Monday, July 25, 2016

Sanction ႏွင့္ၿမန္မာ

ၿပီးခဲ့ေသာေမ(၁၇)ရက္က အေမရိကအစိုးရ၏ ၿမန္မာႏိုင္ငံအေပၚစီးပြားေရးပိတ္ဆို့မွုဥပေဒအမိန့္သက္တမ္း၊ ထပ္မံတိုးၿမွင့္လိုက္ၿခင္းက၊ ၿမန္မာႏွင့္ၿမန္မာ့အေရးေလ့လာသူအားလံုးကို ပင့္သက္ရွိုက္ေစခဲ့သည္။ လာမည့္ ႏွစ္ (၂၀၁၇)ေမလဆိုလ်င္သက္တမ္းဆယ္စုၿပည့္လုၿပီၿဖစ္ေသာ္လည္း၊ လံုး၀ရုပ္သိမ္းမည့္အရိပ္အေယာင္ကိုမၿမင္ရ ေသးေပ။ လက္ရွိအေမရိကသမၼတအိုဘားမား(၂၀၁၃)ႏို၀င္ဘာလကၿမန္မာႏိုင္ငံသို့မလာေရာက္မွီႏွင့္ အလည္ ေရာက္စဥ္အတြင္း၊ သမၼတလံုၿခံဳေရးအတြက္ၿမန္မာစစ္တပ္လံုၿခံဳေရးကိုပင္ၿပန္လည္အစစ္ေဆးခြင့္ေပးခဲ့ေသာ၊ တည္းခိုရာရပ္၀န္းအတြင္း၊ အေမရိကန္စစ္တပ္အားအသံုးခ်ခြင့္တို့ကိုေပးထားသည္အထိ၊ စစ္အစိုးရတစ္ၿဖစ္လဲ သမၼတေဟာင္းဦးသိန္းစိန္၏အဆမတန္ေၿဖေလွ်ာ့ေပးမွုတို့ကိုေလ့လာၾကည့္ပါက၊ အေမရိကႏွင့္အေနာက္၏ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမွုကိုထင္ရွားစြာေတြ့ႏိုင္သည္။ အၿပစ္မဲ့အက်ဥ္းသားမ်ားအပါအ၀င္၊ ယခင္စစ္အစိုးရလက္ထက္ ဖိႏွိပ္မွုမ်ားကိုအတတ္ႏိုင္ဆံုးေၿဖေလွ်ာ့ေပးၿခင္း၊ ရုပ္သိမ္းၿခင္းမ်ားၿပဳလုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း၊ ယေန့အထိအေမရိက အစိုးရကစီးပြားေရးပိတ္ဆို့မွုအေပၚယံေၿဖေလွ်ာ့မွုမ်ားကိုသာၿပဳလုပ္ခဲ့သည္။
သို့အတြက္ေၾကာင့္လက္ရွိအစိုးရသစ္ေခါင္းေဆာင္ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္မွ အေမရိကအစိုးရ၏စီးပြားေရး ရုပ္သိမ္းမွုအေပၚအားကိုးအားထားမၿပဳေတာ့ေၾကာင္းထိုအမိန့္သက္တမ္းတိုးသည့္ကာလကေၿပာဆိုခဲ့သည္ ကိုေတြ့ရသည္။ ေသၿခာသည့္အခ်က္ကားဤsanction တို့၏အက်ိဳးႏွင့္အၿပစ္တို့ကိုႏိုင္ငံတကာေလ့လာသူ ေတြကမည္သို့ပင္ေ၀ဖန္ေနေစကာမူ၊ sanction အဓိကပစ္မွတ္အုပ္ခ်ဳပ္သူအစိုးရကိုမထိခိုက္ဘဲ၊ အမ်ားၿပည္သူ ကိုမ်ားစြာနစ္နာေစေၾကာင္းေ၀ဖန္ၾကေစကာမူ၊ အုပ္ခ်ဳပ္သူအစိုးရတိုင္းကရြံမုန္းၿခင္းမကရြံမုန္းၾကသည္မွာ အမွန္ပင္။ အေၾကာင္းကားအုပ္ခ်ဳပ္သူလက္တဆုပ္စာႏွင့္၎တို့အားမွီတြယ္ေနေသာမိသားစု၊ အသိုငး္အ၀ိုင္း ကိုမ်ားစြာထိခိုက္နစ္နာေစၿခင္းေၾကာင့္ၿဖစ္သည္။ “Carrot And Stick” ဟူေသာႏိုင္ငံငယ္မ်ားကိုထိေတြ့ဆက္ ဆံေသာအေမရိကႏိုင္ငံ၏၊ ႏိုင္ငံေရးဆက္ဆံေရးႏွင့္အေထာက္အပံံ့ၿပဳေရးမဟာဗ်ဴဟာကား က်ယ္ေၿပာ သေလာက္၊ အေရးပါအရာေရာက္လွပါဘိေတာင္း။ မည္သူတို့ကမည္သို့ပင္ေ၀ဖန္ေနၾကေစကာမူ၊ ဤ၀ါဒၾကီး ကားေရွးရိုးသံုး လက္စြဲေဆးခါးၾကီးတလက္အၿဖစ္၊ ဖြံ့ၿဖိဳးမွုနည္းေသာကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားကမစားခ်င္စားခ်င္ ႏွင့္ စားသံုးေနၾကရဆဲပင္။
ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ၏ဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတက္မွုကိုတြန္းအားေပးေသာအဓိကေမာင္ႏွင္အားၾကီးမ်ား
ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ၏ဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတက္မွုကိုအေၿဖရွာရာတြင္ရွုေဒါင့္မ်ိဳးစံုမွၾကည့္ႏိုင္သည္။ တိုးတက္ဖြံ့ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံၾကီးမ်ားကို ၾကည့္ပါကအေၿဖေတြ့ႏိုင္ပါသည္။ ယင္းေမာင္းႏွင္တြန္းအားၾကီးမ်ားကိုရပ္တန့္ႏိုင္ေသာ ၀ရဇိန္လက္နက္ကား sanctions မ်ားပင္ၿဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံဖြံံၿဖိဳးမွုတည္းဟူေသာအရွိုက္ကိုတိုက္ရိုက္ရိုက္ခ်ိဳးႏိုင္စြမ္းရွိေသာ sanctions မ်ား၏ပစ္မွတ္မ်ားကိုၾကည့္ၾကပါစို့။
(၁) မိမိႏိုင္ငံတြင္းသယံဇာတႏွင့္အရင္းအႏွီးမ်ားမွလူထုအားလံုအတြက္တိုက္ရိုက္အက်ိဳးၿပဳေသာထုတ္ကုန္ လုပ္ငန္းမ်ားထုတ္ႏိုင္ေသာနည္းပညာႏွင့္ပညာရွင္အတည္တက်ရွိမွုဟူေသာတြန္းအားၾကီး။ (Production technology development)
