင့္ယွဥ္လ်င္ ၾကံ့ၾကံ့ခံႏိုင္အားအလြန္အားနည္းေနပါေသးသည္။ သမၼတေဒၚနယ္လ္ ထရမ့္၏ စည္း၀ါးလြတ္ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားသည္လူေနမွုအေဆာက္အအံုကိုတိုက္ရိုက္ထိခိုက္ႏိုင္ေသာ ၿဖစ္ႏိုင္ ေခ်အလြန္နည္းပါးပါသည္။ သို့ေသာ္ ၿမန္မာႏိုင္ငံ၏ ရက္လည္သားဒီမိုကေရစီထူေထာင္ေရးသည္ ထိခိုက္ပ်က္ ၿပယ္ၿခင္းအခ်ိန္မေရြးၿဖစ္ႏိုင္ပါသည္။
(ဂ) ႏိုင္ငံအေနာက္ဖက္ရခိုင္ေဒသတခုလံုးေနလူမ်ိဳးဘာသာအားလံုးကို တန္းတူရည္ တူေရး၊ အစီအမံမ်ားသည္၊ လက္ရွိၿမန္မာအစိုးရ၏ ရင္ထဲတြင္ကိန္းေအာင္းေနေသာ ပကတိေစတနာမွန္ဆိုသည့္အခ်က္ကိုၿမင္ေအာင္ ၾကည့္တတ္ၾကဘို့လိုပါသည္။
(ဃ) ကမၻာ့ႏိုင္ငံၾကီးအခ်ိဳ့၏ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားၿဖစ္ေသာ ဘာသူလူမ်ိဳးၿခားမ်ားအေပၚ လူမ်ိဳးတုံးသတ္ၿဖတ္ၿခင္းဟူ ေသာ (Genocide/Ethnic cleansing) မတရားညွင္းပန္းမွု (Atrocity) လံုး၀မရွိပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ လူမွုကြန္ယက္မ်ားတြင္ တင္ၿပထားေသာ အၿဖစ္အပ်က္မွတ္တမ္းပံုမ်ားသည္ ၿပီးခဲ့ေသာ ကမၻာစစ္မ်ားတြင္အာ ဏာရွင္မ်ားက်င့္သံုးခဲ့ေသာ ၿဖစ္ရပ္မွတ္တမ္းမ်ားႏွင့္လားလားမ်ွမတူေသာေၾကာင့္ၿဖစ္ပါသည္။
(င) ရိုဟင္ဂ်ာဟုဘဲဆိုဆို၊ ဘဂၤါလီဟုဘဲ သမုတ္ၾကပါေစ၊ အဆိုပါတိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးအၿဖစ္၊ လူ့အသိုင္းအ၀န္း တစ္ရပ္လံုးကလက္ခံလာေရးမွာ ႏွစ္ရာစုမ်ားစြာေသာခရီးကိုၿဖတ္ေက်ာ္ရပါမည္။ လြန္ခဲ့ေသာ (၉)ရာစုေလာက္ ကမွ “ၿမန္မာ”ဟူေသာလူမ်ိဳးသမိုင္းမွတ္တမ္းစခဲ့သကဲ့သို့ပင္။ ရိုဟင္ဂ်ာ(ေခၚ) ဘဂၤါလီတို့သည္လည္းမိမိတို့သ မိုင္းကိုမိမိတို့ကေရးမွန္းမသိေရးေနၾကၿပီမို့၊ သမိုင္းကသက္ေသထူပါလိမ့္မည္။ အၿခားမည္သူတို့ကမွ်ကူညီ၍မရ၊ ပယ္ဖ်က္၍မရစေကာင္းပါ။