(၂) ေရေအာက္၊ ေၿမေအာက္အပါအ၀င္စြမ္းအင္သယံဇာတႏွင့္လူသံုးကုန္မ်ားထုတ္လုပ္ေပးရန္လိုအပ္ေသာ ခိုင္မာေသာေငြေၾကးစနစ္ရွိေသာ အေမရိကအပါအ၀င္အေနာက္ႏိုင္ငံၾကီးမ်ား၏တိုက္ရိုက္ရင္းႏွီး ၿမွဳပ္ႏွံမုွဟူ ေသာတြန္းအားၾကီး။ (Foreign direct investment from the First World)
ဤအခ်က္(၂)ရပ္လံုးသည္လက္ရွိၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္အေၿခခ်ႏိုင္ၿခင္းမရွိေသးၿခင္းက၊ လူထုတစ္ရပ္လံု၏လံုၿခံဳၿပည့္ ၀ေသာဘ၀အာမခံခ်က္ကိုအၾကီးအက်ယ္စိမ္ေခၚေနေပေသးသည္။ လူတစုဗိုက္၀ေသာစနစ္သ္ဇိုးရွည္ေနေပ ဦးမည္သာတည္း။
ၿမန္မာအေပၚsanctions ေနာက္ေၾကာင္းခံ
ဖိႏွိပ္ခ်ုပ္ခ်ယ္မွုရာစုထက္၀က္ေက်ာ္ေအာက္တြင္က်ေရာက္ခဲ့ရေသာၿမန္မာႏိုင္ငံသားအေပၚ၊ အေမရိက အပါအ၀င္ အေနာက္အုပ္စု (European Union) ကၿပဳလုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း၊ ဤေဆာင္းပါးတြင္ အခရာက်လွ ေသာ U.S ၏စီးပြားေရးပိတ္တို့မွုကို ေဆြးေႏြးသြားမည္ၿဖစ္ပါသည္။
(၁၉၄၈)ခုႏွစ္ၿမန္မာ့လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္တက္လာေသာေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီႏွင့္တစ္ပါတီၿမန္ မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ေခတ္ၾကီးတို့တြင္အေမရိက၏စီးပြားေရးလမ္းေၾကာင္းပါတ္သက္မွုအလြန္နည္း ပါးခဲ့သၿဖင့္၊ ႏိုင္ငံေရးအရေခါင္းေဆာင္မ်ားကိုသတိေပးတားၿဖစ္မွုမ်ားရွိခဲ့ေသာ္လည္း စီးပြားေရးပိတ္ဆို့ မွုမရွိခဲ့ပါ။ (၁၉၈၈) အေထြေထြအေရးေတာ္ပံုၾကီးေပၚေပါက္ၿပီးေနာက္တက္လာေသာ၊ စစ္အစိုးရမ်ား၏ အဆမတန္ခ်ဲ့ထြင္လာေသာလူ့အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖါက္မွု၊ စီးပြားေရးေစ်းကြက္မ်ားကိုလက္တဆုပ္စာမ်ား က အၿပည္ၿပည္ဆိုင္ရာစံႏွုန္းမ်ားကိုအေလးဂရုမၿပဳမွု၊ ၾကိမ္ဖန္မ်ားစြာခ်ိဳးေဖါက္လာမွုတို့က၊ ေဒသတြင္း တည္ၿငိမ္မွုကိုထိခိုက္လာမည့္အရိပ္အေယာင္က၊ အေမရိကန္အစိုးရကိုစိုးရိမ္ပြားေစခဲ့သည္။ အဆင့္ ၿမင့္အရာရွိမ်ား၏ေအာက္ေၿခကြင္းဆင္းေလ့လာမွုေတြက၊ ထင္သည္ထက္ပိုေသာဆိုးရြားေသာ အေၿခ အေနမ်ားကိုကိုယ္ေတြ့ၾကံဳၾကိုက္သြားေစသည္။
အေမရိကန္အစိုးရကလက္ရွိထိမ္းခ်ဳပ္ထားေသာsanctions မ်ားကိုလႊမ္းမိုးေသာဥပေဒသၾကီး(၆)ခု၊ သမၼတအမိန့္ (၅)ခုႏွင့္အၿခားအုပ္ခ်ုပ္ေရးဆိုင္ရာကန့္သတ္ပိတ္ဆို့မွုမ်ားကား ဗီဇာပိတ္ဆို့မွု၊ ေငြေရး ေၾကးေရးပိတ္ဆို့ထိန္းခ်ဳပ္မွု၊ ၿမန္မာပို့ကုန္မ်ားပိတ္ဆို့မွု၊ ရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံမွုရပ္ဆိုင္းမွုႏွင့္အၿခားအေထာက္ အပံ့ေပးမွုမ်ားရပ္ဆိုင္းမွုစသည္တို့ပါ၀င္သည္။
ဥပေဒ(၆)ရပ္ကား -
- Section 138 of the Customs and Trade Act of 1990 (Section 138)
- Section 307 of the Foreign Assistance Act of 1961 (Section 307)
- Section 570 of the Foreign Operations, Export Financing, and Related
Programs Appropriations Act, 1997 (Section 570)
- The Burmese Freedom and Democracy Act of 2003 (2003 BFDA)
- The Tom Lantos Block Burmese JADE (Junta’s Anti-Democratic Efforts)
Act of 2008 (Tom Lantos Block Burmese JADE Act)
- P.L. 112-192—provides the President with the authority to waive U.S. opposition to assistance to Burma from IFIs, subject to certain conditions
သမၼတအမိန္ု(၅)ရပ္တို့ကား - (ဖြဲ့စည္းပံုအေၿခခံဥပေဒၾကီး၊ အထက္ေဖၚၿပပါဥပေဒၾကီး ၅ရပ္ ႏွင့္ ဥပေဒၾကီး ႏွစ္ခုၿဖစ္သည့္The International Emergency Economic Powers Act of 1997, or IEEPA ႏွင့္The National Emergencies Act, or NEA တို့ကသမၼတအားေပးထားေသာလုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားကိုသံုစြဲလ်က္ ေအာက္ပါအမိန့္မ်ား Executive Orders EO’s မ်ားကိုထုတ္ၿပန္သည္။)
- E.O. 13047— ေမ (၂၀)၊ ၁၉၉၇ တြင္လက္မွတ္ေရးထိုးထုတ္ၿပန္ေသာ၊ ၿမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ရင္းႏွီး ၿမွဳပ္ႏွံမွုအသစ္အားလံုးကိုပိတ္ပင္ၿခင္း။
- E.O. 13310— ဇူလိုင္ (၂၈)၊ ၂၀၀၃ တြင္လက္မွတ္ေရးထိုးထုတ္ၿပန္ေသာ၊ BFDA စည္းမ်ဥ္းသစ္အရၿမန္မာစစ္အစိုးရေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ့တို့၏ပိုင္ဆိုင္မွုမ်ားထိန္းခ်ဳတ္ၿခင္း၊ ေငြေရးေၾကး ေရးစီးဆင္းမွုထိန္ခ်ဳတ္ကန့္သတ္ၿခင္း။
- E.O. 13448— ေအာက္တ္ိုဘာ (၁၈)၊ ၂၀၀၇ တြင္လက္မွတ္ေရးထိုးထုတ္ၿပန္ေသာ၊ ၿမန္မာစစ္အစိုးရ ေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ့တို့၏ပိုင္ဆိုင္မွုမ်ားႏွင့္ဆက္စပ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားကိုၿဖည့္စြက္တိုးခ်ဲ့ထိန္းခ်ဳတ္ ၿခင္း၊
- E.O. 13464— ဧၿပီ (၃၀)၊ ၂၀၀၈ တြင္လက္မွတ္ေရးထိုးထုတ္ၿပန္ေသာ၊ ၿမန္မာစစ္အစိုးရ ေခါင္း ေဆာင္အခ်ိဳ့တို့၏ပိုင္ဆိုင္မွုမ်ားႏွင့္ဆက္စပ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားကိုၿဖည့္စြက္တိုးခ်ဲ့ထိန္းခ်ဳတ္ ၿခင္း၊
- E.O. 13619 – ဇူလိုင္ (၁၁)၊ ၂၀၁၂ တြင္လက္မွတ္ေရးထိုးထုတ္ၿပန္ေသာ၊ ၿမန္မာစစ္အစိုးရ ေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ့တို့၏ပိုင္ဆိုင္မွုမ်ားႏွင့္ဆက္စပ္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားကိုၿဖည့္စြက္တိုးခ်ဲ့ထိန္းခ်ဳတ္ ၿခင္း၊ ၿပည္၀င္ခြင့္ဗီဇာမ်ားတားဆီးမိန့္ထုတ္ၿခင္း။
- E.O. 13651 – ၾသဂုတ္(၆)၊ ၂၀၁၃ တြင္ E.O. 13310 ကိုရုတ္သိမ္းၿခင္းႏွင့္ၿမန္မာၿပည္တြင္းမွထြက္ ေသာပတၱၿမားႏွင့္ေက်ာ္စိမ္းတြင္းထြက္မ်ားကိုတင္သြင္းခြင့္တားဆီးပိတ္ပင္ၿခင္း။
- E.O. amending OFAC (Office of the Foreign Assets Control) regulations of E.Os. 13448, 13464, 13619 and 13651, စေသာယခင္အမိန့္မ်ားကိုရုတ္သိမ္းေပးၿခင္းၿဖင့္၊ ေငြေရးေၾကးေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံမွုအခ်ိဳ့ကိုအကန့္အသတ္ၿဖင့္ခြင့္ၿပဳၿခင္း။
ထိုတားဆီးမိန့္အသီးသီးတို့အရေပးထြက္လာေသာ စစ္အစိုးရထိပ္ပိုင္းအရာရွိၾကီးမ်ား၊ တပ္မေတာ္ စီးပြားေရးေကာ္ပိုေရးရွင္းၾကီးမ်ား ႏွင့္၎တို့၏မိတ္ဖက္ စီးပြားေရးcronies ၾကီးမ်ားစာရင္း (Specially Designated Nationals and Blocked Persons List SDN List) ကိုလည္းအဆင့္ဆင့္ေၿဖေလွ်ာ့ၿခင္း၊ ထပ္တိုးၿခင္းမ်ားၿပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ၎စီးပြာေရးလုပ္ငန္းရွင္ၾကီးမ်ား ၏ ပိုင္ဆိုင္မွု (၅၀%)ထက္မနည္း ေသာကုမၸဏီၾကီးမ်ားသည္လည္းယေန့တိုင္စာရင္း၀င္ဆဲပင္။
ဥပေဒခ်ိဳးေဖါက္သူအေမရိကႏိုင္ငံသား(သို့မဟုတ္ကုမၸဏီ)မ်ားအတြက္ၿဖစ္ဒါဏ္
ေဒၚလာ(၂သိန္းခြဲ) (သို့မဟုတ္) ယင္းထက္ႏွစ္ဆရွိေသာေငြဒါဏ္ကိုခ်က္ၿခင္းခ်မွတ္ခံရမည့္အၿပင္၊ ၿပစ္မွုက်ဴး လြန္ေၾကာင္းထင္ရွားပါက၊ ေဒၚလာ (တစ္သန္း) (သို့မဟုတ္) ေထာင္ဒါဏ္ အႏွစ္(၂၀) (သို့မဟုတ္) (၂)ရပ္ ေပါင္းဒဏ္က်ခံခံရမည္ၿဖစ္သည္။
ေၿဖေလွ်ာ့ေပးမွုမ်ား
(၂၀၁၁)တြင္တက္လာေသာစစ္၀တ္လဲအစိုးရ၏၊ ပြင့္လင္းၿမင္သာလာေသာၿပဳၿပင္ေၿပာင္းလဲေရးလုပ္ နည္းလုပ္ဟန္မ်ားေၾကာင့္အေမရိကအစိုးရ၏ေၿဖေလွ်ာ့မွုမ်ားစတင္ၿပဳလုပ္လာသည္ကိုေတြ့ရသည္။