(စ) အသားအေရာင္ခြဲၿခားၿခင္း ကိုသမိုင္းကလက္ညွိဳးထိုး၍အတိပ္တြင္ခ်န္ခဲ့ရန္ၾကိဳးစားမွုနည္းမ်ိဳးစံုရွိခဲ့ ေသာ္လည္း၊ ယေန့တိုင္ၾကိဳၾကားၿမင္ေနရေသးသည္။ လူသားၿခင္းစာနာေထာက္ထားၿခင္းကိုႏွလံုးသြင္းၿခင္းၿဖင့္ မိမိစိတ္ဓိတ္ကိုၿပင္ဆင္ၾကရန္အထူးလိုအပ္ပါသည္။ မိမိတို့၏ပုဂၢလိကခံစားခ်က္ကို ေရာင္ၿပန္ဟပ္ေစၿခင္းၿဖင့္ တဖက္သားအေပၚႏိုင္ထက္ကလူၿပဳၿခင္းကို (အထူးသၿဖင့္) အစိုးရအာဏာပိုင္မ်ား၊ သံတမန္ရပ္၀န္းႏွင့္ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရး ႏွင့္ community ေခါင္းေဆာင္မ်ားကေရွာင္ရွားၾကဘို့လိုပါသည္။
(ဆ) ႏိုင္ငံေရး ႏွင့္အထူးသၿဖင့္ ဘာသာေရးႏွင့္လူမ်ိဳးေရးမတူကြဲၿပားမွအယူ၀ါဒမ်ားကို မိသားစု၊ လုပ္ငန္းခြင္၊ မိတ္ရင္းေဆြရင္းမ်ားၾကားသို့ယူမလာမိဘို့လိုပါသည္။ မိမိတို့ပုဂၢလိကခံစားမွုကတဖက္လူအေပၚထိခိုက္ ေစၿခင္းကိုတားဆီးလ်က္၊ အၿပန္အလွန္တားဆီးလ်က္၊ အၿပန္အလွန္ေလးစားဂရုၿပဳမွုကိုဦးထိပ္ထားၾကဘို့လို ပါသည္။ ငါ့စကားႏြားရေၿပာလိုက္ရ၊ လူမွုကြန္ယက္တို့တြင္တင္ၿပလိုက္ရၿခင္းၿဖင့္ မိမိကိုယ္ကို အဟုတ္ၾကီးထင္ မွတ္ၿခင္းသည္၊ တကယ္အားၿဖင့္ မိမိဂုဏ္သိကၡာကိုေဖၚက်ဴးရာေရာက္သည့္အၿပင္ မသိက်ြမ္းသူ ပရိႆတ္ က မိမိအေပၚအထင္အၿမင္လြဲမွားေသးသိမ္မွုကိုေရာက္သြားေစႏိုင္ပါသည္။  ကိုယ္မွန္သည္ထင္တိုင္းတင္ၿပၿခင္း သည္၊ ေကာင္းက်ိဳးထက္ဆိုးက်ိဳးကိုပြားေစပါသည္။
ႏိုင္ငံေတာ္အားဦးေဆာင္ေနေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏အသက္အရြယ္သည္ ၾကီးရင့္ေသာအခ်ိန္ပိုင္းသို့ ေရာက္ေနပါၿပီ။ သူမထံတြင္ၿမန္မာႏိုင္ငံသားလွည္းေနေလွေအာင္းတစ္ရပ္လံုးအတြက္ ဘ၀သာယာ၀ေၿပာေရး ႏွင့္ အဆင့္ၿမင့္မားေသာအၾကံအစည္စြမ္းေဆာင္ရည္မ်ားစြာရွိမည္မွာမလြဲပါ။ သူမ၏က်န္ရွိေသာသက္တမ္းပိုင္း တို့ သည္ ထိုထိုေသာ ဖက္ဒရယ္ေရးထူေထာင္ၿခင္း၊ မိသားစုဘ၀ၿမင့္မားလံုၿခံဳၿခင္းအမီအမံမ်ားစြာတို့ကို ထူေထာင္ ၿခင္းတို့ၿဖင့္သာအခ်ိန္ကုန္သင့္ေသာကာလၾကီးၿဖစ္သည္ဟူ၍။