- စက္တင္ဘာ(၁၉) ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္သမၼတဦးသိန္းစိန္အပါအ၀င္အစိုးရအရာရွိမ်ားကို အေမရိကၿပည္၀င္ခြင့္ ပိတ္ဆို့မွုရုပ္သိမ္းၿခင္း၊
- ဇူလိုင္(၁၁) ၂၀၁၂ တြင္ ေငြေရးေၾကးေရးကန္ု့သတ္မွုႏွင့္ရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံမွုအသစ္အခ်ိဳ့တို့ကို ေၿဖေလွ်ာ့ေပးၿခင္း၊
- စက္တင္ဘာ(၁၄) ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္၊ လူမွုစာနာေထာက္ထားမွုဆိုင္ရာအေထာက္အပံ့ေပးၿခင္း မ်ားကိုလႊတ္ေပးခဲ့ၿခင္း၊
- ၾသဂုတ္ ၂၀၁၃တြင္၊ ေက်ာက္စိမ္းႏွင့္ပတၱၿမားႏွင့္ထြက္ကုန္မ်ားမွလြဲ၍၊ က်န္ကုန္တင္ပို့ခြင့္မ်ား ခြင့္ၿပဳေပးၿခင္း၊
- (၂၀၁၅)ပြင္းလင္းေသာေရြးေကာက္ပြဲရလာဒ္အရထြက္ေပၚလာသည့္ေရြးေကာက္ခံအစိုးရေပၚေပါက္လာမွုအတြက္၊ အစိုးရဘဏ္ၾကီးမ်ားၿဖစ္သည့္ ရင္းႏွီးၿမွဳပ္ႏွံမွုႏွင့္ကုန္သြယ္မွုဘဏ္၊ ႏိုင္ငံၿခားကုန္သြယ္မွုဘဏ္မ်ားတြင္စာရင္းဖြင့္၍ေငြထုတ္ေငြသြင္းဖြင့္ခြင့္မ်ားကိုကန့္သတ္ခ်က္အခ်ိဳ့ရွိသည္မွလြဲ၍လမ္းဖြင့္ ေပးခဲ့သည္။
မည္သည့္ပိတ္ဆို့ခ်က္မ်ားရွိေနေသးသနည္း
(က) စစ္တပ္ႏွင့္၎တို့ႏွင့္ဆက္သြယ္ေသာစီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊ ကာကြယ္ေရးကိစၥရပ္မ်ား၊
(ခ) SDN စာရင္းေပါက္ပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ယင္းတို့၏စီးပြားေရးလုပ္ငန္း/အဖြဲ့အစည္းမ်ား၊
(ဂ) ပတၱၿမားႏွင့္ေက်ာက္စိမ္းႏွင့္ဆက္စပ္ကုန္ပစၥညး္တင္သြင္းမွုမ်ား၊
အေမရိကႏိုင္ငံသားမ်ားအတြက္ယေန့အထိဆက္သြယ္အသံုးၿပဳခြင့္ပိတ္ပင္ထားေသာၿမန္မာႏိုင္ငံဘဏ္ ၾကီးမ်ား
(၁) Asia Green Bank
(၂) Inwa Bank
(၃) Ayeyawaddy Bank
(၄) Myawaddy Bank
အေမရိကအစိုးရမွ ၿမန္မာႏိုင္ငံအေပၚစီးပြားေရးပိတ္ဆို့မွုကိုတြန္းပို့ေစခဲ့ေသာအေၾကာင္းခ်င္းရာမ်ား
အေမရိကအစိုးရမွအစိုးရဖိႏွိပ္ခ်ဳတ္ခ်ယ္မွုၾကမ္းတမ္းေသာႏိုင္ငံမ်ားအေပၚအေရးယူရာတြင္ အထိ ေရာက္ဆံုးႏိုင္ငံေရးလက္နက္ကား၊ စီးပြားေရးပိတ္ဆို့အေရးယူမွုဆိုသည္မွာၿငင္းဘြယ္မရွိပါ။ ထိုသို့အေရးယူရၿခင္းအေၾကာင္းရင္းကား(၂) ရပ္ရွိေနပါသည္။
(က) ေဒသတြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုခ်ိမ္းေၿခာက္ေနမွု၊
(ခ) မိမိႏိုင္ငံသားမ်ားကိုမတရားႏိုင္ထက္အလြန္မတရားၿပဳက်င့္မွု၊
ထိုအေၿခအေနမ်ားသည္အေမရိကႏိုင္ငံႏွင့္ႏိုင္ငံသားမ်ားကိုၾကီးမားစြာထိခိုက္ေစႏိုင္ေသာ အလားအ လာဆိုးမ်ားဖန္တီးလာပါက၊ အေမရိကအစိုးရကို ယင္းအေရးယူမွုမ်ားၿပဳလုပ္ရန္၊ အေၿခခံဥပေဒႏွင့္ အၿခားဥပေဒၾကီးမ်ားပလုပ္ပိုင္ခြင့္အပ္ႏွင္းထားေပသည္။
ဤအခ်က္မ်ားကို -
(၁)ၿပည္တြင္းအတိုက္အခံႏွင့္(အထူးသၿဖင့္)ၿပည္ပအေၿခစိုက္ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးအဖြဲ့မ်ား၊
(၂) အနစ္နာခံတိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု ငယ္မ်ား(သို့မဟုတ္)အဖိႏွိပ္ခံမ်ားက၊ အစိုးရအဖြဲ့ႏွင့္ကြန္ဂရက္တြင္ေလ်ွာက္လဲခ်က္ေပးမွုမ်ား အေပၚအေၿခခံ၍၊ စီးပြားေရးပိတ္ဆို့မွုဟူေသာ အေရးယူမွုၾကီးကိုၿပဳလုပ္ပါသည္။ ၿမန္မာအစိုးရအဆက္ဆက္၏ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မွုကို အလံုးအရင္းႏွင့္ တင္ၿပၾကေသာအဆိုပါအဖြဲ့အစည္းမ်ားကယေန့ထက္တိုင္ပင္ရွိေနေပေသးသည္။
စီးပြားေရးပိတ္ဆို့အေရးယူမွုကိုေၿဖေလွ်ာ့ၿပီးလံုး၀ရုပ္သိမ္းရန္အလားအလာ
အေမရိကႏိုင္ငံ၏ႏိုင္ငံတကာစီးပြားေရးပိတ္ဆို့မွုအစဥ္အလာကိုေလ့လာၾကည့္ပါက၊ အေရးယူရာ တြင္ လက္ၿမန္သေလာက္၊ ၿပန္လည္ရုတ္သိမ္းရန္ကိုတာ၀န္ခံၿပီး၊ အစစေကာင္းမြန္သြားၿပီဟုဆိုႏိုင္သူ၊ သူရဲ ေကာင္းကားအလြန္ရွားလွပါသည္။ ရုပ္သိမ္းၿပီးကာမွ နဂိုလမ္းစဥ္ၿပန္လိုက္မည္မဟုတ္ဟု အာမခံသူ မရွိသေရြ့၊ အေမရိကအစိုးရကရုပ္သိမ္းရန္လမ္းမၿမင္ေသးပါ။
စီးပြားေရးပိတ္ဆို့အေရးယူမွုကိုေၿဖေလွ်ာ့ၿပီးလံုး၀ရုပ္သိမ္းေရးကိုအဟန့္အတားၿဖစ္ေစေသာ ယေန့ၿမန္မာႏိုင္ငံေရးအေၿခအေနမ်ား
(က) ႏိုင္ငံတကာစံႏွဳန္းမမွီေသာဖြဲ့စည္းပံုအေၿခခံဥပေဒႏွင့္တည္ဆဲအစိုးရအေဆာက္အအံုမ်ားေၿပာင္း လဲမွုမရွိေသးၿခင္း။ စစ္တပ္ကပဓါနက်ေသာရာထူးမ်ား(အစိုးရအဆင့္ဆင့္ႏွင့္လႊတ္ေတာ္မ်ား) ယူထား ေသးၿခင္း။
(ခ) တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုႏွင့္ဘာသာၿခားမ်ားအေပၚႏိုင္ထက္စီးနင္းမွုမ်ား၊ လူမ်ိဳးၾကီး၀ါဒလႊမ္းမိုးေန ေသးမွု။ (ဥပမာ- “ရိုဟင္ဂ်ာ”ဟူေသာလူမ်ိဳးစုရပ္တည္ခြင့္ကိုအသိအမွတ္မၿပဳႏိုင္ေသာအယူသီး တယူ သန္၀ါဒၾကီးစိုးေနေသးမွု။)
(ဂ) အစိုးရအဖြဲ့အဓိကအခ်က္အၿခာေနရာမ်ားတြင္စစ္တပ္အသိုင္းအ၀န္းႏွင့္ယခင္စစ္ဗိုလ္မ်ားႏွင့္ အလြမ္းသင့္ယဥ္ပါးေနေသာအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအေဆာက္အအံုရွိေနေသးမွု။ ယခင္လုပ္နည္းလုပ္ဟန္အ ေဟာင္းမ်ားအၿမစ္တြယ္ေနေသးမွု။
(ဃ) ႏိုင္ငံစီးပြားေရးလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားအားလံုးႏွင့္ေငြေရးေၾကးေရးခ်ဳပ္ကိုင္မွုအားလံုးလိုလိုကိုယခင္ စစ္ဗိုလ္မ်ားႏွင့္နီးစပ္ေသာအသိုင္းအ၀ိုင္းစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ားကသာအေသဆုပ္ကိုင္ေနေသးမွု။
(င) ႏိုင္ငံအၾကီးအကဲထက္အာဏာရွိေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏အရွိန္အ၀ါတစ္ခုတည္းကိုသာ လူထုအမ်ားကယံုၾကည္အားကိုးလိုစိတ္ရွိမွု။
(စ) အိမ္နီးခ်င္းႏွင့္အၿခားႏိုင္ငံၾကီးမ်ား (တရုတ္၊ရုရွစသည္)၏စစ္ေရးလႊမ္းမိုးမွုႏွင့္လက္နက္ႏွင့္ဆက္ စပ္ေသာစာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားအသက္၀င္ဆက္သြယ္မွုမ်ားအားေကာင္းေနေသးမွု။
အိမ္သာမွဧည့္လာသည္ ဟူေသာေရွးၿမန္မာတို့၏စကားပံုအတိုင္း၊ ဧည့္၀တ္ေၾကပြန္ရာတြင္သူမတူ ေသာၿမန္မာတို့၏ခ်စ္စဖြယ္ေကာင္းေသာဓေလ့သည္၊ ႏိုင့္ထက္စီးနင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေသာစစ္အာဏာရွင္ ေခတ္ရွည္အေမွာင္တိုက္အတြင္း၊ ၿပားၿပား၀ပ္ခဲ့ရသည္။ ဆင္းရဲတြင္းနက္မွုႏွင့္အသိပညာဗဟုသုတ ေခါင္းပါးမွုက၊ ႏိုင္ငံႏွင့္လူထုတစ္ရပ္လံုးလူမွူဘ၀ကိုအညံ့ဆံုးအၿဖင္းဆံုအဆင့္သို့ဆြဲခ်သြားသည္မွာ၊ ႏွစ္ပရေစၦဒၾကာပါပေကာ။ အေမရိကအစိုးရ၏စီးပြားေရးလက္နက္သည္အဓိကပစ္မွတ္စစ္အာဏာရွင္ အစိုးရကိုဦးတည္သည္မွာမွန္ေသာ္လည္း၊ အမ်ားၿပည္သူတို့ကခါးဆီးခံရေသာဘ၀ကိုအမွန္တကယ္ ေရာက္ခဲ့၊ ေရာက္ေနရေပသည္။ သို့ေသာ္ဆင္းရဲတြင္းတြင္မိမိတို့ဘ၀တခုလံုးတသက္တာမွ်ၾကံဳခဲ့ၾကရ သူ၊ ေမာင္မိုးညိဳတို့ၿမန္မာတိုင္းရင္းသားတို့သည္၊ ဤ၀ရဇိန္စီးပြားေရးပိတ္ဆို့မွုလက္နက္၏ဆိုးရြား ေသာ၊ ဒါဏ္ကို၊ “အဆိုးထဲကအဆိုး”မို့၊ အလြန္ဆိုးသည္ဟူေသာအခ်က္ကိုမၿမင္ၾက၊ မသိၾကေပ။
(၁၉၄၈)ၿမန္မာႏိုင္ငံလြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္၊ ပြင့္လင္း၍လြတ္လပ္ေသာေရြးေကာက္ၿခင္း နည္းလမ္းၿဖင့္အာဏာရလာေသာပထမဦးဆံုးအစိုးရၿဖစ္သကဲ့သို၊ ပထမဦးဆံုးေမ်ွာ္လင့္ခ်က္ မီးရွူး မီးတိုင္တခု ၿဖစ္ပါသည္။ အခြင့္အေရးတို့သည္ႏွစ္ခါလာေလ့မရွိ။ ေဖၚၿပခဲ့ေသာအဟန့္အတားမ်ားကို ဖယ္ရွား ႏိုင္ရန္ကားတစ္ခုတည္းေသာနည္းသာရွိပါသည္။
အစိုးရႏွင့္ၿပည္သူလက္တြဲၿပီးအၿပန္အလွန္ကူညီယိုင္းပင္းၾကရန္ပင္တည္း။

Monday, June 27, 2016

အေမရိကၿပည္ေထာင္စု၏ ေရြးေကာက္ပြဲ အေၿခခံမ်ား

အေမရိကႏိုင္ငံတြင္းေၿပာင္းေရႊ့အေၿခခ်ေနထိုင္ၾကသူၿမန္မာေတြ(၄)ႏွစ္တစ္ၾကိ္မ္က်ေရာက္ေသာေရြးေကာက္ပြဲကာလစတင္ၾကၿပီဆိုသည္ကို၊ မိမိတို့ အိမ္မ်ားသို့စာတိုက္မွတဆင့္၊ မဲဆႏၵေပးၿခင္းဆိုင္ရာအေၾကာင္းၾကားစာ ႏွင့္မ်ားစြာေသာ၊ မဲဆြယ္မွုေပးစာမ်ား ေရာက္ရွိလာမွသာ စတင္သတိတရ ရွိၾကသည္။ သို့ေသာ္လည္း (၉၀)% ေက်ာ္ ေလာက္ေသာၿမန္မာတို့က မဲစာရင္းကိုၿဖည့္စြက္ၿခင္း၊ မဲရံုမ်ားသို့သြားေရာက္မဲထည့္ၿခင္း၊ ေရာက္ရွိလာ ေသာစာ ကိုေလ့လာဖတ္ရွုၿခင္း၊ သတင္းစာ၊ တီဗီြအပါအ၀င္ အင္တာနက္စသည္တို့တြင္ေလ့လာၿခင္းကားသာ၍ ေ၀းေသးသည္ ဟုဆိုရေသာ္ လြန္အံ့မထင္ပါ။ အမွန္ဆိုရေသာ္အေမရိကၿပည္ေထာင္စုလူထုအမ်ား၏ (၄၀)%မွ် ကသာ မဲဆႏၵၿပဳၾကသည္ ဟုသုေတသီပညာရွင္မ်ားကတညီတညြတ္တည္းထုတ္ေဖၚေၿပာၾကသည္။ အလြန္ဆံုး သိသည္ဟုဆိုၿငားအံ့၊ သမၼတအၿဖစ္ရွင္ၿပိဳင္ေနရာလုဆဲသူသံုးေလးဦးေလာက္၏အမည္မ်ားကို ၾကားဘူး သလို ရွိသည္ဟုဆိုၾကသည္။ အေမရိကေရာက္ၿမန္မာတို့အလြန္မဟုတ္ဟုဆိုရၿခိမ့္မည္။
လက္လွမ္းမွီသေလာက္ေဖါက္သယ္ခ်ရမည္ဆိုလ်င္ ……
မည္သို့ေရြးေကာက္သလဲ
တည္ဆဲအေၿခခံဥပေဒက အေမရိကသမၼတကိုၿပည္သူကေရြးခ်ယ္တင္ေၿမွာက္သည္ဟုဆိုေသာ္ၿငားလည္း၊ အမွန္အားၿဖင့္၊ တိုက္ရိုက္ေရြးေကာက္ၿခင္းမဟုတ္ဘဲ၊ သြယ္၀ိုက္ေသာနည္းၿဖင့္ေရြးေကာက္ၿခင္းၿဖစ္ပါသည္ (indirect voting system)။ အမွန္တကယ္ေရြးေကာက္သူကား ေရြးခ်ယ္တင္ေၿမွာက္သူ (Electors) မ်ားပါ ၀င္ ေသာ Electoral College ေခၚအစုအဖြဲ့ကတိုက္ရိုက္ (direct voting) နည္းၿဖင့္ေရြးခ်ယ္ပါသည္။ သာမာန္ အား ၿဖင့္ဤ First-past-the-post (FTPT) စနစ္သည္မဲအမ်ားဆံုးရသူႏိုင္ေသာစနစ္ၿဖစ္သၿဖင့္မဲဆႏၵၿပဳရာတြင္၎၊ ေရတြက္ရာတြင္၎မ်ားစြာ လြယ္ကူသည္ဟုဆိုၾကသည္။ သို့ရာတြင္အေၿခခံ(primaries/caucuses/ conventions) ႏွင့္ အေထြေထြေရြး ေကာက္ပြဲၾကီး (Election Day) တို့တြင္အဆိုၿပဳရာထားၿခင္း (Nominated candidate) သို့မဟုတ္ ေရြးေကာက္ ခံရၿခင္း (Elected president/vice-president) ၿပဳရာတြင္လိုအပ္ေသာ သတ္မွတ္မဲအေရအတြက္မရရွိပါက ထပ္တစ္ၾကိမ္မဲေပးၿခင္း (Two-round system) ကိုသံုးၾကရသည္။ သမိုင္း အဆိုအရ အေၿခခံဥပေဒကိုေရးဆြဲ ခဲ့ၾကသူ Founding Fathers တို့က လူထုအမ်ားဆႏၵၿပဳၾကသူေတြ၏ မဲ အမ်ားစုရရွိသူ (popular vote) သည္၊ ႏိုင္ငံေတာ္ကို ဦးေဆာင္ႏိုင္မည့္အရည္အေသြးႏွင့္စိတ္ခ်ယံုၾကည္ရ ေလာက္သူတစ္ဦးအၿဖစ္သတ္မွတ္ခံရၿခင္း အလို့ငွာ၊ Electoral College မွေရြးခ်ယ္ၿခင္းနည္းၿဖင့္အတည္ ၿပဳ ေသာနည္းကိုအေမွ်ာ္အၿမင္ရွိစြာၿပဌာန္းခဲ့သည္မွာယေန့တိုင္ေအာင္ပင္။
သမၼတအၿဖစ္အမည္တင္သြင္းခြင့္ရွိသူ
သမၼတအၿဖစ္ၾကမ္းသစၥာၾကိမ္ဆိုမည့္ေန့ (Inauguration Day) တြင္အနည္းဆံုအသက္(၃၅)ႏွစ္ၿပည့္ၿပီး၊ အေမ ရိကႏိုင္ငံအေၿခခံဥပေဒစတင္အသက္၀င္ခ်ိန္မွစၿပီး၊ အေမရိကႏိုင္ငံနယ္ပယ္အတြင္းေမြးဖြားသူ (naturally
born citizen) ၿဖစ္ရမည့္အၿပင္၊ အေမရိကႏိုင္ငံနယ္နမိ္တ္အတြင္း (၁၄)ႏွစ္တိတိတဆက္တစပ္တည္းေနထိုင္ခဲ့ သူမည္သူမဆိုသမၼတအၿဖစ္အေရြးခ်ယ္ခံခြင့္ရွိသည္။ မဲဆြယ္ၿခင္းကိုသက္ဆိုင္ရာၿပည္နယ္မ်ားတြင္ ကိုယ္စား လွယ္ေလာင္းမ်ားကမွတ္ပံုတင္ၿခင္း၊ မဲဆြယ္တရားေဟာၿခင္း၊ Federal Election Commission (FEC) တြင္ စက္တင္ဘာေနာက္ဆံုးထား၍ မွတ္ပံုတင္ၿခင္း ၊ မိမိတို့ပိုင္ဆိုင္ေသာဓနေငြေၾကး၊ ၀င္ေငြအခြန္တင္သြင္းၿခင္း မွတ္တမ္းမ်ားေၾကၿငာၿခင္း၊တို့ကိုလုပ္ၾကရသည္။ FEC၏အဓိကတာ၀န္ကားကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ား၏ေငြေရး ေၾကးေရး ရံပံုေငြလက္ခံရယူၿခင္းႏွင့္သံုးစြဲၿခင္းတို့ကိုၾကပ္မတ္စစ္ေဆးၿခင္းၿဖစ္သည္။ ေရြးခ်ယ္ပြဲ၀င္ေရာက္ ရွင္ၿပိဳင္ၾကမည့္သူတို့က၊ သက္ဆိုင္ရာမဲဆႏၵၿပည္နယ္အစိုးရအတြင္း၀န္ (Secretary of State) ထံစားရင္း တင္သြင္းၿပီး၊ မဲဆႏၵနယ္အလိုက္ခန့္ထားေသာေရြးေကာက္ပြဲအရာရွိ (Registrar of Voters) ကအတည္ ၿပဳစားရင္းေပးပို့သူတို့ကိုလက္ရွိ ွSecretary of State ကခန့္အပ္ေၾကၿငာၿခင္းနည္းၿဖင့္အေရြးခ်ယ္ခံၿဖစ္သြား ၾကသည္။
ေရြးခ်ယ္ပံုအဆင့္ဆင့္
(က) Primary election ေခၚ အေၿခခံေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကိုၿပည္နယ္အခ်ိဳ့တို့ကက်င့္သံုးၾကသည္။ (ဥပမာ California State) ထိုေရြးေကာက္ပြဲမ်ိဳးတြင္မဲဆႏၵရွင္မ်ားကမိမိတို့ႏွင့္ဆက္ႏြယ္ရာပါတီမွတဆင့္မိမိတို့ ႏွစ္သက္ ရာ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း (candidates) မ်ားကိုေရြးခ်ယ္ၾကသည္။
(ခ) Caucuses ေခၚသက္ဆိုင္ရာပါတီမ်ားကစီမံေသာစနစ္က်င့္သံုးေသာၿပည္နယ္အခ်ိဳ့ (ဥပမာ - Ohio State) တြင္လူထုအစည္းအေ၀းမ်ားမွေဆြးေႏြးေရြးခ်ယ္ေသာနည္းၿဖင့္ မိမိတိုႏွစ္သက္ရာစနစ္ကိုသံုးၾကသည္။
(ဂ) အဆိုပါ Primaries ႏွင့္ Caucuses မ်ားကို အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲၾကီးၿပဳလုပ္မည့္ႏွစ္၏ ဇႏၷ၀ါရီမွစ၍ ဇြန္လကုန္အထိၿပည္နယ္အလိုက္ (အမ်ားအားၿဖင့္)ရက္သတၱတပါတ္၏အဂၤါေန့ (Super Tuesdays ဟုၿပည္နယ္ၾကီးမ်ားကသမုတ္ၾကသည္)တြင္ၿပဳလုပ္ၿပီး၊ Candidates မ်ားသတ္မွတ္ၾကသည္။ “Winner-takes-all” (Maine ႏွင့္ Nebraska ၿပည္နယ္မ်ားမွလြဲ၍) ဟူေသာအဆိုအရ မဲေပးၾကသူေတြမိမိမဲေပးသူေတြကမိမိ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းကိုအစဥ္တစိုက္မဲ ေပးရန္ ကတိက၀တ္ၿပဳၾကရသည္ (Pledged delegates)။ ထိုနည္းတူ (Unpledged or Super-delegates)ေခၚမိမိတို့ ႏွစ္သက္ရာကိုသာ၊ ပါတီစြဲမထားဘဲမဲေပးမည့္ကိုယ္စားလွယ္မ်ိဳး မ်ား လည္းရွိ သည္။ ထိုသူတို့၏မဲကိုကိုယ္စား လွယ္ေလာင္းတို့ကရရန္လည္းလိုသည္။
(ဃ) မိမိတို့ပါတီအလိုက္ကိုယ္စားၿပဳမဲအေရအတြက္ရရွိၾကေသာ Caucuses ႏွင့္ Primaries မ်ားက ပါတီအ လိုက္ National Conventions မ်ားကိုက်င္းပၿပဳလုပ္ၾကမည္ၿဖစ္သည္။
Constitution Party – Utah (Apr 13)
Libertarian Party – Florida (May 26)
Republican Party – Cleveland, Ohio (July 18)
Democratic Party – Philadelphia (July 25)
Green Paty – Texas (Aug 6)
ယခုလာမည့္ႏို၀င္ဘာေရြးေကာက္ပြဲၾကီးတြင္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီၾကီးကကိုယ္စားလွယ္ (၂၃၈၃)ဦးအနည္း ဆံုးရရွိရန္လိုၿပီး၊ ရီပါတ္ဘလစ္ကင္ပါတီၾကီးက (၁၂၃၇)ဦးရရန္လိုအပ္သည့္အတြက္၊ အဆိုပါအေၿခခံေရြး ေကာက္ပြဲမ်ားတြင္မတိမ္းမယိမ္းရရွိၾကၿပီး၊ Convention သို့ေရာက္လာေသာတစ္ပါတီတည္းအၿပိဳင္ ကိုယ္စား လွယ္ေလာင္းမ်ာအေနၿဖင့္၊ အၾကိတ္အနယ္ယွဥ္ၿပိဳင္ရဖြယ္ရွိေနေပသည္။
(င) ထို conventions မ်ားတြင္မိမိတို့ႏွင့္အတူအစိုးရဖြဲ့ရာတြင္ပါ၀င္မည့္၊ ဒုတိယသမၼတေလာင္း (Running-mate) အမည္ကို ပါကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း candidates မ်ားကေၾကၿငာရသည္။ ထိုဒုတိယသမၼတေလာင္းအ ၿဖစ္တင္သြင္းသူ ၏ေနာက္ေၾကာင္းခံသည္လည္းမိမိသမၼတအေရြးခ်ယ္ခံႏိုင္ခြင့္ကိုတမ်ိဳးတဖံုေၿပာင္း လဲသြားေစ ႏိုင္သည္။
(စ) အဆိုပါ Conventions မ်ားမွေရြးခ်ယ္လိုက္ေသာ candidates မ်ားကို အမ်ားၿပည္သူကဆိုခဲ့သည့္အတိုင္း ၿပကၡဒိန္ႏွစ္တစ္ခု၏ပထမတနလၤာေန့ၿပီးေနာက္က်ေရာက္ေသာ အဂၤါေန့ (Election Day) တြင္မဲေပးရသည္။ ယင္းကိုအေၿခခံဥပေဒကၿပဌာန္းထားသည္။ ယခုႏွစ္(၂၀၁၆) အတြက္ November (8)ရက္ေန့ ၿဖစ္သည္။ ဤေရြး ေကာက္ပြဲၾကီးကေရြးခ်ယ္တင္ေၿမွာက္ခံရသူသည္ Popular votes အရေရြးခ်ယ္ခံရသူၿဖစ္ၿပီး၊ သမၼတ ၿဖစ္ရန္ၾကိမ္းေသေပါက္အမည္ေပါက္သူဟုဆိုရမည္။ သို့ေသာ္လည္းသူေက်ာ္ၿဖတ္ရမည့္ (အေၿခခံဥပေဒက ၿပဌာန္းထားေသာ) အဆင့္အခ်ိဳ့က်န္ေနေသးသည္။ယင္းေနာက္သမၼတေလာင္းတို့အၿပန္အလွန္ခုခံေဆြးေႏြး ေသာDebates ရာသီၿဖစ္သည္။
(ဆ) အေမရိကတ၀ွမ္းေနထိုင္ၾကသူ ေဒသဖြား Naturally-born citizens မ်ားေရာ၊ ၿပည္ပမွေရာက္ရွိအေၿခ ခ်ၾကသူ Naturalized citizens မ်ားပါမဲေပးခြင့္ရွိၾကၿပီး၊ မဲေပးမည့္ေန့တေနကုန္မဲရံုမ်ားတြင္၎၊ ၾကိဳတင္မဲ အၿဖစ္စာတိုက္မွ၎မဲဆႏၵၿပဳႏိုင္ၾကသည္။ Electoral College ဟူသည္ကားအမွန္ေတာ့ အဖြဲ့အစည္းလည္း မဟုတ္၊ အားလံုးစုေပါင္းစည္းေ၀းၿခင္းလည္းမဟုတ္ေပ။ အေၿခခံဥပေဒက Electors ေရြးခ်ယ္ေပးသူမ်ားဟု သတ္မွတ္ထားၿပီး၊ ၿပည္နယ္အသီးသီးကမိမိတို့ဆႏၵနည္းလမ္းတို့ၿဖင့္ေရြးခ်ယ္ထားသူ (၅၃၈)ဦးတို့က၊ မိမိ တို့ၿပည္နယ္သတ္မွတ္ေနရာမ်ားတြင္သာစုေ၀းၿပီး၊ သီးသန့္စီမဲေပးၾကၿခင္းၿဖစ္သည္။ ထိုမဲေပးၿခင္းကို ဒီဇင္ဘာ ဦးပိုင္းတြင္တၿပိဳင္တည္းၿပဳလုပ္ၾကသည္။ ထိုတိုက္ရိုက္ေရြးခ်ယ္ပြဲတြင္ကိုယ္စားလွယ္ တစ္ဦးတည္းက အမ်ားစုမဲ (အေရအတြက္အားၿဖင့္ မဲ ၂၇၀)ရလ်င္သမၼတႏွင့္ဒုသမၼတၿဖစ္သည္။
(ဇ) ထို Electoral College တြင္ဆႏၵမဲလိုအပ္ခ်က္မၿပည့္ပါကေအာက္လႊတ္ေတာ္ (House of Representatives) ကၿပည္နယ္တခုစီက တစ္မဲစီႏွင့္သမၼတကို၎၊ အထက္လႊတ္ေတာ္ (senate) က ၿပည္
နယ္တခုစီက တစ္မဲစီႏွင့္ဒုတိယသမၼတကို၎၊ ေရြးခ်ယ္ေပးသည္။ ယင္းအၿဖစ္မ်ိဳး (၄) ၾကိမ္ရွိခဲ့ဘူးသည္ဟု ဆိုသည္။
(စ်) အကယ္၍လႊတ္ေတာ္မ်ားကမေရြးခ်ယ္ႏိုင္ခဲ့လ်င္ အေရြးေကာက္ခံဒုတိယသမၼတအၿဖစ္၎၊ ဒုတိယ သမၼတမရွိခဲ့ပါက၊ Presidential Succession Act (1947) အရ၊ လႊတ္ေတာ္ဥကၠဌ (Speaker of The House) တို့ကေနာင္သမၼတအၿဖစ္လႊတ္ေတာ္မ်ားမွေရြးခ်ယ္ႏိုင္သည္အထိယာယီတာ၀န္ယူၾကရသည္။ သို့ေသာ္ယင္း အၿဖစ္မ်ိဳးသမိုင္းတြင္မရွိခဲ့ဟုဆိုသည္။
(ည) ေနာက္ဆံုးပိတ္ေရြးခ်ယ္တင္ေၿၽမွာက္လိုက္ေသာသမၼတအဆိုၿပဳသူကိုလႊတ္ေတာ္ၾကီးကအတည္ၿပဳၿခင္းကို ဇႏၷ၀ါရီပထမပါတ္လႊတ္ေတာ္(၂)ရပ္ေပါင္းေရွ့တြင္၊ ဥကၠဌကအတည္ၿပဳေၾကၿငာေပးၿခင္းၿဖင့္ သမၼတေရြးခ်ယ္ၿခင္း အဆံုးသတ္သည္။
သမၼတအၿဖစ္တရား၀င္ေရာက္ရွိၿခင္း (Inauguration Day)
ေရြးေကာက္ခံၿပီးေသာသမၼတရာထူးအတည္ၿပဳခံထားၿခင္းခံရသူ (President-elect) သည္၊ ေရာက္ေကာက္ ပြဲၿပီးေနာင္ႏွစ္ဇႏၷ၀ါရီ (၂၀) ရက္ (တနဂၤေႏြေန့တြင္က်ေရာက္ပါက -၂၁-ရက္ေန့)တြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ဆဲတ ရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္တရားသူၾကီးခ်ဳပ္(သို့မဟုတ္) တရားသူၾကီးတစ္ဦးဦးေရွ့ေမွာက္တြင္ က်မ္းသစၥာၾကိမ္ဆိုရပါ သည္။ ထိုေန့ေနမြန္တည့္အခ်ိန္တြင္အေမရိကၿပည္ေထာင္စု၏သမၼတႏွင့္အစိုးရသစ္စတင္သက္၀င္ေသာ တရား၀င္ေန့လည္းၿဖစ္သည္။
“အသည္းၾကားမွမဲတစ္ၿပား” ဟူေသာဆိုရိုးစကားတြင္ရွင္သန္ခဲ့ၾကေသာ ေမာင္မိုးညိဳတို့ၿမန္မာေတြသည္လည္း၊ သူမ်ားေၿပာသမွ်နားေယာင္၍မဲထည့္ၾကေသာဘ၀မွလြတ္ေၿမာက္ေရးကားသာ၍ပင္အေရးၾကီးေသးသည္။ လြတ္လပ္၍တရားမွ်တေသာေလာကပါလတရားလႊမ္းမိုးရာအေမရိကားသို့ေရာက္ၿပီးခါမွ၊ ေလ့လာစူးစမ္းၿခင္း အလ်င္းမရွိေသာအၿဖစ္ေတြကိုခ၀ါခ်ၾကရန္လိုအပ္ေပၿပီ။ မည္သည့္သမၼတေလာင္းယွဥ္ၿပိဳင္သူေတြက၊ မိမိ တို့၏ေန့တဓူ၀ဘ၀ဖူလံုမွ်တေစေရးကိုေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္မည္၊ ကာကြယ္ေပးႏိုင္မည္ဆိုသည္တို့ကိုဓမၼဓိဌာန္ က်က်ၾကည့္တတ္ေအာင္ၾကည့့္ရန္အထူးလိုအပ္ေပသည္။ ၿမန္မာတို့ မိရိုးဖလာစဥ္လာစရိုက္လႊမ္းမိုးမွု (conservatism) ကို၊ အေမရိကႏိုင္ငံ၏ conservatism ႏွင့္ထပ္တူက်သည္ဟူေသာအယူ၀ါဒလြဲမွားမွုကို ၿပင္ဆင္ရန္ လိုအပ္ခ်ိန္ေရာက္ေပၿပီ။ လူမ်ိဳးၾကီးတစ္ယူသန္၀ါဒၾကီးစိုးလာမွုမွေရွာင္ရွားႏိုင္ၾကပါေစ။